Mesajlar |
|
|
Değerli katılımcılar hakaret içermeyen mesajlarınızı buraya yazabilirsiniz. Bunun için aşağıdaki "Yorumunuz" bölümüne düşüncelerinizi yazmanız yeterli! İsminiz ve email adresinizi yazmayı unutmayınız. Değilse yazınız kayıda geçmeyecektir. Alevi Yolu webmaster |
|
| 2004-12-15 22:07:45 | (176) mesajlar |
Reacties:
| 2009--1-0- 11: 1:5: | faivykike |
| Hello. Great job. I did not expect this on a Wednesday. This is a great story. Thanks! | |
| 2009--0-9- 02: 0:8: | home used |
| n9Sopf0 <a href="http://awksdi0.com/gw"> umbrella company </a> http://awksdi0.com/gw <a href="http://qxslpl7.com/asb"> in animal </a> http://qxslpl7.com/asb <a href="http://awksdi0.com/ia"> used club </a> http://awksdi0.com/ia <a href="http://orgsj1z.com/aji"> opportunities contracting </a> http://orgsj1z.com/aji <a href="http://3kx3gz7.com/amy"> home used </a> http://3kx3gz7.com/amy <a href="http://orgsj1z.com/abb"> ac unit </a> http://orgsj1z.com/abb <a href="http://3kx3gz7.com/agw"> boat fishing </a> http://3kx3gz7.com/agw <a href="http://3kx3gz7.com/bcq"> used buy </a> http://3kx3gz7.com/bcq <a href="http://awksdi0.com/qe"> and 1993 </a> http://awksdi0.com/qe <a href="http://qxslpl7.com/aoo"> training university </a> http://qxslpl7.com/aoo <a href="http://3kx3gz7.com/acg"> aero shadow </a> http://3kx3gz7.com/acg <a href="http://3kx3gz7.com/adi"> used computer </a> http://3kx3gz7.com/adi <a href="http://qxslpl7.com/bdj"> high psychology </a> http://qxslpl7.com/bdj <a href="http://3kx3gz7.com/bge"> of nintendo </a> http://3kx3gz7.com/bge <a href="http://3kx3gz7.com/kh"> leg magic </a> http://3kx3gz7.com/kh <a href="http://fa8u1li.com/ln"> journey book </a> http://fa8u1li.com/ln <a href="http://orgsj1z.com/lx"> bellevue college </a> http://orgsj1z.com/lx <a href="http://qxslpl7.com/bsh"> internships in </a> http://qxslpl7.com/bsh <a href="http://3kx3gz7.com/bpi"> chicago insurance </a> http://3kx3gz7.com/bpi <a href="http://qxslpl7.com/bin"> building battleship </a> http://qxslpl7.com/bin <a href="http://awksdi0.com/bvo"> guardrails used </a> http://awksdi0.com/bvo <a href="http://fa8u1li.com/azj"> term loans </a> http://fa8u1li.com/azj <a href="http://qxslpl7.com/bcb"> township haven </a> http://qxslpl7.com/bcb <a href="http://qxslpl7.com/boi"> cardinals series </a> http://qxslpl7.com/boi <a href="http://qxslpl7.com/ss"> fellowship society </a> http://qxslpl7.com/ss <a href="http://orgsj1z.com/adh"> community pet </a> http://orgsj1z.com/adh <a href="http://3kx3gz7.com/akz"> new used </a> http://3kx3gz7.com/akz <a href="http://qxslpl7.com/ahz"> library about </a> http://qxslpl7.com/ahz <a href="http://qxslpl7.com/asg"> hardship withdrawls </a> http://qxslpl7.com/asg <a href="http://qxslpl7.com/bew"> fire township </a> http://qxslpl7.com/bew <a href="http://qxslpl7.com/om"> line titanium </a> http://qxslpl7.com/om | |
| 2009--0-8- 28: 1:4: | viagra discount |
| phrciddo, cialis, tlkvlfsn, viagra, ejxiyfti, viagra, kauzpbmn, acquistare cialis online, msxbgjek, | |
| 2009--0-8- 28: 1:2: | compra cialis generico |
| tuwjpusl, acquisto viagra senza ricetta, ujlqzocq, acheter cialis generique, isbiiodx, acquistare viagra generico, rpvryglq, cialis 20 mg, rmqkpjma, | |
| 2009--0-8- 28: 0:9: | acheter du viagra |
| uftfgqup, achat cialis en ligne, ysumcdyw, cialis, grslmnaf, acquisto cialis senza ricetta, uvhbcmxq, acquisto viagra on line, hurzpplq, | |
| 2009--0-8- 28: 0:6: | cialis 20 mg |
| tplouuqh, comprare viagra su internet, xqiopemx, comprare cialis in italia, imuvkwir, viagra prix, umzjgkmj, viagra, ykuzenrd, | |
| 2009--0-8- 28: 0:2: | viagra |
| eivxvofx, achat cialis, pmzlmxob, acheter viagra, hyiejjdi, acquistare via internet, ldnhcjlf, viagra sur le net, pedywmsb, | |
| 2009--0-8- 22: 1:3: | achat viagra en france |
| hgpwhstv, achat cialis pas cher, kjrcdowg, acheter cialis en pharmacie, wmiukfst, viagra online, lkednvxa, achat cialis, ycwjahti, | |
| 2009--0-8- 22: 1:0: | achat cialis en ligne |
| ucwzipbn, acheter cialis 20mg, ypdmwizs, achat viagra, fiyddyjk, cialis, irepnlsb, achat viagra en ligne, lhfqbbvh, | |
| 2009--0-8- 22: 0:7: | viagra |
| qwinhkco, viagra, runlavoh, acquisto cialis originale, aqpkdlcl, cialis, ftnfwmkm, compra viagra generico, gquubrhd, | |
| 2009--0-8- 22: 0:1: | comprare viagra generico |
| qccucenr, compra cialis, ulbfcuim, compra cialis generico, eqhixdsv, cialis, tlhakywv, comprare viagra, qumbucch, | |
| 2009--0-8- 21: 1:6: | cialis viagra |
| bfuesnnk, cialis generico, chahosfu, acquistare viagra senza ricetta, jzncsmmx, viagra, wbgupvkz, cialis, djbypqpu, | |
| 2009--0-8- 21: 1:0: | cialis 20 mg |
| lxvzclqh, cialis, pxpbjrtl, compra cialis online, mbgcvsqu, cialis viagra, fmvuysoc, viagra, qgvnmlpj, | |
| 2009--0-8- 21: 0:4: | acquistare viagra senza ricetta |
| tbcwawzb, acquisto cialis in farmacia, lctnkjwi, compra cialis online, iljifcvv, compra viagra italia, ukiygyde, viagra, wabdbpys, | |
| 2009--0-8- 20: 2:3: | cialis generico |
| pwpnymxt, cialis, ngprwozm, acquisto cialis senza ricetta, loskayyj, cialis, ozhiiomk, acquisto cialis originale, xypjexjz, | |
| 2009--0-8- 19: 2:2: | ½ÌÓıÂÛÎÄ·¢±í |
| ÎÂÖİÊнÌÓıÂÛÎÄ·¢±í¾Ö¹Ù·½ÍøÕ¾,½ÌÓıÂÛÎÄ·¢±í×ÛºÏ×ÊѶÍøÕ¾,½ÌÓıÂÛÎÄ·¢±íÏß·¹Ù·½ÍƼö¡¢ÆóÒµ×Ô¼ö,½ÌÓıÂÛÎÄ·¢±í·¨¹æ·¢²¼Õß½Ó²å¼ş¶ËÍ·ÂÛ̳Öйú×î´óµÄÕ¾³¤½Ó²å¼ş¶ËÍ·ÁªÃËƽ̨, ÊÇÖйúÕ¾³¤µÄ½Ó²å¼ş¶ËÍ·ÃÅ»§, ½Ó²å¼ş¶ËÍ·¾Û¼¯×Å´óÁ¿µÄ½Ó²å¼ş¶ËÍ·Ö÷ºÍÍøÕ¾Ö÷¡£ÎÒÏëÈ¥½ÓµØµç×è±íÍøΪÄúÌṩ×îÏèʵµÄ½ÓµØµç×è±í¾°µã½éÉÜ¡¢½ÓµØµç×è±í×ÔÖúÂÃĞĞ¡¢»¥Öú½ÓµØµç×è±í£¬½ÓµØµç×è±í³öÓÎÏß·¡¢½ÓµØµç×è±íÂÃĞĞÉçÏß·£¬½ÓµØµç×è±í¾°µã·Ïß¹¥ÂÔ£»Õ㽺ã·å½ÓµØµç×è²âÊÔÒǹ«Ë¾£¬ÖÂÁ¦Óڴӽӵصç×è²âÊÔÒÇ¿Í»§Á¢³¡³ö·¢£¬ÌṩÓĞЧµÄ½ÓµØµç×è²âÊÔÒǼƻ®ºÍ½ÓµØµç×è²âÊÔÒÇƽÃæÉè¼Æ×÷Æ·.±¾½ÓµØµç×è²âÊÔÒǹ«Ë¾·şÎñ·¶Î§ÓĞÈËÃñÍø½ÓÎǻ᲻»á´«È¾ÒÒ¸ÎƵµÀ,ÖйúÈ¨Íş½ÓÎǻ᲻»á´«È¾ÒÒ¸ÎýÌå,½ÓÎǻ᲻»á´«È¾ÒÒ¸ÎÔ´´ĞÂÎÅ,´óĞͽÓÎǻ᲻»á´«È¾ÒҸᨵÀ,½ÓÎǻ᲻»á´«È¾ÒÒ¸ÎÒµ½ç·Ã̸.ÈÕÕÕ½ÓÎǻᴫȾÒÒ¸ÎĞÂÎűö¹İÈ÷µêÂÃĞĞÉç½ÓÎǻᴫȾÒҸξ°µãĞÅÏ¢¡£È«¹úýÌå½éÉܽÓÏ߶Ë×Ó±¨¼Û¿¯Àı½ÓÏ߶Ë×Ó²¿ÁªÏµµç»°¼ò½é·ÖÎö½ÓÏ߶Ë×Ó±¨¼ÛýÌ忯Àı½ÓÏ߶Ë×Ó¿¯Àı½ÓÏ߶Ë×Ó¹«Ë¾ÍƼö¼ÛÄ¿±í¼Û¸ñ±í½ÓÏ߶Ë×Ó.Ö÷ÒªÌṩ½á¹¹¼ş¼Ó¹¤¡¢½á¹¹¼ş¼Ó¹¤ÏµÁеȽṹ¼ş¼Ó¹¤²úÆ·£¬ÌṩÓйØÓڽṹ¼ş¼Ó¹¤¼°½á¹¹¼ş¼Ó¹¤Ïà¹ØĞÅÏ¢×Éѯ£¬ÔÚÏ߶¨¹º½á¹¹¼ş¼Ó¹¤µÈ·şÎñ¡£ | |
| 2009--0-8- 19: 0:7: | viagra discount |
| cmoipdsf, cialis prix, kvnuestm, acheter cialis generique, rrddyvik, cialis generique, obvhrljz, acheter cialis france, blqynjvr, | |
| 2009--0-8- 19: 0:2: | acheter viagra generique |
| uninrmcp, viagra generique, pttnbkfu, viagra, miszpjdl, achat cialis en ligne, eclrtond, acheter cialis france, xichiiva, | |
| 2009--0-8- 18: 0:3: | viagra rezeptfrei |
| mtvykhzs, viagra, tfourdtc, cialis, ktulpzgw, cialis kaufen billig, tttvnqum, cialis, kqnycwsm, | |
| 2009--0-8- 14: 0:3: | prix cialis |
| cwruylcm, france viagra, ehtlapfy, vente cialis, ehseheuf, cialis prix, pfdoiqfj, viagra vente, fygsvuxk, | |
| 2009--0-8- 14: 0:1: | acheter cialis |
| hivveequ, viagra, joqyhnra, acheter viagra, xxlpvcdn, cialis, yfzcttgx, cialis sur le net, shnccgae, | |
| 2009--0-8- 13: 2:2: | viagra |
| obikejob, viagra, jaqobrne, viagra, rlrxsnjz, cialis achat, yfdabzoy, viagra, uqzgsnkf, | |
| 2009--0-8- 09: 0:9: | viagra |
| ygbnvdff, viagra, rwsbfkcl, Levitra, hlonprqz, acheter viagra, kgvycbkm, viagra, lfujgahq, | |
| 2009--0-8- 09: 0:7: | viagra prix |
| nozhnfom, viagra, wukveumx, viagra, hghfnzus, viagra, efirqtob, viagra, deaaysrf, | |
| 2009--0-8- 09: 0:4: | achat viagra |
| vaqsambn, kamagra prix, clygjmqy, acheter viagra, rtfmpsny, viagra, xgrkgijd, viagra, bitmabkl, | |
| 2009--0-8- 07: 2:1: | kamagra italia |
| lkgfpodn jafuicvw khlpnpnw | |
| 2009--0-8- 07: 1:9: | levitra senza ricetta medica |
| xpcbqneo fbtbeose vxczxobp | |
| 2009--0-8- 07: 1:6: | compra kamagra |
| ckapadin rpcvkxmp rpzmrrgc | |
| 2009--0-8- 07: 1:4: | levitra morti |
| owuwckkz qhifehon ckbxspdt | |
| 2009--0-8- 07: 1:1: | comprare cialis |
| kcdjjels lphlvujt zzaihiyk | |
| 2009--0-8- 07: 0:9: | levitra pfizer canada |
| uskzdvii xtzqwlvy tnjtfbuy | |
| 2009--0-8- 07: 0:7: | comprare kamagra |
| izwuujdq rxyvotuw xzqgdtef | |
| 2009--0-8- 07: 0:4: | acquistare kamagra |
| qjzwcpkp mgxxramc zxlrjbne | |
| 2009--0-8- 07: 0:2: | viagra |
| ydbfamln hadsyslu mcnftvxo | |
| 2009--0-8- 07: 0:0: | farmaco viagra |
| hbaxhyph eodqxucb hiuleryq | |
| 2009--0-8- 06: 2:1: | levitra generico |
| wfbdvkan, kamagra generic, ncomebtb, viagra scheda tecnica, gvecixle, viagra 20 mg, thgygbow, kamagra quando non funziona, btpfbyxn, | |
| 2009--0-8- 06: 1:9: | farmaco cialis |
| grwnhygc, Ordina cialis, rxtxijte, cialis alternatives, zmvmbutt, levitra, sajhuhze, cialis russian, hzlwwxtm, | |
| 2009--0-8- 06: 1:7: | levitra costo |
| ovnwycxy, farmaco viagra, czejdwzs, cialis generico, ernjbgro, farmaco levitra, abcfywnu, 100 viagra, zuqhaibh, | |
| 2009--0-8- 05: 0:1: | ali taner |
|
okuyun bu yazilan saçmalıkları 2009--0-2- 28: 2:0: amine selamun aluykum onceklıkle alevi diye mezhepten bahsedıyorsunuz benım bıldıgım 4 buyuk mezhep haktır gerısı uydurmadır tamam sız alevılere karsı saygım sonsuz lakin sızler kım oluyorsunuzda alemlere rahmet olarak gonderılen bı peygamberi hz.ali(ra)alt sevıyede gorursunuz yazıklar olsn sızlere ve sızın gıbı dın duşmanlarına elhamdulıllah muslumanz sonradan cıkan mezhepler uydurmadır ve saçma sapan duşuncelerınızı başkalarına lutfen sylemeyın hepimiz islam fıtratı üzerıne dogduk alavı dıe bı mezhep yoktur ve yaptıgınz bazı seylerde çook saçma tşk ederim yukarıda ki arkadaş ALLAH IN selamını vererek ALAH ın adını kullanarak nasıl bir saçmalık yaptığını acık bir şekilde görelim.... bu mesajı yazan amine ALEVİLİK zaten bir meshep değildir. alevilik islamın özüdür... demişsin ki hz aliyi hz muhammetten üstün tuuyorsunuz... hangi zihniyetle böyle bir saygısızlık yaparsın bunu anlamış değilim. ALLAH seni ve senin gibi düşünen bir kısım kendini müslüman sanan insanları ıslah etsin... öncelikle tüm alevi ehlibeyt dostlarımızın affına sığınarak bir kaç kelime yazmak istiyorum... hz ali hz muhammetin dağmadı aynı zamandada amcasının oğludur.. ali hak yoludur.. muhammed o yolun kapsı ise alide onun anahtarıdır.. ki alevilik bir meshep olsaydı bile yada bu tarzda düşünmüş olUNSAYDI bile hz ali senin o hak mezhebi diye tabir ettiğin imamların 4 büyük imamın hz ali yanında ALLAH TA bilyorki muhabbeti bile olamazdı ... tekrar ediyrum alevlik bir meshep değil islamın özüdür.... hz aliyi muhammetten üstün görmek kimsenin haddi değil... ama yaşadığım olaylarda sunni inancına göre bakıldığı zaman malesefki töbe haşa hz muhammete TÖBE HAŞA ALLAH diye tapan zavallı bir zihniyette gördüğümüz bizlere gösterilen müslümanlık inancının içinde var... yazık yazık insanlık nerden nereye gelmiş.... BU YAZIM TÜM İNSANLIĞA KISA BİR NOT OLSUN... TÜM MÜSLÜMANIM DİYENLERE TÜM ALEVİYİM DİYENLERE.... hala saçma saçma mesheplerden bahseden insanlarıda kınıyorum... müslümanlık bu değil... 4 meshebin 4 dü de benim islam inancı içinde bu olmalı... bir çok büyük islam alimide bu şekilde yorumlamışlardır.. |
|
| 2009--0-7- 31: 2:3: | levitra 20 anni |
| eaeyufxx, viagra 20 anni, eyewoqgd, cialis alle erbe, rutwsgrg, viagra best price, nwruchyq, viagra side effects, sywugdja, | |
| 2009--0-7- 31: 2:1: | levitra o cialis |
| keqhgsfg, viagra vendo, oupduocg, cialis tablets, gqaqykxu, generico viagra, wmebjzsh, levitra professional, epkygewj, viagra o simili, edkavukh, | |
| 2009--0-7- 31: 1:9: | cialis 20 anni |
| aotqnpgf, cialis buy on line, jzjyvcun, viagra kgr 100, nymsqlze, cialis soft tabs, relcihxa, viagra italiano, wisyfrrd, | |
| 2009--0-7- 31: 1:7: | acquista levitra |
| lsrcmubj, cialis farmacia, fcpcdnya, cialis quanto dura, pkdipbrn, viagra prezzo farmacia, hdyajhro, cialis online forum, zynkfyap, | |
| 2009--0-7- 31: 1:5: | levitra buy |
| ymlaqudp, cialis generico, mponicss, viagra principio attivo, msjmdnsg, viagra maschile, uouwwrpf, viagra vendo, ojllpomf, comprare cialis in farmacia, pwujazxe, | |
| 2009--0-7- 30: 2:2: | viagra |
| kfiwihei, viagra belgium, xoolktbe, viagra generico, ayfamnvg, achat viagra belgique, hhkkarna, acquista viagra, mwgsqthi, | |
| 2009--0-7- 30: 2:0: | comprare viagra |
| vcqgeqru, cialis ou similaire, kotabfzd, viagra en belgique, sawsqezd, acquista cialis, skobpmvz, comprare cialis, sbrruxhc, | |
| 2009--0-7- 30: 1:8: | viagra generique france |
| bulzoucz, cialis moins cher, kilmjuvn, compra cialis, cgnecuxl, compra viagra, aouuohhu, compra cialis, mqbqkaoi, | |
| 2009--0-7- 30: 1:5: | acheter viagra en pharmacie |
| jskxgitz, viagra en vente libre en belgique, yzxvcish, compra cialis, lyhhiggo, comprare cialis, kojtnyfr, cialis generico, ilwwjvbh, | |
| 2009--0-7- 25: 1:0: | comprare viagra |
| pvdlbzbe, viagra kaufen online, btrvtvmv, viagra, mynhhtlr, cialis acheter, gzhiwfbr, cialis, fqjbwcwy, | |
| 2009--0-7- 19: 1:0: | sell wow account |
| רҵsell wow accountóÒ×Êг¡ÊÇÈ«Çò¶¥¼âµÄsell wow account²úÆ·½»Ò×Êг¡£¬º£Á¿¾«Ñ¡µÄsell wow account²úÆ·¹©Ó¦ĞÅÏ¢£¬sell wow account¹«Ë¾»ÆÒ³ÂòÍøÂçsell wow account£¬ ×ösell wow accountÍƹ㣬´òsell wow accountÆ·ÅÆ£¡ ¹ä¹äsell wow accountÊг¡. Âòsell wow account. Âôsell wow account. Å®ĞÔsell wow accountÊÀ½çÒ×ͨShade sail]¹«Ë¾ÊÇÇൺ֪ÃûµÄShade sail¹«Ë¾,ÇൺShade sail,ÇൺShade sailÉè¼Æ¹«Ë¾,ÇൺShade sailÉè¼Æshanghai china travelÍø,ºÓÄÏshanghai china travel,ºÓÄÏ»§Íâshanghai china travel,ºÓÄÏshanghai china travel¹«Ë¾£¬shanghai china travel²ß»®°¸Àı,shanghai china travel·¨ÂÉ·¨¹æ,shanghai china travelĞÂÎÅÄϾ©µØÇø³ö¾³shanghai escort,¹úÄÚshanghai escort,ÄϾ©shanghai escort²úÆ·¿ª·¢,ÄϾ©shanghai escortÏîÄ¿Íƹã,ÄϾ©shanghai escort¾°µãͼÎÄչʾ,ÄϾ©shanghai escort½»Í¨¼°ÄϾ©shanghai escortµä¹Ê½éÉÜÖĞÇàÔÚÏßshanghai escortƵµÀÊÇÓëÖйúÇàÄ걨shanghai escortÖÜ¿¯¡¢Ç¿Ç¿ÁªÊÖºÏ×÷µÄshanghai escortƵµÀ¡£shanghai escortÖÜ¿¯,shanghai escort¿ì±¨µÈĞÅÏ¢À¸Ä¿ÖĞ»ªshanghai escortÓÉÖĞ»ªÍøÕ½ÂÔºÏ×÷»ï°éÀÖ;shanghai escortÍøÈ«ÃæÔËÓª£¬Ìṩshanghai escortÏß·²éѯ¡¢µÈÈ«·½Î»shanghai escort·şÎñ£¬ÒÔ¼°×îÈ¨ÍşµÄshanghai escort×ÊѶĞÅÏ¢Ê×ÇüÒ»Ö¸µÄShanghai rental properties¹«Ë¾£¬Äş²¨Shanghai rental properties¹«Ë¾³¤ÆÚ·şÎñÓÚ¸÷¼¶Õş¸®Shanghai rental properties¡¢Äş²¨Shanghai rental properties¹«Ë¾ÊշѺÏShanghai rental properties¹«Ë¾ | |
| 2009--0-7- 18: 0:0: | kpnekulgxy |
| SSd5LE <a href="http://nneyujmvopfe.com/">nneyujmvopfe</a>, jxwqvrhnlmem, [link=http://bqisrkotfopr.com/]bqisrkotfopr[/link], http://sdljrwtyetnq.com/ | |
| 2009--0-5- 09: 1:0: | Mehmet Paşaoğlu |
| öncelikle selamünaleyküm kardeşler.yazılanları okumaya çalıştım.düşünceler,fikirler,yorumlar vs.bu ülke bizlerin.nasıl kazanıldığını hepimiz malum biliyoruz.yıllardır süre gelen dış nifak olsun,iç nifak olsunbizleri bölmeye çalışıyorlar.lütfen bu oyunlara gelmeyelim.herkes dinini güzelbir şekilde yaşasın.birbirimize çamur atmayalım.bol bol okuyalım ,araştıralım yaradan akıl denen nimeti vermiş.araştıralım.HZ.Ali efendimizi, ehli beytimizi seviyoruz.sünni ,alevi,kürt ,türk lütfen insan olduğumuzu unutmayalım.bazı arkadaşlar kendileriniayrıcalıklı zanneddiyor.kimse kimseden üsyün değildir.üstünlük ancak takvadadır.ALLAHIN SELAMI ÜZERİMİZE OLSUN. TÜRKİYE | |
| 2009--0-4- 23: 0:0: | dede baba erzincan tercan demirkapı küyünden emiroğlu ocağından baba abdurrahman demir |
| kimetli canlar alevi yolu kutsal rabimiz yüce allah nebimiz muhamed ali yoludur onun icin cedimiz muhamed cellalimiz imam ali dir pirimiz pir hünkar hacibektaş velidir yardımcımız bozatlı hızırdır yüce allah bu yola girenlerin allah yardımcısı olsun kıymetli canlar ağucen yuryanhızır ve emiroğlu ocak dedebaba aynı ocaktan ayrılma şimdi ağucen dedeler mürşüt makamında yuryanhızır pir makamında emıroğlu dedeler baba maka postlarında oturular ama ama üc dedeocağı aynı ocağa bağlılar | |
| 2009--0-4- 22: 2:3: | dede baba erzincan tercan demirkapı küyünden emiroğlu ocağınr |
| kimetli canlar alevi yolu kutsal rabimiz yüce allah nebimiz muhamed ali yoludur onun icin cedimiz muhamed cellalimiz imam ali dir pirimiz pir hünkar hacibektaş velidir yardımcımız bozatlı hızırdır yüce allah bu yola girenlerin allah yardımcısı olsun kıymetli canlar ağucen yuryanhızır ve emiroğlu ocak dedebaba aynı ocaktan ayrılma şimdi ağucen dedeler mürşüt makamında yuryanhızır pir makamında emıroğlu dedeler baba maka postlarında oturular ama ama üc dedeocağı aynı ocağa bağlılar | |
| 2009--0-4- 10: 1:7: | recep |
| slm kızlar ben alevi kürttümnasısın seniadınesen kürtmüsün | |
| 2009--0-2- 28: 2:0: | amine |
| selamun aluykum onceklıkle alevi diye mezhepten bahsedıyorsunuz benım bıldıgım 4 buyuk mezhep haktır gerısı uydurmadır tamam sız alevılere karsı saygım sonsuz lakin sızler kım oluyorsunuzda alemlere rahmet olarak gonderılen bı peygamberi hz.ali(ra)alt sevıyede gorursunuz yazıklar olsn sızlere ve sızın gıbı dın duşmanlarına elhamdulıllah muslumanz sonradan cıkan mezhepler uydurmadır ve saçma sapan duşuncelerınızı başkalarına lutfen sylemeyın hepimiz islam fıtratı üzerıne dogduk alavı dıe bı mezhep yoktur ve yaptıgınz bazı seylerde çook saçma tşk ederim | |
| 2009--0-1- 04: 2:0: | HAYDAR |
| alevıyım ve alvılıgımlede gurur duyuyorum alevı olmak ayrıcalıktır | |
| 2008--1-2- 08: 2:0: | abdurahman demir |
| avukat öretmen vesayıre olursun ama alevilikte evladi resul olamasın evladiresul demek hazreti muhamedin soyundan gelmek demektir alevi olan canlar döröst ve cömertler yardımlaşmayı severler kımsenin hakını yemezler ve döröstler alevilik yolu elibeyit yolydur yane on iki imama yoludur | |
| 2008--1-2- 08: 2:0: | abdurahman demir |
| erzincan tercan demirkapı köyönden emiroglu ocagından dede baba soyundan alevi yolu yuce allaha giden bir aşk yoludur kıldan ince kılıctan keskindir alevi bir has elmaya benzer tertemiz kinsız insanlardır temiz ve berak insanlardır | |
| 2008--0-9- 17: 1:1: | CEM ÇETİN |
| 05357426120 bekar bayanlar arayabilir | |
| 2008--0-9- 17: 1:1: | CEMN ÇETİN |
| GÜZELLER GİYSİN ALLARI DOLDURALIM MEYDANLARI DAVUL ZURNA SESVERENDE OYNAYALIM HALAYLARI ALEVİ CANLAR BİR OLALIM | |
| 2008--0-7- 02: 1:3: | mert akıın |
|
2 temmuzu unutmayalım! onlar hain dir! |
|
| 2008--0-6- 01: 1:9: | sevda karabay |
| ben sünli biriyle evliyim kaçarak evlilik yaptım cem evine girebilirmiyim canım canlara feda olsun yoldaşlar | |
| 2008--0-6- 01: 1:9: | Sevda |
| cem evine kimler giremez ve sünlü biriyle evli olan cem evine girebilirmi | |
| 2008--0-5- 15: 1:4: | esrarlı gözler |
| bence sonuçta aynı dine inanıyorlar ama ıkı tarafta bunun farkında değil bende sünni bir kızı seviyorum ama sırf aramızda dini fark var diye ayırdılar bizi yalnız şuna da inanıyorum alevilerher zaman ezilen taraf oluyor | |
| 2008--0-2- 23: 1:5: | aleviyiz biz |
| haca hacı gitmiyoruz kanlı bayram tutmuyoruz iyi gün de kötü günde dost olanı kutluruz! | |
| 2008--0-2- 14: 2:3: | asi kurt |
|
BEN KENDIM SUNNIYIM SEVGILIM VAR O DA ALEVI AMA BIZ BASKALARI GIBI DUSUNMUYORUZ EVLILIGIDE DUSUNUYORUZ INSANIN ISMI DEGIL CISMI ONEMLIDIR SONUCTA HEPIMIZ INSANIZ ALEVIDE ISLAM DININDEN SUNNIDE HERKES BIRBIRINE INSAN OLDUGU ICIN DEGER VERSINN (ASİ KURT) |
|
| 2008--0-2- 14: 2:3: | AYLİN |
|
bence alevılerde sunnılerde bır sayılır sonucta hepımız ısnsanız alevılerde ıslam dınınden sunnılerde boyle dusunmeyenler sacmaladıgının ne zaman farkına varacak |
|
| 2008--0-1- 17: 0:9: | TUGBA |
| bende alevi mehsebinin çok saçma bulur ve dışlardım fakat şuan alevi biriyle birliktegim umarım ailem karşı çıkmazsa evlilige kadar götürmeyi düşünüyorum daha önceki yaptıgım şaçma düşünceler için alevi mehsseplerinden çok özür diliyorum | |
| 2008--0-1- 16: 2:1: | Gamze |
| ben anlamıyorum ya ben hiç anlamıyorum ben alevi değilim nolmuş siz alevisiniz nolmuş noldu anlamıyorum ??????? | |
| 2007--1-2- 12: 2:0: | fazlı |
| ben elevi deyilim ama çok dostum arkadaşım var ve hepsinide çok seviyrum | |
| 2007--1-1- 19: 1:4: | ragıp |
| tam benim kafadansı | |
| 2007--0-6- 21: 1:5: | dedekızı |
| slm canlar sünniler alevi kızı almıyor alevinin elinden su içmem diyor ama bizim alevi kızları gidip sünnilere yapışıyor bizimkiler gidip çekiyor ama onlarınki bize gelince el üstünde tutuluyor ayrım yapan bizimkilerden çok onlar arkadaşım sünlü biriyle evlendi kendisi alevi dügününde onlar ayrı oynadı bizimkiler ayrı oynadı elimize girecek kadar istemiyorlar düşününl pirime rahmet yezide lanet olsun | |
| 2007--0-6- 21: 1:4: | dedekızı |
| slm canlar sünniler alevi kızı almıyor alevinin elinden su içmem diyor ama bizim alevi kızları gidip sünnilere yapışıyor bizimkiler gidip çekiyor ama onlarınki bize gelince el üstünde tutuluyorayrım yapan bizimkilerden çok onlar arkadaşım sünlü biriyle evlendi kendisi alevi dügününde onlar ayrı oynadı bizimkiler ayrı oynadı elimize girecek kadar istemiyorlar düşününlanet olsun yezide | |
| 2007--0-5- 08: 1:4: | hunter |
| insanların iyi olmasını isterim | |
| 2006--1-0- 30: 0:8: | burcu |
| cok güzel bi kanal başarılar dilerim | |
| 2006--1-0- 30: 0:8: | aslı |
| artık şu ayırdımları yapmayalım hepimiz kardeşiz hepimiz ademden havadan gelmedikmi neden bu ayırdim benim aklım almıyo | |
| 2006--0-9- 30: 2:0: | ismail |
| çok güzel bir sayfa ve ben evlilikle ilgili ve sünniye kız verilip verilmeyeceği hakkında konulara yer verilmesini istiyorum | |
| 2006--0-9- 24: 1:3: | MUSTAFA |
| ağaçlarla ilgili bulmaca bulmak istiyorum | |
| 2006--0-4- 14: 1:7: | İSMET |
| MOĞUL KAVRAMI | |
| 2005--0-6- 13: 2:0: | Bır Yol sefılı |
|
Değerli Alevi Toplumu Zamanımızın en iyi ve kolay iletişim aracı olan internet’i Alevi toplumu olarak hiç denecek kadar az kullanıyoruz. Sebebine gelince inancımızı bu kadar yok etmeye çalışan kendi hınzır paşalarımızın dahi ne yaptıklarını bilemiyor tavır alamıyoruz ve hala Alevi derneklerinde başkanlık dedelik ve zakirlik yaptırıyoruz. Bundan bir sene evveline kadar kendimde internet denildi mi aklımın almayacağı kadar zor bir iş sanırdım. Fakat şimdi ne kadar yanıldığımı anladım geç de olsa işin bir ucundan başladım ve gördüm ki sadece gazetelerden duyduğum gibi değilmiş tanıdığım kişiler. Kendini ozan diye bizlere anlatılanlar meğerse 1000 senelik kültür diyerek Ali Zerdüştdür diyerek inancımızın değerlerini yok ediyor ama yine Alevi Kurumlarının başlarındaki yandaşları tarafından konser organizelerinde Aleviliği yok etme çabalarına karşılık yine onları tanımayan Alevi inançlı canlarımızın paraları ile ödüllendiriyor. Yani inancımız yine bizim kurumlarımızla bizim paramızla yok edilmeye çalışılıyor. Bunları fark eden canları da Talibancılıkla Hizbullahçılıkla suçlayabiliyorlar. Şimdiye kadar Türkiye’de sadece olduğum çevremde gördüğüm Alevilik ve bilgilerim ne kadar yetersiz olduğunu gördüm. Bu yüzden zakirlik yaptığım her cemde dedemden izin alıp aldığım bilgileri ceme gelenlere anlatıyorum. Bir kısmı bu anlattıklarıma inanıyor hayret ediyor bir kısmı da inanmak istemiyor. Diyorlar ki nasıl bir Alevi ozanı 1000 yıllık bir kültür diyebilir nasıl inancımızı yok etmeye çalışabilir? Evet dostlar bende öyle düşünürdüm kendim bu gelişmeleri izlemesem. şimdi yapacağımız ilk iş içimizdeki Ali görünen Mervanları ortaya çıkarmak olmalı. Yazdığın cevabı gördüm okudum Gerçekten bunu yazan mısın bilmeli Ozan diye bildiklerim yüceden yüce Ozan mısın bozan mısın bilmeli Bu yol yürümekle değil aşk'la bulunur Burada kazanç olmaz kurban olunur Her ağacın kurdu kendinden olur Çağan mısın çıyan mısın bilmeli Durmadan karıştırılan göl durulur mu Bu yola kurbanım diyene yol sorulur mu ınsan kendi inancına böyle hain olur mu Dost musun düşman mısın bilmeli Bir Yol Sefiliyim Alevi yoluna kurban Meydana gelmişim tenim terceman Herkese bir inanç vermiş ulu yaradan Ali misin Mervan mısın bilmeli |
|
| 2005--0-6- 07: 1:6: | Ali KAYA |
|
VÎLİK NEDİR? ALEVİLİK DOĞAL DİN Mİ? İSLÂMIN ÖZÜMÜ ? SEMAVİ DİNLERLE İLİŞKİSİ VARMI? Alevilik dini İslâm, Kitabı Kur'an, Allah'a kul, Hz. Muhammed'e bağlı, Hz. Ali 'ye talip,Ehl-i Beyt yolunu süren,yani Kur’an-i ve İslâm’i Hz..Ali gibi anlayan ve on iki imamlar gibi inancı sürdürenlerdir.. Alevi, . Hz. Ali'ye bağlı onu seven ve Hz. Ali'nin yolunda giden taraftarlarına Alevi denir. Alevilik İslâm'ın içindedir. Ayrı bir din değildir. Mezhepler üstü İslâm’ın içinde tasavvufi bir yoldur. İslâm’ın içinde insanidir, aklidir.ahlâkidir. Hz. Ali inancının Kur'an ayetlerinin. yorumudur.Alevilik,Kur’an ve Alevi İslâm-ı,Hz. Ali’nin anlattığı gibi anlamaktır..Aleviler Allah'ın birliğine, Hz.Muhammed'in Resul olduğuna ve Hz. Ali'nin Velayet makamına sahip olduğuna iman ederler. Hz.Muhammed Nübüvet, Hz. Ali Velayet sahibi olduğunu ve Allah'a, Muhammed'e ve Hz. Ali'yi birbirinden ayırtmamaktır..Alevilik İslâm inancını,özünde beslediği amaçlar doğrultusunda anlamaya çalışan,içselliği esas alan ,şekil şartlarından ziyade , insanın yüceliğini benimseyen Hz.Ali ve on iki imamlar gibi inancı sürdürmektir. Alevilik İslâm’ın içinde tasavvuf felsefesi ile din kültürünü kapsar. Alevilik; namaz,oruç, hac, zekat, zahire değil, tasavvuf içerikli Tanrı’ya kavuşmak için kendisine mahsus ibadeti olan ve ibadeti içersinde kıyam,rüku,secde,dua, tevhit, zikir, gülbank duası vardır.Bu ibadetlerini cem evlerinde ,evlerinde yerine getirmektedirler Alevilik,.şekil şartlarından ziyade,daha çok içsellikte arayan İslâm’ın tasavvufi yorumudur . Bir başka deyişle Alevilik, İslâm’ın Ehl-i Beyt yorumudur. Alevilerde Cem evleri ibadet yeridir, Cem birliğin beraberliğin adıdır. Cemin yapıldığı cem evi ise, sadece ibadet amaçlı kullanılmamış geçmişteki Mescitlerin işlevini de yerine getirmiş, getirmeye de devam etmektedir. Cem evleri edep, erkan amaçlı kullanılır. Cem evleri; barış, özgürlük, eşitlik, ibadet,sevgi, yargılama ve karar verme yeridir. Aynı zamanda sohbetlerin yapıldığı birlik ve beraberliğin korunup sergilendiği, ikrar verme,iman eden ve erkanın yürütüldüğü güven ve sevginin toplandığı, Hakk'a temenna ve Hakkın tecelli edildiği yerlerdir. Aksine Alevi İslâm inancı Kur’an'a dayalı,Hz.Muhammed"in buyruklarına göre İslâm’ın evrensel boyutları ile yorumlanıp yeryüzü insanlığına yeni kapılar açan bir büyük düşünce akımı olan tasavvuf felsefesiyle hayat bulan bir insan bütünlüğüdür .Özünü insan sevgisinde bulan ve Tanrı'nın insanda tecelli ettiğine inanır.Vahdet-i Vücuttur. . Alevilik ve Şiilik arasındaki farklılıklar ve benzerlikler: Temel inançta Aleviliğin Şiilikle ortak inanç sevgisi Ehlibeyt ve on iki imamdır. Bunun dışında anlayışları farklıdır; Şiilikte ikrar ve biat yoktur. Alevilikte ise ikrar ve biat vardır. Şiilikte, mürşid, muhib, yol oğlu, talib, gibi kavramlar yoktur Alevilikte vardır. Şiilikte minhâç (aydınlık yol) yani Alevi tasavvufu yoktur. Şiilikta musahip olma koşulu yoktur. Alevilikte vardır. Şiilikte Muta nikahı ve çok evlilik kabul edilir. Alevilikte ise mut'a nikahının varlığı kabul edilmez. Alevilikte tek eşlilik vardır. Şiilikte zikir, sema ve müzik ibadete sokulmaz Alevilikte ise, bunlar ibadetin temel öğeleridir. Şiilikte dinin fürü ayrıntıları ait 10 tane koşulu vardır. Namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek, zekat vermek, cihat etmek, humus vermek, peygamber soyuna tevella etmek, peygamber ve düşmanlarına teberra etmek (dışlamak) ilahi emirleri tutmak dinin yasaklarından kaçmak. Alevilikte ise bunların dışında dört kapı kırk makam vardır. Şiiliğin şartı beştir. Bunlar Tevhid, adalet, nübüvvet, imamet ve mead'dır. Alevilikte ise altıdır. Altıncı olan da velayet inancıdır. (Maide suresi, 35. ayet)" Ey iman edenler, Allah'ın gazabından sakının, ona ulaşmak için vesileye (mürşide) bağlanın ve onun yolunda çok gayret sarfedin" denilmektedir. Alevilikte en büyük hac iyilik yapmak,aç olanı doyurmak, insanlar arasında barışı yaymak,insanlık alemi için çalışmak ve doğruluktan ayrılmamaktır.Çöl Arabına para akıtmayı hac olarak görmemektir.Tüm baskılara rağmen Anadolu Alevi İslâm inancının temelinde güzellik ve paylaşımcılık temel ilkedir.Musahiplik fikri varlığıyla kardeş tutmak ,fitre ve zekâtı daimi kılmıştır.Eline .diline ,beline .aşına, eşine,işine sahip olmayı ve kendini bilmeyi temel almıştır. Kafaları "Ateizm" daha doğrusu "Nihilizm" ile karma karışık olmuş kişiler, son günlerde "Alemi sersem, herkesi kör" sanarak, kendi kafalarındaki karışıklığı "Alevilerde kafa karışıklığı" ve “doğal din” başlığı ile kamuoyuna şırınga edip, inançlı halkımızın zihinlerinde sansasyon yaratmaya tüm güçleriyle çalışmaya soyunmuşlardır. Sadece Internet'te yayınlanan binlerce makaleden bir tanesi de İsmail Beşikçinin "Alevilerde kafa karışıklığı" yazısında Aleviliğe "Neden namaz kılmıyorsunuz, oruç tutmuyorsunuz v.b?" gibi sorular sorup "Biz Aleviyiz, bizim inancımızda, bizim geleneğimizde namaz, hac, oruç vs. yok..." yanıtını aldığını geveleyip, Alevilerin sorgu hakimi edasını tıkanıyorlar. Sanki Alevilerin ibadeti yokmuş gibi bir hava estiriliyor. Alevinin inançsız, ibadetsiz olduğunu ancak körler.sağırlar iddia ederler. Mehmet Bayrak’ta Dersim’de İklim Gazetesi’nin 21,sayısında” Alevilik kendine özgü,ayrı bir dindir. Alevilik ,doğal dinler kategorisinde yer alan kendine özgü,ayrı bir dindir. …Alevilik Semavi dinlerden önce başlayan,yani geçmişi Budizm’e de, Brahmanizm’e de, Zerdüştlik’e de belli ölçüde Şamanizm’e de,Mazdekçilik’e de,Babekçilik’e de dayandırılabilecek bir din dir. Devamla” Aleviliği İslâm’ın özü,versiyonu, tarikatı veya mezhebi olarak görmek son derece yanlıştır…yeni bir kompozisyon olarak ortaya çıkan,heterodoks gizli bir dindir….Alevilikte peygamberlik olayı yoktur…Alevilerin kitabı yoktur. Alevilerin kitabı da,erkanıda, deyişide, gulbangıda kendi dini önderlerinin yarattığı ürünlerdir…. Aleviler,Ali’yi kurtarıcı özlemine bir sembol yapıyor…gerek Ali’yi, gerekse 12 İmamları,gerekse Ehl-i Beyt olgusunu yanı Hıristiyanlıkta, İsa neyse, Alevilikte Ali odur…Ali softa bir yaşam sürdü.Kadınlı erkekli semah tutmaz,ibadet yapmazdı. İçki içmezdi.Saza hoş bakmazdı. Oysa Aleviliğin yarattığı Ali kültü tam zıddıdır…Ali,literatüre göre 10 defa evlenmiş…Ali’nin adam öldürdüğünü,katlettiğini vurgulayan bilgiç yazar(!) ve dünyada yeryüzünde insanların mensup olduğu iki tür din vardır.Demektedir;Bunlardan bir tanesi geçmişten bu yana insan oğlu ile yaşayıp gelen doğal dinlerdir.İkincisi de semavi dinlerdir.Alevilik,doğal dinler kategorisinde yer alan kendine özgü,ayrı bir inanç,ayrı bir dindir.Semavi dinlerle herhangi bir alakası yok.” Olduğunu belirtmektedir. Zerdüştlük Ön Asya'da gelişen İslâm öncesi inançtır.Zerdüştilik,Musevilik ,Brahmanizm ,ve diğer Orta Doğuda din ve inançların birleşiminden oluşmuştur.Zerdüştlükte yedi kademeli eğitim vardır.Alevilikte dört kapı ,kırk makam vardır.Tevhit,nübüvvet,imamet,velâyet,adalet,mead vardır.Alevilik te ocağın kutsallığı var.Ateş ve ışığa tapılmaz. .Alevilikte çerağ uyandırma,dinlendirme ve sır etme vardır.Ay ve güneşin kutsallığı her dinde olduğu gibi, Alevilikte de kutsal olarak kabul edilir.Zerdüştlüğün,.Anadolu Aleviliği ile doğrudan ilişkisi yoktur. Alevilik İslâm’ın Ehl-i Beyt yorumudur. Aleviliğin ezidilik ile de ilgisi yoktur.. Aleviliği, Budizm, Zerdüştlük, Şamanizm Mazdekcilik, ve Hıristiyanlıkla özdeşleştiren sayın Mehmet Bayrak, Zerdüştlüğün,Musevilik, Brahman ve Orta Doğu Din ve inançlardan oluştuğunu bilmiyor mu? Zerdüştlükte yedi kademeli eğitim varken, Alevilikte dört kapı, kırk makam her kapıda on makamı var. Edep, erkan, on iki hizmet var, ocağın kutsallığı var, ateşe ve ışığa tapılmaz. Alevlikte çerağ uyu andırma, dinlendirme, sır etme vardır. Ay ile güneşin kutsallığı her inançta olduğu gibi Alevilikte de var. Bütün dinler ahlaki bir toplum ve örnek insan amacını gerçekleştirmeye çalışırlar,ancak farklı yöntemler,farklı eğitim süreçlerini izlerler.Bu farklılıklar tapınma,ibadet usullerinde (ritüllerinde)vardır.Manihezm ve Budizm’de ki din adamlarının toplumdan soyutlama ilkesi ile Alevilikte ki dedelik kurumu arasında hiçbir benzerlik görülmemektedir.Alevi İslâm inancında çalışmak ,üretmek, toplumdan kopmamak,kazandıklarını paylaşmak esastır.Budizm de ise, toplumdan soyutlanma ve geçimlerini dilenerek yada başkalarının yardımıyla sağlama vardır.Budizm deki,”sekiz dilimli yol” adlı eğitim ile Alevilik edep,erkanından farklıdır Alevilik yol öğretisindeki dört kapı,kırk makam, on iki hizmet,cem ikrar tutma,musahiplik vb. diğer inanç ritülleri ile anılan eğitim süreci arasında da hiçbir benzerlik yoktur..Budizmde etin ve hayvansal ürünlerin yenmemesi ,toplumdan soyutlanması,üretime katılmaması,direngen olmaması gibi sosyal yaşam tarzları tamamen Alevilik ten ayrılır.Alevilikle,Hıristiyanlık arasında bağ kurmanın mantıki bir yönü yoktur.Hıristiyan misyonerlerin Aleviliği,Hıristiyanlaştırma çalışmalarının bir sonucudur.Ancak Aleviler,Emeviler,Abbasiler,Selçuklular,Osmanlılar ve Cumhuriyet döneminde de sayısız katliamlara,sürgünlere ve her türlü asimilasyon politikalarına karşı yılmadan direndiler. Aleviler inançların dan tavız vermeden,ikrarından caymadan yollarına devam ettiler.Alevilerin yolu Allah,Muhammed,Ali yoludur Aleviliğ’in Hıristiyanlıkla hiçbir ilgisi yoktur.Alevi İslâm öğretisinde Muhammed Allah’ın oğlu değildir,Muhammed,vahiy kapısını,risale ve nübüvveti temsil eder.Hz. Ali ise velayet kapısını temsil eder.Alevilikte on iki imamlarla,Hıristiyanlıktaki on iki havari arasında bağ kurmak yanlıştır.On iki imamlarda soy bağı var,ama on iki havaride soy bağı yoktur.Alevilikte, manevi bir bağ ve velayet kavramının ifadesi var ve on iki imamlar, Hz.Ali ile zamandaş değillerdir.Alevilikte dede ve babalar kendi inançsal görevlerini yaptıktan sonra,yaşamsal hayatta kendi geçimlerini sağlamak için halkla birlikte çalışırlar ve halk gibi yaşarlar.Hakkulah(çerağ) adı verilen gelirler bir yerde toplanır.Üçe bölünür. Yoksullara,kimsesizlere, yetimlere ,bir bölümünü yolculara, diğer bölümünde ocağın giderlerine pay edilir.Alevlikte ,Hıristiyanlık gibi ruban sınıfı yoktur.Alevi inanç önderlerinde üretime katılma vardır.Örneğin Hünkar Hacı Bektaşi Veli buğday yetiştiriciliği yapmıştır.Ahmet Yesevi kaşık yaparak geçimini sağlamıştır.Gül Baba gül satarak geçimini sağlamıştır.Oysa Hıristiyanlıkta ise din görevlileri manastırlara çekilerek haktan kopuk yaşamlarını sürdürmüşlerdir.Alevilikte rızalık alma vardır. Hıristiyanlıkta ise günah çıkarma olduğu için benzer tarafı yoktur.Alevilikte dara çekme cemde bulunanların huzurunda,cem ayini esnasında ve herkesin huzurunda rızalık alınır,gizlilik yönü yoktur.Alevilikte kırklar cemi var.Hz.Ali ,Allah’ın resulü olan Muhammed ile birlikte kırklar meclisi’nde kırk kişiyle semah durma var,cana can olma var Alevi İslâm inancı ile Hıristiyan inancı arasında bağ kurmaya çalışanlar kötü niyetli kimselerin gerçek dişi savlarla, Alevileri siyasal amaçlarına alet etmekten başka bir şey değildir.. Yüzyıllarca Aleviler,Ya Allah,Ya Muhammed,Ya Ali demeleri ,ibadetlerinde ve cem evlerinde dillerinde Allah’ı hiç eksik etmeyeler mi ? Aleviliği daha iyi bilir,yoksa cem evinin kapısında içeri girmemiş ve hayalinde Alevilerle ilgili senaryo yazanlar mı? Aleviliği daha iyi bilir.?Elbette Aleviliği,Alevi gibi yaşayamayanlar Alevliği bilemezler, Aleviliği, Alevi gibi yaşayanlar bilir.Aleviliğin kaynağını Hoca Ahmet Yesevi’nin hikmetlerinde geçen terimlerdir.Sema,pir, pir rızası,miraç,kul hakkı, hak rızası hü, hü v.b.sözcüklerinde görmektir.İslâm’ın muhalif kanadı Hz. Ali yandaşlığıdır.Anadolu Aleviliği dünyanın en büyük dinleri ve inançların evrensel değerleriyle yoğrulmuş bir inanç olmakla birlikte özünde ve merkezinde son din olan İslâmlığın yer aldığı iman ve insanlık yoludur.Alevilikte, Allah sevgisi, Muhammed,Hz. Ali sevgisi ve Ehl-Beyte bağlılık,Aleviliğin İslâm’ın özü olarak görmenin temel nedenidir. Çünkü;Hz Muhammed’in Veda Hutbesinde, ümmetime iki emanet bırakıyorum,bunlardan biri Kur’an-i Kerim,diğeri ise Ehli Beyit olduğunu belirmiştir. Aleviler, Hz. Ali’yi sevmenin, Hz.Muhammed’i sevmekle eşdeğer olarak görmekteler. Çünkü;Hz.Muhammed,”Ben kimin mevlası isem,Ali de onun mevlasıdır.Ona dost olana dost,düşman olana düşman ol.Ona yardım edene yardım et.Onu horlayanı horla.Nerede olursa olsun gerçeği onunla birlikte kıl, şeklinde dua etmiştir. (Sahih-I Müslüm, “ Fedail’üs- Sahabe” Ali Bin E. Talibin faziletleri, bölümünden aktaran Seyit Murtaza / Hz. Muhammed ,Hz. Ali için; “Ben ilmin şehriyim, Ali kapısıdır. Şehri dileyen kapıya gelsin”, “Ali insanların hayırlısıdır. Kim bunu kabul etmezse, gerçekten kafir olmuştur.” , “ Ümmetimin en ileri geleni ve gerçek hüküm vereni Ali’dir.” Şeklinde hadisler söylemişlerdir. (Sahih-I Müslüm, “ Fedail’üs- Sahabe” Ali Bin E. Talibin faziletleri, bölümünden aktaran Seyit Murtaza / Aleviler kendilerini ifade ederken, Alevi, Allah’a kul, Muhammed’e ümmet, Aliye talip olan kişilerdir. Alevi İslâm inancında Tanrının gerçek eri olan insan kalbine yani doğrudan doğruya insana yönelirler. Kur’an da Tanrı – İnsan bütünleşmesi ve birliği şu şekilde ifade edilmektedir. Onlar derler ki ; “Biz Allah içiniz ve sonrada ona dönüp gideceğiz” ….” Biz ona ( insana) şah damarından daha yakınız.” (H. BAL “Alevilik Yolu” s, 155-156.) Görüldüğü gibi bu ayetlerin içsel anlamlarından hareketle Alevi İslâm inancına göre, Tanrı insanın içindedir, insana secde etmek, Tanrıya secde etmekle eş anlamdadır. Nitekim Hünkar Hacı Bektaş-ı Veli şöyle demektedir: Ellerin kabesi var, Benim kabem insandır Kur’an da, kurtaran da, insanoğlu insandır İşte, Alevi İslâm inancı erdemliği, yüceliği, insancılığı, barışı eşitçiliği sağlayan ve insanlığın özlem duyduğu, paylaşımcılığı sağlayacak birinci yol olduğu gerek inanç bakımından, gerekse ahlak esasları açısından dünyanın en insancıl , en özgün, en ahlaklı, en görkemli inanç kültür bütünlüğüdür. Aleviler, Hz. Ali’nin üstün niteliklerini ve Kur’an’ın gerçek yorumunun içsel anlamını başta Hz. Ali olmak üzere, Ehli Beyit’in ve Yedi Ulu Ozan’ın tasavvuf derinliğini olan kişilerce keşfedildiğinden dolayı Alevi İslâm inancının kendi işlerinde içselleştirerek savunmuşlardır. Hacı Bektaşi-ı Veli Alevilerin Ser çeşmesidir, Alevilerin beslediği kaynaktır. İlim,İrfan, barış,sevgi ve direniş pınarıdır. Hünkar Hacı Bektaşi Veliden alınan güçle yüz yıllarca zulme, asimilasyona karşı bir direniş bayrağı yükseltmiş, Alevi İslâm inancı kimliğini sürdürmüş,sürdürmeye de devam edecektir. Nitekim Hz. Muhammed,Ali’yi seven beni sever, Beni sevende Ali’yi sever. Hz. Ali’nin sevgisini, yerini ve önemini açık bir şekilde belirtmiştir. Hz. Ali, Hz. Muhammed’în yol kardeşidir. Nitekim bu durum buyrukta belirtilmiştir.Hz. Ali zulme karşı baş kaldırmanın mazlumun yanında yer almanın tarihsel simgelerinden biridir. Pir Sultan Abdal da bir nefesinde Hz. Ali için şöyle demektedir. Bu dünyanın evvelini sorarsan Allah bir, Muhammed Ali dir Ali Sen bu yoldan sahibini ararsan Allah bir , Muhammed Ali dir Ali Aleviler Allah’a Kul, Muhammed’e ümmet, Ali’ye talip olanlardır. Ya siz kimsiniz? Ali’ye katliamcı diyorsunuz. Hz. Ali gerçek İslâm adaletini yaymak için, yani ahlakı, erdemi,sevgiyi, iyiliği yaymak için mücadele etmiştir.Oysa İnançsızların insanlara sevgisi olmayanların, idraktan yoksun olanlar, Hz. Ali’^yi ve onun kişiliğini anlamaları mümkün mü? Elbette mümkün değildir. Kaygusuz Abdal Hz. Ali için şöyle demektedir: “Ali’ye İsmullah derler Yüzüne secde ederler, Taş yerine koyarlar Koyamazsın demedim mi? Bu Kaygusuz ezeliden Himmet almış ol veliden Oku ilmini Ali’den Doyamazsın demedim mi?” Sayın Mehmet Bayrak ,Faik Bulut (Alisiz Alevilik… ithamları gibi. ) ve İsmail Beşikçi gibiler, Hz. Ali’yi tanımaları mümkün değildir. Hz. Ali şöyle der; “Kusur arayan göz marifet görmez, Bilgin ölü olsa da diridir, cahil diri olsa da ölüdür.Ne kötüdür haram yemek;zulmün en kötüsüyse zayıfa zulmetmek.Yerilen aşağılık kişiler, saygınlık döşeklerine otururlarsa biz ayağa kalkarız.Akıl gibi mal,iyi huy gibi dost,edep gibi miras,ilim gibi şeref bulunmaz. Hz. Ali,bir başka sözünde de ; “zulme ve zalime boyun eğen kimse hakkından olur ,hem de şerefini yitirir.” Demektedir Her sözü ve davranışı zulme karşı mücadele ettiğinin ve mazlumun yanında yer aldığının açık göstergesidir ve insanoğluna da ders olmalı… Hz. Ali kimdir? Şah-ı Merdan Ali (598-661), Mekke’de bulunan ve 12 soydan oluşan Kureyş kabilesinin Abd-i Menaf Oğullarından Haşim’in soyundandır. Haşim Hz. Muhammed ve Hz. Ali’nin dedesi olan Abdül Muttalib’in babasıdır. Babası Ebu Talib (Abdül Muttalib Hz. Ali ve Hz. Muhammed’in dedesidir), annesi Fatıma’dır. Fatıma Abdül Muttalib’in oğlu Esed’in kızıdır. Ali’nin, Kabe’de (Beytullah’da) doğduğu, adını peygamberliğinin 12. yılında olan Hz. Muhammed’in koyduğu kabul edilir. “Ali” yüce, yüksek anlamındadır ve Allah’ın adlarından biridir. Peygamber ve Ali amca çocuklarıdır. Peygamberin kızı Fatıma ile evlidir ve bu evlilikten Hasan ve Hüseyin dünyaya gelmiştir. Peygamber, Fatıma, Ali, Hasan ve Hüseyin ev halkını, Ehlibeyti temsil etmektedir. Şah-ı Merdan Ali Alevilerin lideridir. Liderlik üstün nitelikleri gerekli kılar. İnanışa göre bu üstünlük ona Tanrı’nın verdiği bir ayrıcalıktır. Kabul edilir ki, o Tanrı tarafından özel olarak seçilmiştir, dine hizmette kusursuzdur, cesurdur, dinin yayıcısı ve inananların koruyucudur. İslâm bilgini Şerif Murtaza (Esul’l-Kasım bin Tahir) onun manzum sözlerini derlemiş ve bunlar divan şeklinde yayınlanmıştır. Burada Şah-ı Merdan Ali kendisi, peygamber ile yakınlığı verdiği mücadelelerin anlamı üzerine veciz sözler söyler. (Bkz. Hz. Ali Divanı) Aleviler, Peygamber’in Veda Haccı’nda, Gadir-i Hum’da yaptığı konuşmasında Ali’nin velayetini açıkladığını ve Ehlibeyt’in yolundan gidilmesini istediğini kabul ederler ve bunun sonucu olarak velayetin yani halifeliğin Ali’nin hakkı olduğuna kesin olarak inanırlar. Alevi inancına göre Hz. Ali yolun kurucusudur, Şah-ı Merdan dır, ilim kapısıdır, Şah-ı Evliyadır.İşte Aleviler Hz.Muhammed’in amcasının oğlu ve vasi tayın ettikleri Hz. Ali, bu Ali dir. Aleviliğin ne olduğunu bilmeyenler, Alevi olmayanlara değil,Gerçek Alevi olanlara sorup öğrenilir. Alevi İslâm inancını, ibadet biçimlerini, geleneklerini öğrenmek isteyenler, Alevilerin yaşam biçimini öğrenir, onlarla oturur,birlikte yiyip,içer, onlara konuk olur ve bilgiyi kaynağında alır.. Aleviliği tanımanın biricik yolu budur. Tersi bir durumda Alevilik aleyhinde ulu-orta saçmalar, iftiralar, meydana getirilir ki, bu da kendini araştırmacı, yazar geçinen fitneci kişilerin yaptığı affedilmez gaftır. Geçmişte Emevi ve Abbasilerin Hz.Muhammed’in soyuna,Ehl-i Beyt’e ve taraftarlarına saldırdıkları gibi,bu günde sözde Alevi geçinenler(yazar) aynı anlayışlılarını bir başka şekilde devam etmektedirler Alevi İslâm inancı,Ahmet Yesevi,Hünkar Bektaşi Veli,Yunus Emreler’in Pir Sultanların ve Anadolu Erenlerin ,Sarı Saltıkların ,Düzgün Babaların, Dersimde ki Ocakların, Kur’anı en iyi yorumlayan Filozof Velilerin görüşlerinde ilham alarak yaşam bulmuştur.Alevilik,Hz.Muhammed,Ehl-i Beyt taraftarı,Hz. Ali ve onların soyunda gelenlere büyük bir saygı ile bağlılıktır.Alevilik, Ehl-iBeyt yoludur.Alevilik,İslâmiyet’in Kur’an’a dayalı Hz. Muhammed’in buyruklarına göre,İslâm’ın evrensel boyutlarıyla yorumlayıp yeryüzü insanlığına yeni kapılar açan bir büyük düşünce akımı olan tasavvuf felsefesinde hayat bulan Tanrının insanda tecelli eteğine inanır. Tanrı korkusu yerine sevgisini benimseyen, şeriat kapısını aşıp,marifet yoluyla hakikat dünyasına ulaşan,Kur’an-ı Kerim’in şekline değil,özüne inen akıl ve gönül ile ruhsal olgunlaşma yoludur. Alevi'nin ve Sünni'nin inanç ve ibadet biçimlerini öğrenip, ondan sonra gerçekleri insanlara doğru bir şekilde yansıtmak, yalanlara eğimli olmamak, halkımızın (Alevi-Sünni) zihinlerini bulandırıp, iki taraf arasında düşmanlık yaratmamak, ben insanım diyen her dürüst kişinin, yazarın, bilim adamının ve namuslu insanların görevidir. Aksini yapanlar insanlığın baş belası ve toplumun düşmanıdırlar. Yalana sığınanlar olsa, olsa münafıktırlar. Çünkü, münafıklar yalan söyler, sözünde durmaz, emanete hıyanet ederler. Konuşmalarında, (konferans vb.) yazılarında (kitap vb) halka fitneler aşılarlar, insanları birbirine kışkırtır, toplumu parçalara bölerler. Bunu fırsat bilen dış düşmanlar da senin güçsüzlüğünü fırsat bilip bu aykırılıkları körüklerler. Alevilerin, Aleviliğe göre İslâm yorumları vardır, Sünnilerin de Sünniliğe göre İslâm yorumları vardır. Sünni'nin Tevhit kelimesi (inanç) Allah'tan başka Tanrı yoktur, Hazret-i Muhammed O'nun kulu ve peygamberidir. Alevi'nin Tevhit Kelimesi (İnanç) Allah'tan başka Tanrı yoktur; Hazret-i Muhammed Allah'ın elçisidir, Hazret-i Ali, Allah'ın velisidir. Sünni'nin ibadeti: Günde camide 5 vakit namaz kılmak, Ramazan'da bir ay oruç tutmak, hac için Kabe'yi ziyaret etmek, yılda bir kez yoksullara zekat vermek. Alevinin ibadeti: Yılda 48 Cuma akşamı cem evinde ibadet etmek, (niyaz-halka namazı), görgü cemi, musahiplik cemi, düşkünlük cemi, Muharrem ayında 12 gün, Hızır ayında 3 gün oruç tutmak, yılda bir kez değil, her ihtiyaç zamanında yoksullara yardım etmek, (zekat yılın çeşitli zamanlarında Kerbelâ, Necef, Hacı Bektaşi-ı Veli Dergahı ve diğer kutsal mekanları ziyaret (Hac) etmek ve yılın belirli günlerinde ibadetleri yerine getirmektir.Sünni ibadet anlayışına göre ise İslâm'ın şartı beş olarak kitaplarda gösterilmekte ve öğretilmektedir, İslâm'ın şartı beşse, yoksula hac ve zekat yok.Oruçta sağlığı müsait olmadığı için yok,namazı da halkın % 95'inin kıldığı yok geriye kelimeyi şahadet kaldı Oysa Alevi İslâm anlayışında; insanı sevmek bir ibadettir.Alevi İslâm inancın da,insan Tanrı’nın yeryüzündeki tecellisidir. İnsanda Tanrının tecellisi var.Bu sebeplerden dolayı insanların rızasını kazanmayan hiçbir kimse Tanrı’nın rızasını kazanamaz.Alevilikte yetmiş iki millet bir görülmüştür.Tüm insanlar Tanrı’nın bir parçası olarak görülmüştür.Alevilik insancılık,eşitlik,farklılıkları bir zenginlik olarak görmüştür.Alevilikte,dört kapı ,kırk makam vardır. Her makamın on esası vardır..İnsan-i kamil olma vardır. Edep.erkana uyma vardır.Yedi ulu ozanın inançları vardır.Kırklar meçlisi,tevella ve teberra,12 imamları, miraçları var. Düşkünlük,dar,talip, 12 post, Boz atlı Hızır, Semah ve Ser çeşme Hünkar Hacı Bektaşları vardır Alevilik,İslâm’ın özü itibarıyla tevhid inancıdır.Yanı Tanrının birliği inancıdır.Hz. Muhammed’i peygamber,Kur’an-ı kutsal kitap,Hz Ali’yi vasiyi Resulullah kabul etmektir.Barış,esenlik,kardeşlik,eşitlik,toplumsal dayanışma,hoşgörü,kul hakkını yememe,iyiliği emretme,kötülükten uzak durma,yalan ve riyadan sakınma,zina, vb. çirkinliklerden kaçınma, haksız kazanç edinmeme,,zulme karşı çıkma gibi ,ahlaksal ilkeleri yaşama egemen kılan tüm değerler Alevi İslâm inancın da olduğu için ki;Alevilik İslâm’ın özüdür.Bu nedenlerden dolayı Alevilik İslâm öncesi tüm dinlerin de özüdür. .Alevilik,Sünni İslâm’ın dışındadır,Sunilikte,Alevi İslâm’ın dışındadır.Alevilik İslâm’ın özüdür.Hatta İslâm’dan önce gelen ilahi dinlerinde özüdür.Art niyetlerden arınmış,nesnel ve yüzyılların getirdiği, Sünni ve Şiici anlayış ve ön yargılardan kurtulmuş bir inanç bakışı olarak ta görmek mümkündür. "Kafası Karışık" inançsız ve art niyetli yazarlar kendi akıllarınca Alevileri yanıltmak için "Alevi isen, o zaman dördüncü halife Ali'ye bağlılık nedendir? Hüseyin çileleri nedendir? On iki İmam'a bağlılık nedendir?" sorusunu yöneltiyorlar. Yüzyıllardır bilim adamları, erenler, evliyalar insan-ı kamiller eserlerinde Şah-ı Merdan Ali'ye gönüllerinde en müstesna yeri ayrılmış ve aşk-ı muhabbetle Ali evladı'na bağlanmıştır. Bunlar, bu Aleviler Ehl-i Beyit’e niçin bağlanmışlar? Bunların hepsi de akılsız, bilgisiz mi idiler? Hallaç-I Mansur,Ahmet Yesevi,Hasan Basr-i, Zunnuni Mısri,Bişri Hafi,Maarufi Kerhi,Bayazid-i Bistami, Nesimiler,Baba İlyaslar,Hünkar Bektaşi Veliler’in Lokman Parendeler, Yunus Emreler,Şeyh Bedreddiniler, Pir Sultanlar,Şah Hatai’ler tatlı canlarını onların (Ehl-i Beyt) uğrunda, kutsal kanlarını Şah Hüseyin'in yolunda seve, seve akıttılar! Şimdi bu ulu Alevilerin mi? Yoksa bu yola inanmayanların mı? kafası karışık,yoksa kendine göre yeni din icat edenlerin mi? Elbette ki yeni din icat edenlerle , kafası karışık olanların… . Şah Hatayı bir deyişinde der ki; "Bu Hatayi der ezelden ben İmam'ın kuluyum Ey Imam-ı Hak Aliyyel Mürteza senden medet." "Ali sırrın ne bilsin her münafık Münafık kıblesi şeytan değil mi?" "Daima fikrimde zikrim Ya Muhammed.Ya Ali Gönlümün evinde şükrüm Ya Muhammed ,Ya Ali Kendi özün tanıyamaz seni yakın bilmeyen Âlemin âyinesisin Ya Muhammed,Ya Ali Baş açık yalın ayak yüğürüşür abdallar Kerbela'da çağrışırlar Ya Muhammed, Ya Ali" "Karadır kalbin de çürüktür özün Ahdine vefa yok yalandır sözün Er-Hak divanında karadır yüzün Yalan Hak katında muteber olmaz" (ŞAH HATAYI) ) 12/05/2005 ALİ KAYA |
|
| 2005--0-6- 05: 1:3: | Türkmen Ahkal Teke |
|
Alevilik asla Şiilik olmadi, Alevilik Islam'in Türkçe yorumudur Alevilik asla Şiilik olmadi, Alevilik Türk'e öz bir inanç felsefesidir Islam'in Türkçe yorumudur. Alevilik Caferilikte degildir, Caferilik tıpkı sünnilik gibi ARAP veya İRAN kültürünü yansıtmaktadır. Aleviliğin-Kızılbaşlığın imamı yoktur topluluklar tarafından meydana gelmiştir. Dedeleri-Pirleri-Abdalları-Kamları vardır. Alevi toplumunun düşüngücü çok gelişmiştir Tanri inancını, peygamber inancını, hz.ALİ ve on iki Imam inancını yargılarlar. Kafalarında sorgularlar bu yüzden aydınlık ilerici düşün adamları yetiştirmişlerdir. OYUNA GETİRİLMEDİĞİMİZİ TEKRAR YİNELEYİP, CAFERİLİĞEDE çok büyük saygım olduğunu birbirimize sadece oniki Imam ve HZ.ALİ sevgisi ile ortak noktalarımızın bulunduğunu söylemek isterim. Alevilik, Türk’e özgüdür, onun İslam öncesi değerlerinin, İslama karşın ama onun görüntüsü altında yaşatılmasıdır. Türk Alevilik ve Bektaşiliğinin ana kaynağı Türk kültürü ve eski Türk dinidir. Alevilik ise, Kürt kökenli değildir. Türkçe kökenlidir. Çünkü Aleviliğin kurucusu olarak kabul edilen Hacı Bektaş-ı Veli, Türk’tür. Türkçe konuşup yazmıştır. Pir Sultan Abdal, Şah İsmail, Yunus Emre, Fuzuli gibi önemli Alevi düşünür ve dava adamları Türkçe, Farsça vs. yazmış ve konuşmuşlardır. Bugüne kadar hiçbir klasik Alevi düşünürünün Kürtçe konuşup yazdığına tanık olunmamıştır. Kürtçe konuş**** Doğu Anadolu’da Alevi Cem ayinlerinde söylenen deyişlerin esas olarak Türkçe okunmasının kaynağı da bu olsa gerekir. Mesela Alevilerin Türklügüne gelince, Akkoyunlular, Karakoyunlular gene öyle. Bugün Dersim’in hangi yöresine giderseniz gidiniz koç başlı mezar heykellerine rastlarsınız. Koçgiri bölgesinde de koç başlı mezarlar oldukça hakimdir. Bu da onların kökeninin nerelere kadar gittiğini yani hangi etnik boya dayandığını yani Türk kökenli olduklarının bir kanıtıdır. Doğrusu Türkçe konuşan, Arapça konuşan, Kurmaç konuşan, Dimilli konuşan Alevi-Türkmenler olacaktır. Toplumların etnik kökenini konuştukları dil değil genetik ve kültürler benzerlikleri belirler. Aşiret ve boy baglari incelediği zaman bu dilleri konuşan Türkmenlerin aynı soydan geldileri görülecektir. Görünüşte İslamı kabul etmek ama gerçekte ve uygulamada kendi töresini, buna temel oluşturan inançlarını sürdürmek... Aleviliğin temelleri Orta Asya’da atıldığına ve bu temeller üzerinde Anadolu’da Türk’e özgü olarak varlık kazandığına ve İslami kisveyle İslam öncesi Türk töresi ve inancın yaşatılması olduğuna göre, Hz. Ali’nin Alevilikteki eşsiz ve saygın yeri nasıl açıklanacaktır? Ehl-i beyt’in Arap egemenlerince zulme uğratıldığı tarihsel bir gerçektir. Türkler de yaşadıkları bölgelerin egemenlerince zulüm altında inletilmişlerdir. İslamiyeti belirtilen biçimde kabul eden Türkler için, Ehl-i beyt ve özellikle de Hz. Ali’ye duyulan yakınlık ve sevgi, bu açıdan ve simgesel bir bağlılık olarak değerlendirilmelidir. İran Aleviliği (Şia) tanımlaması doğru bir tanımlama değildir. İranli şia ile Alevinin tek ortak noktası İmam Cafer mezhebinden ve ehli beyt taraftarı olmaktır. Başka hiç bir ortak yön yoktur. Aleviler şia değildir. Anadolu Aleviliğiyle Iran Sialiğini karıştırmamak gerek. Anadolu Aleviligi, Türk’e özgüdür, onun İslam öncesi değerlerinin İslama karşın ama onun görüntüsü altında yaşatılmasıdır. Türk Alevilik ve Bektaşiliğinin ana kaynağı Türk kültürü ve eski Türk dinidir. Anadolu'da ki Alevi inancini Hz Ali sevgisiyle kisitlayamayiz dünyada Türkmenler hariç Tanri'ya sazla ibadet eden göremezsiniz. Saz'in kutsallığı eski Türk inancından kaynaklanıyor. (Kadin-Erkek esitligi, Cem, Semah...) Iran'da Şia Kürtler olabilir buna birsey demiyorum ama Anadolu'da ki Alevilerin tümü Türkmen'dir hem antropolojik hem sosyolojik araştırmalarda bunu doğrulamakta. Sosyolojik olarakta Kürtlerin Aleviliği benimsemesi imkansızdır Kürtler Islam'in en katı yorumu olan Safiliği benimsemişlerdir. Osmanlı-Şafi Kürtlerin katliamından kaçan Aleviler canlarını kurtarmak için Kürt bölgelerinde mecburen Kürtçe ögrenmişlerdir. Anadolu'da bugün Kürtçe-Zazaca konuşan Aleviler bu dili sonradan ögrenmişlerdir. Aşiret ve boy adlarını araştirirsak bunların Türkmen oldukları ortaya çikacaktir. Konuşuln dil etnik köken belirtmez. Tarihi hiç bir belgede Caferi mezhebini benimseyen, Hacı Bektaş tarikatına giren ve Kızılbaş Safevi siyaseti güden Kürt-Zaza gruplardan bahsedilmez. Bu gün Kürt olarak tanımlanan hiç bir Alevi aşiretin İran, Irak, Suriye veya Rusya'da kolları akrabaları yoktur. Şaffi Kürt aşiretler aynı aşiret adlarıyla bu ülklerde dagınık olarak yaşarlar. Eren Bektaş http://membres.lycos.fr/aleviturk |
|
| 2005--0-6- 02: 1:8: | Ali |
|
Selam Ben Master (Yüksek Lisans ) öğrencisiyim. Malatyada Alevilik üzerine tez çalışması yapıyorum.. Siz Değerli Canlar'dan bu konuda bana yardımcı olmanızı istiyorum.. Alevilik üzerine tez çalışmasınde enbüyük sorun kaynakların maddi külfeti... Haklısınız Malatya'da birçok Vakıf ve Dernek var kaynaklara ücretsiz olarak ulaşabileceğim ama ben gelecektede Alevilik üzerine doktoramıda yapmayı planladığımdan, kaynakların kendi özel kütüphanemde olmasını istiyorum.. Bu kaynakları (Kitap, dergi, Cd. vb) temin etmem konusunda bana siz Değerli Canların kaynak yönünden, maddi ve manevi yardımlarınızı bekliyorum.. Şimdiden gösterdiğiniz ilgi için teşekker ederim, Ali DOĞAN cep 05054735945 dogan.ali@hotmail.com |
|
| 2005--0-5- 30: 1:9: | Alevi Yolu İnternet Gazetesi |
|
<h2>Rotterdam Alevi Kültür Derneğinin Kurucu üyesi <font color=red> Veli Çınar</font>'ı, derneğin kurulmasında büyük emekleri geçen <font color=red>Satılmış İçli</font>, <font color=red>Ali Biroğlu</font> ve <font color=red>Hüseyin Elmas</font>'ı saygı ile anıyoruz.</h2> <h3><font color=red>Alevi Yolu İnternet Gazetesi</font></h3> |
|
| 2005--0-5- 21: 1:2: | Ali |
|
Selam Ben Master (Yüksek Lisans ) öğrencisiyim. Malatyada Alevilik üzerine tez çalışması yapıyorum.. Siz Değerli Canlar'dan bu konuda bana yardımcı olmanızı istiyorum.. Alevilik üzerine tez çalışmasınde enbüyük sorun kaynakların maddi külfeti... Haklısınız Malatya'da birçok Vakıf ve Dernek var kaynaklara ücretsiz olarak ulaşabileceğim ama ben gelecektede Alevilik üzerine doktoramıda yapmayı planladığımdan, kaynakların kendi özel kütüphanemde olmasını istiyorum.. Bu kaynakları (Kitap, dergi, Cd. vb) temin etmem konusunda bana siz Değerli Canların kaynak yönünden, maddi ve manevi yardımlarınızı bekliyorum.. Şimdiden gösterdiğiniz ilgi için teşekker ederim, Ali cep 05054735945 alidoan@mynet.com |
|
| 2005--0-5- 17: 0:1: | Mehmet Kacarbeyaz |
|
BENIM BAŞKANIM ÖKER GİBİ OLAMAZ Benim başkanım Öker gibi olamaz Ağzından dökülen bilgi olmalı ıftirayla gönüllere dolamaz Güzeli gösterip kötüye silgi olmalı Meydanlarda azmasın hep engin olsun Açılan gülle açsın solanla solsun Ulaşmak istediğini bu yolda bulsun Bir başkanda aleviliğe ilgi olmalı Ateist olan bir inanca bağlanmaz Olmayan aşk ile yürek dağlanmaz Hic bir inanc sayı ile sağlanmaz ınancın sahipleri belli olmalı Başkanın olmadan da biz hep var idik Meydanlarda turap mansur darında ıdık Ehlibeytin yanında nurunda idik Bizlerin şahidi Ali olmalı Bin yıl deyip kesme arkası vardır Direndik zalime 1400 yıldır Yaranı sardırırsan tabibe sardır Yarayı saran lokman eli olmalı Kılavuzun karga ise yerin bellidir Başkanın tilki gibi catal dillidir Mozaik yok oldu uzun ellidir Başkanın sazı telli eli güllü olmalı |
|
| 2005--0-5- 17: 0:1: | Ahmet Kacmazkara |
|
Bir baskanim vardir adida öker Bütün yanlislari dogruya ceker Önüne cikan engelleri yikar Baskanima laf diyenler namerttir meydanlarda cosar azgin sel gibi nümayiste gezer deprem yel gibi bir önderdir tek basina yol gibi baskanima laf diyenler namerttir mangalda kül kalmaz o konusuncu sözleri dizilir, sanirsin inci bazan ateistir bazan da dinci baskanima laf diyenler namerttir baskanim olmadan biz küll-i hiciz sanki anasiz babasiz yetim p.ciz sayimiz milyon mu bilmemki kaciz baskanima laf diyenler namerttir taramis sacini dökmüs kekile muhtac koydu zaman bizi akila ondan baska lider yokki bakila baskanima laf diyenler namerttir binyildir aglardim baskan güldürdü dibi kirik taslarimi doldurdu onmayan yarami hemen ondurdu baskanima laf atanlar namerttir ben de bir mürüdüm kendi halimde sayiklar dururum adin(I) dilimde yazdigin tüzükler dolu elimde baskanima laf atanlar namerttir KILAVUZ eyledin kusu önüme dört elle sarildim gayri dinime artik tak ediyor sözler canima baskanima laf diyenler namerttir |
|
| 2005--0-5- 14: 2:3: | ali |
| ben alevi bir aylenin neferiyim,ancak fazla bilgim olmadigi icin yeni bilgiler isinda bilgi sahibi olmak istiyorum , bu sayfayi yeni ögrendim. bu konuda iliski icinde olursak ,sevinirim, ben isvecteyim göte borg sehirindeyim,adiyaman besni ilcesindenim, selamlar ali. | |
| 2005--0-5- 14: 1:7: | cemil kılıç |
|
Aleviliği övmek suç oldu ** Bayrampaşa Hüseyin Bürge Lisesi Din Dersi Öğretmeni Kılıç, ''Yükselen Alevilik'' adlı kitabında Aleviliği laikliğin ve ulusal Cumhuriyetin teminatı olarak gösterdiği için cezalandırıldı. Okul idaresi tarafından hakkında soruşturma açılan ve başka okula tayin edilen Kılıç, ''derste müfredat dışına çıkarak kafaları karıştırmak ve kitabının reklamını yapmakla suçlanıyor. İstanbul'un Bayrampaşa ilçesindeki Hüseyin Bürge Lisesi'nde yaşanan bir olay, AB sürecinde toplumun demokratikleşeceği umutlarını da boşa çıkardı. Önümüzdeki ders yılında din dersi müfredatına Aleviliğin de konulması için hazırlıkların yapıldığı bir dönemde, ders sırasında yazdığı kitabından söz eden öğretmenin cezalandırılması, hükümet açıklamalarıyla Milli Eğitim Bakanlığı'ndaki uygulamaların tezat oluşturduğunu ortaya koydu. Bugüne kadar Alevilere hakaret eden öğretmenler ve din adamları hakkında herhangi bir işlem yapılmazken Bayrampaşa Hüseyin Bürge Lisesi'nde ''Yükselen Alevilik'' adıyla kitap yayımlayan Din Dersi Öğretmeni Mustafa Cemil Kılıç'ın kitabında Aleviliği övmesi, laikliğin ve ulusal cumhuriyetin daha sağlam bir sosyal zemine oturtulabilmesi için güçlü ve nüfusça kalabalık bir Alevi-Bektaşi toplumuna ihtiyaç olduğunu belirtmesi ve kitabı ile ilgili öğrencilerine bilgi vermesi başına iş açtı. Mustafa Cemil Kılıç'ın kitabı yayımlanır yayımlanmaz okulun Müdür Yardımcısı ve Disiplin Kurulu Başkanı Selahattin Sarıali'nin girişimiyle soruşturma işlemi başlatıldı. Soruşturma sonuçlanmadan Hüseyin Bürge Lisesi'nden Bayrampaşa Lisesi'ne tayin edilen öğretmen Mustafa Cemil Kılıç, ''öğrencilere müfredat dışı bilgi vererek kafaları karıştırmak ve kitabının daha çok satması için reklamını yapmakla'' suçlanıyor. Sünni inanca mensup, Küçükköy İmam Hatip Lisesi ve Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi mezunu Mustafa Cemil Kılıç, mezuniyetinden sonra aynı üniversiteye bağlı Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Enstitüsü'nde Sosyoloji ve Sosyal Antropoloji dalında ''Ümmet Sisteminden Ulus Devlete Geçişte Harf İnkılabının Kültürel Değişim Üstündeki Etkileri'' konusunda yüksek lisans yaptı. Bugüne kadar okullarda Alevilere yönelik hakaret dolu açıklamalar yapan öğretmenler hakkında herhangi bir işlem yapılmazken Aleviliği övmesi nedeniyle Kılıç'ın cezalandırılması, Milli Eğitim Bakanlığı'nda ''Aleviliğe hakaret etmenin serbest, övmenin yasak'' olduğunu gösteriyor. Öğrenci velilerinden şikâyet geldiği gerekçesine sığınan okul idaresinin cezalandırdığı Mustafa Cemil Kılıç'ın, Alevileri laikliğin ve ulusal Cumhuriyetin teminatı olarak göstermesi nedeniyle şimşekleri üzerine çektiği düşünülüyor. Mustafa Cemil Kılıç'ın bazı çevrelerin tepkisini çeken yorumlarından küçük bir özet: ''Alevilik yükselmelidir. Alevi nüfus çoğalmalıdır. Laik ve ulusal Cumhuriyetimizi daha sağlam bir sosyal zemine oturtabilmek için güçlü ve nüfusça kalabalık bir Alevi-Bektaşi toplumu inşa edilmelidir.'' Cumhuriyet, 03.05.05 / MİYASE İLKNUR |
|
| 2005--0-5- 14: 0:0: | Sevda Aydin |
|
SEZGIN & ENGIN AYDIN´IN "KARDESÇE SÖYLEDIK" ADLI ALBÜMLERI EMRE SALTIGIN DESTEGIYLE EMA MÜZIKTEN ÇIKTI. 13 TÜRKÜNÜN BULUNDUGU ALBÜMDE, SANATÇILARIN KENDILERINE AIT TAM 10 ESERI BULUNUYOR, SAHKULLU DERGAHINDA "BENI BENI" ADLI SEMAH TÜRKÜSÜNE CEKILEN KLIBIN TATLISES TV ,FLASH TV VE TVT TV DE YAYINLANMASINDAN SONRA HEM AVRUPADA HEMDE TÜRKIYEDE TÜRKÜ SEVERLERIN BÜYÜK BEGENISINI KAZANDILAR. SIZ DEGERLI MUZIK VE TÜRKÜ SEVENLERE DUYRULUR SAYGILARIMIZLA EMA MUZIK www.enginsezginaydin.com www.emamuzik.com www.emresaltik.com |
|
| 2005--0-5- 03: 1:1: | Ali Günes |
Turgut Öker harf hatası nedeniyle 23 yıl sonra gözaltı Avrupa Alevi Birlikleri Konfederasyonu Genel Başkanı Turgut Öker'in, hakkında çıkış yasağı olmasına rağmen, pasaport polisinin soyadını "Oker" olarak yazması nedeniyle yıllardır yurtdışına gidip geldiği ortaya çıktı. Almanya'nın Köln kentine gitmek üzere dün 07.30 sıralarında Atatürk Havalimanı'na gelen Öker, pasaport kontrolü sırasında hakkında İçişleri Bakanlığı'nın 1982 tarihli bir yakalama kararı bulunduğu gerekçesiyle gözaltına alındı. Öker, savcılıktan serbest bırakıldı. |
|
| 2005--0-4- 27: 1:5: | tuncay |
|
bence butun tukler alevidir gercek en moderin muslim dedikleri biziz alevilikde muslumanligin bir dalidir derim |
|
| 2005--0-4- 19: 1:7: | Yusuf Gunes |
|
Erenler< Gazeteniz gun gectikce zenginlesiyor, guzellesiyor. Hz. Pir yardimciniz ola. Tum guzelikler sizin olsun. Yusu Gunes |
|
| 2005--0-4- 18: 1:4: | Alev |
|
Merhaba millet, Bu zamanda hala inancli ve duyarli insanlar olmasi cok guzel. Bunlari okumak insanlari mutlu ediyor cunku din, ahlak ve ona bagli degerler artik bir cogumuzun cok gerisinde kalmis bir anlayis. Genclerimize biraz daha duyarli olmaya cagiriyorum. Sevgi ve saygilarimla Alev |
|
| 2005--0-4- 08: 0:0: | SAMİ DÖNMEZ |
|
Aleviliği ateizmin oyuncağı haline getirmeye çalışanlar her geçen gün aldıkları verimi artırmaktalar.Alevi gençliğinin zihnini Alevilik dışında herşeyle doldurmayı bir marifet ve aydınlık zanneden kimi çevreler Aleviliğin kökenlerini yorumlama noktasında oldukça pervasızlar. Hiçbir dini ilim almadıkları ve ikrar sahibi olmadıkları halde neden bu kadar rahat konuşuyorlar? Ülkemizde Bektaşi postunda oturan ve bu süreğin temsilcisi olan dedeler ve ulular bu insanların bu kadar rahat konuşmalarına neden izin veriyorlar? Bu konuda konuşması gerekenler süreğin dünün bugüne bakan yüzü olan, geleneğin sürdürücüsü post sahibi insanlar değilmidir ? Anadoluda temiz Alevi süreğinin irşad edicisi olarak Hacı Bektaş-ı Veli hazretlerinin ışığını bugüne taşıyan mürşid-i kamiller kalmadımı ki ağzı olan konuşuyor?! Bir dernek yöneticimiz "Allah, Muhammed,Ali dışında İslamla hiçbir bağımız yok" dediğinde neden hiçbir bektaşi babası kalkıp buna 'ne oluyoruz' diye sormadı ? Bu halkın sorunu geleneğinin dışına itilme sorunudur. Kent-sanayi toplumuna geçtiğimiz günden beri sürekli geriliyoruz. Gündemimiz işgal altında.Müslümanız bile diyemiyoruz. Son kırk yıl inanmak adına ve inandığını yaşamak adına doğruların cemiyette horlandığı yıllar olarak geçti.Anneyle kız, neneyle torun, adına kuşak çatışması gibi basit bir isim veremeyeceğimiz eksilmeler , gelenekten ve dini alandan uzaklaşmalar yaşadı. Zamanla hepimiz göreceğiz bu kadar pervasız konuşanlar "bey belirsiz meydan ıssız" cesaretiyle, George SOROS'un dağıtacağı dolarların hayaliyle uyurken kendi toplumunuda derin uykulara, hiç uyanmamak üzere karanlığa mahkum etmek istiyorlar. ALEVİ TOPLUMUNA HZ. ALİ'NİN KİM OLDUĞUNU DAHİ TARTIŞTIRARAK BİLGİ ÇAĞININ CAHİLLERİ MUAMELESİ YAPANLAR BU TOPLUMA LAYIK OLMAYAN BİR İNANÇ (İNANÇSIZLIK) UFKUNU GELECEK OLARAK SUNUYORLAR. Ha gayret , az kaldı derken maksat şuydu; hiçbir Alevi tedrisatından geçmemiş , ideolojilerinin terminolojisiyle tıpkı Oxford' ta eğitim almaya gönderilmiş Afrikalı yerli kabile prensleri mantığıyla, pervasızca kendi geleneklerini, dinini, kültürünü "şu zavallı ilkellik" diyerek , tamamen yabancı iklimlerde boy atmış kavramlarla, kutsalın eteklerine dahi ulaşamayacak zavallı bir inançsızlığı bilimsellik sanarak modernize etmeye çalışanların emekleri ürünlerini vermeye başladı.Ne dört kapının ne kırk makamın eşiğine dahi adım atmamış olanların makamların sonuna , marifetullah'a Aynel yakin'e ermiş edasıyla caka sallamaları cehl-i mutlak değilmidir? Ve bu cehl-i mutlak kuyruk dahi olmaya layık değilken baş olduda bizi bilinmeyen kör karanlık iklimlere sürüklüyor. Hal bu iken ha gayret, az kaldı diyorum, yıkılabilecek ne kaldıysa çoğunu yıktılar. geriye azı kaldı.. Bu paslı ihanetlerin ortasında Hak Muhammed Ali'ye dilleri,elleri,belleri bağlı yiğitler nerde ola ki? |
|
| 2005--0-4- 07: 1:7: | Alihaydar |
| Toplumumuz mallesef sorunlari konusunda gereken duyarliligi gostermemektedir. Bugun bir cok dernegin ve federasyonun basinda inanci olmayan kisler oturmakta. Buna ne zaman bu toplum dur diyecek!!! | |
| 2005--0-4- 07: 1:6: | cemil Kılıç / www.turkcutoplumcu.com |
|
Laik Türkiye İçin YÜKSELEN ALEVİLİK Mustafa Cemil KILIÇ'tan bütün tartışmaların yönünü ve içeriğini değiştirecek bir kitap... Alevi / Bektaşiliğin gerçek tanımı ve mahiyeti... Ulusal Birlik ve toplumsal bütünleşme açısından Alevi / Bektaşi sorununa gerçekçi ve doğru çözüm önerileri... Türk ulusçuluğu açısından Alevilik / Bektaşilik... Laik Türkiye'nin güvencesi Alevi / Bektaşiler... Yeni Türk ulusçuluğunun kitlesel, düşünsel ve kültürel dinamosu olarak Alevilik / Bektaşilik... Asimilasyona karşı Alevi misyonerliği... Alevi - Sünni kardeşliğinin ortak paydası: Türklük ve müslümanlık... Toplu istekler için; tel: 0505 327 55 53 / www.turkcutoplumcu.com tel: 0212 6192341 Mail adresi: ulukam@mynet.com |
|
| 2005--0-4- 06: 1:1: | ben |
|
Haktan, Biz aleviler olarak sol veya sağcılara yem ve alet olacak kadar basit bir zümre değiliz. Hiç kimse bizi kullanamaz, ne marksistler ne de ülkücü, ırkçılar veya kafatasçı milliyetçiler. Ayrıca Kürt ulusuna karşı bir nefretimiz yok, bölücü kürtçülerle sorunumuz var. Alevilikte asıl olan İNSAN olmaktır, kürt,türk,arap olmak insanı İNSAN yapmaz! Birdir her millet meydanımızda Türkümüz, Kürdümüz, Lazımız bizim |
|
| 2005--0-4- 05: 2:1: | Haktan |
|
SOLUN ALEVİLİGE DARBESİ VE SOLUN ALEVİLERİ GETİRDİGİ NOKTA Sol alevileri dedelerinden uzaklaştırarak yani inançsızlaştırıp hırıstiyanlaştırmaya çalışıyorlar? Alevileri inançlarından,değerlerinden,kültüründen,ve ibabetlerinden uzaklaştırmaya çalışarak yok olmayasını sağlamak? Erkeklerimizi ve gençlerimizi alkolik yaptılar,şimdide Türkü Bar altında Kadınlarımızı ve kızlarımızı alkolik yapmaya çalışıyorlar? Alevileri kürtleştirmeye yani Kerbela katillerin çoğu olan yezit yandaşı olan kürtlerle bağdaşma çalışmak? Alevileri devlete karşı getirerek vatan haini gösterip ezdirip yok olmasını sağlamak Özgürlük altında yok etmeya çalışan deyerlerimiz, özelikle genç kızlarda? alevileri islam dışına çıkartıp dinsizleştirip yok olasını sağlamak ? Solun Alevilere zararı saymakla bitmez???????????? İNANÇLI MİLİYETÇİTÜRK ALEVİ GENÇLİGİ..... |
|
| 2005--0-4- 03: 1:1: | sello |
|
SEVGI VE SAYGILI CANLAR,BENIM BIR RICAM VAR;BIZLER NEDEN IZETTIN DOGANI ONDER OLARAK O TAHTTA GORUYORUZ,BIZIM ICIN NE YAPIYOR BIR HAYRINI GOREMIYORUZ,BIZI SAYDIRMIYOR,BIZLER MILYONLARCA ALEVI OLARAK SAYILMIYORUZ,HALEN GELMISIZ 2005 YILINA HALEN KISILIGIMIZI SAKLIYANLAR VAR,LUTFEN YETER ARTIK BIZLER,GERCEKCE SAVUNUCU ISTIYORUZ,KILIC GIBI KESKIN, YIRTICI,VE HAYKIRA,HAYKIRA BIZ BUYUZ DIYE YUMRUGUNU MASAYA VURUP,VE HAKKIMIZI ISTIYORUZ HAKKIMIZ YOLUMUZ HAK YOLU,BIZ DE SONUNA KADAR ARKASINDA OLALIM BIZLERE IZETTIN DOGANIN GECMISLERDE DYP ye OY VERMEMIZI ISTEYEN KISILER DEGIL,ISBIRLIKCI KITAVATLI ARKA ODA ANLASMALAR GIBI SAHIS DEGIL,BIZE CANINI BASINI DAVAMIZ ICIN KOYAN CAN DOST LAZIM,VE BIZLERDE SONUNA KADAR DESTEKLEYELIM,YETER ARTIK BIZ DE INSANIZ YAMAMAYA KARARLIYIZ VE BUYUK BIR YERLER VARACAGIMIZDAN EMINIM OLAN IZETTIN BEYE DEGIL YINE BIZE OLUYOR. TUM OKURLARIMIZA ILGILILERE SAYGILARIMLA,VE DEDELERIMIZ ELLERINDEN OPERIM,KALIN SAGLICAKLA,VE DEVAMINI DILERIM. |
|
| 2005--0-3- 31: 1:2: | Gunsir |
|
Sikayetim sana ya merdan Ali Senin bilim yolundan donenler oldu Kimse seni asip bilim katmadi Senin katkilarini atanlar oldu. Senden sonra Emeviler geldiler Ne Muhammet ne Aliyi bildiler Kuranida yerden yere vurdular Kirklarin yolundan donenler oldu. Senin zamaninda Camiler yoktu Minare,minberi,sedcade yoktu Cemahet evinde ilimin coktu Namazin kilarken oldu dediler. Sende sekil yoktu namaz kilasin Yazli sekilli degil canli kuransin Cennet,Cehennemi hic tanimazsin Olmeden olmeyi ogretendin sen Herseyin ustunde ilimi gordun Huseyin postta iken darina durdun Ayak ile basi terazi kildin Seni asip kendin Ali olanlar gordum. Benim yolum diye bir yol koymadin Kizil kumas ile,onder gorundun Kizilbas olarak Devrimci oldun Devrimciye dusman olanlar gordum. Huseyin`in hic yolundan donmedi Cafer torununda Buyruk onerdi Mehdi pirimiz de goge yukseldi Hala kuran deyip tapanlar gordum. Kuranida emeviler yaktilar Bulunmaz mimarla cami yaptilar Dorder tane minarede diktiler Allahin eviymis ya Imam Ali. Gonlun kabeydi,yonunde insan Adalet ilkendi,esitlik yasan Kafani kaldirip simdi bir baksan Kizilbaslik sozun bilmeyen vardir. Anadolu kaldi senin yolunda Sayilacak kadar cok azinlikta Bilmsel mucadele henuz bitmedi Gunsir fakir gibi direnenler var. Gunsir |
|
| 2005--0-3- 12: 1:3: | www.turkcutoplumcu.com |
|
ALEVİLİK İSLAM’IN DIŞINDA MI, İÇİNDE Mİ? TARTIŞMALARINA YANIT: SÜNNİLİK İSLAM’IN İÇİNDE Mİ, DIŞINDA MI? YA DA SÜNNİLER NE KADAR MÜSLÜMAN ? Her hangi bir dinsel grubun görüşlerinin İslam’a uygun olup olmadığının saptanması konusunda elde nesnel bir ölçüt var mıdır? Kesinlikle yoktur. Çünkü ortada tek bir İslam yoktur. Deyim yerindeyse İslamlar vardır. Bu İslamlar, aslında İslam’ın temel kaynağı kabul edilen Kur’an’a dair yaklaşımlardan neşet etmektedir. Bu yaklaşımlar zemininde teşekkül eden ekollere dinsel literatürde mezhep adı verilmektedir. Hal böyleyken her mezhep mensubu kendi anlayışını dinin / İslam’ın ta kendisi olarak görmekte ve kendi mezhebinin dışındaki oluşumları da kendisine yakınlığı nisbetinde İslami ya da gayri İslami addetmektedir. Bu cümleden olarak söyleyelim ki, bir Sünniye göre İslam aslında Sünnilik demektir. Ya da bir Şiiye göre yine İslam, aslında Şiiliktir. Her ne kadar bunlar lafzan söylenmese de takınılan tutum ve geliştirilen yorumlar semantik açıdan analiz edildiğinde ortaya çıkan budur. Öteden beri Sünniler arasında ( Her ne kadar entelektüel sünniler tarafından artık rağbet görmese de avamın hala muteber kabul ettiği ) şöhret kazanmış bir söylem vardır: Dört hak mezhep ! Bu dört hak mezhep; Hanefilik, Şafiilik, Malikilik ve Hanbelilik’tir. Bu dört mezhep bilindiği üzere Sünniliğin kollarıdır. Bir Sünniye göre bu dört mezhebin dışındaki mezhepler veya dinsel görüşler Hakkın zıddı olan Batıl sözcüğü ile tanımlanır. Yine bilindiği üzere “ Hak “; doğru, gerçek demektir. “Batıl” ise; yanlış, sapkın, sapık ve gerçek dışı anlamına gelmektedir. İslam dünyasında bu dört mezhebin dışında onlarca dinsel ekol / mezhep bulunmaktadır. Ve bu ekollerin tümü Sünnilere göre İslam dışıdır. Ya da en hafif bir yorumla durumları şüphelidir. Ama Sünnilerin durumu kesin bir netliğe sahiptir. Sünnilik, doğruyoldur. Bugün İslam dünyasının yaklaşık yüzde kırkı o malum “ dört hak mezhep” in dışındaki ekollere mensuptur. Eğer Sünnilerin yaklaşımı kabul edilecek olursa dünyadaki müslüman nüfusu da bir hayli azalmaktadır. Bilindiği üzere Türkiye’de Sünni İslam’ın dışında en büyük nüfus Alevi / Bektaşi nüfusudur. Türkiye nüfusunun yaklaşık üçte biri Alevi / Bektaşidir. Ve bu nüfusun dinsel durumu tarihte olduğu gibi bugün de tartışma konusudur. Bu tartışma aslında tam bir ironidir. Tartışmaya taraf olan herkes İslam’ın ne olduğu konusunda referans olarak Sünni ekolü almaktadır. Sünniliğin görüşlerini İslam olarak kabul eden bir kimsenin Sünni olmayan başka bir kimsenin inançlarının İslami olup olmadığını tartışmasının anlamı yoktur. Çünkü gerçek şu ki, İslam Sünnilikten ve Müslümanlar Sünnilerden ibaret değildir. Ne kadar İslam orjinli ekol varsa o kadar farklı türde İslam vardır. Buna rağmen tartışma sürgit devam etmektedir. Hatta kimi Alevi orjinli kimseler de bu tartışmada Sünniliği İslam’la eşdeğer görme yanlışına bilerek veya bilmeyerek düşüp Aleviliği İslam dışı yeni ve farklı bir din biçiminde yeniden inşa etme gayreti sarfetmektedirler. Bu tavırda pekçok başka neden de rol oynamaktadır. Ve bu nedenlerin büyük çoğunluğu ne üzücü ki uluslar arası sosyo politik hedeflerle ilintilidir. Osmanlı’dan günümüze değin geleneksel olarak sürdürülen Alevileri İslam dışı görme politikası son dönemde asimilasyon politikalarında kullanılan yeni bir strateji gereği değişmiştir. Çünkü artık Sünni elitler bilmektedirler ki, Alevileri İslam dışı sayarak asimile etmek olanaksızdır. Onlara; “ Siz de Müslümansınız ama bazı şeyleri yanlış biliyorsunuz . “ diyerek yaklaşmak lazımdır. Gerçek İslam’ı yani Sünniliği aşama aşama empoze etmek suretiyle hepsini olmasa bile önemli bir kısmını eritip Sünnileştirmek gerek, şeklinde bir yöntem takip edildiğini görmemeye imkan yoktur. Bu hengamede Alevilerin ezici çoğunluğu ısrarla kendilerini İslam olarak görmekteyken bir kısım Alevi orjinli fakat aslında ateist olan zevat ise yeni bir Alevilik inşa etme adına Aleviliği İslam dışı bir din biçiminde kabul ettirmek ve bunu Alevi toplumuna benimsetmek için çaba göstermektedir. Alevi toplumunun bu tartışma ortamında takip etmesi gereken yol, adeta “ ne olur bizi de sizden sayın “ şeklinde bir yalvarma olmamalıdır. Aynı şekilde birilerine kızıp veya ard niyetli bir takım mihrakların peşine takılıp “ Biz İslam değiliz. “ demek de olmamalıdır. Takip edilmesi gereken yol şudur: Alevilik, Alevilere göre İslam’ın ta kendisidir. Alevi demek Müslüman demektir. Sünnilerin kendilerini tanımlarken kullandıkları “Hak Mezhep “ söylemi ne kadar meşru ise Aleviler için de böyle bir söylem geliştirmek o denli meşrudur. Ne zaman ki Sünniler, “ Evet Alevilik de bir İslam yorumudur. Bütün ritüellerine ve bütün inançlarına saygılıyız. “ derler işte o zaman Aleviler de aynı yaklaşımı gösterirler. Fakat Sünnileri bu noktaya getirebilmek için onları gerçekle yüzleştirmek gerekmektedir. Hangi gerçekle mi ? Sünni inancın ve Sünni ritüellerin ne ölçüde İslami olup olmadığı gerçeği ile… Şimdi Sünnileri bu gerçekle yüzleşmeye çağırıyorum. Burada tamamen Alevi / Bektaşi teolojisinin paradigmal özgünlüğü çerçevesinde Sünnilik ve Sünniler kısaca tahlil edilecek ve böylece bir kanaatin oluşumuna çalışılacaktır. Alevi / Bektaşi inancına göre bir kimsenin mümin olabilmesi için şu sözü söylemesi / ikrar etmesi gerekmektedir: “ eşhedü enla ilahe illallah ve eşhedü enne muhammeden abdühü ve resulühü ve eşhedü enne aliyyen veliyyullah “ Türkçesini de yazalım: “Ben tanıklık ederim ki, Tanrı’dan başka ilah yoktur. Ben tanıklık ederim ki, Muhammed, Tanrı’nın kulu ve elçisidir. Ben yine tanıklık ederim ki Ali, Tanrı’nın velisidir. “ Görüldüğü üzere Sünniler bu sözü tam olarak söylemedikleri için Alevi / Bektaşiliğe göre mümin sayılamazlar. Ya da en hafif ifadeyle imanları kuşkuludur. Çünkü Hazreti Ali’nin velayetini kabul etmek bir iman ölçütüdür. Oysa Sünniler bu ölçüte uymamaktadırlar. Sünniler, Allah’ın en sevgili kullarından olan Hazreti Ali’ye düşmanlık edenleri saygı ifade eden sözlerle anmaktadırlar. Hazreti Ali’nin hilafetini kabul etmeyen Ebubekir, Ömer, Osman, Muaviye gibi kişileri “ Hazret “ ifadesiyle nitelemektedirler. Oysa Alevi / Bektaşi inancına göre yani İslam’a göre Hazreti Ali’nin velayetini reddedenler yüceltici sıfatlarla anılmazlar. Bilindiği üzere Alevi / Bektaşi inancında “tevella “ ve “ teberra “ kavramları vardır. Bu kavramlar; ehlibeyti sevenleri sevmeyi ve ona düşman olanları sevmemeyi hatta onlara düşman olmayı ifade eder. Sünniler, Alevileri Kur’an’daki pekçok hükmü ve tanrısal buyruğu uygulamamakla itham ederek kafirlikle suçlamaktadırlar. Oysa Aleviler, Kur’an’ın buyruklarını sünnilerden farklı yorumlamakta ve farklı şekilde uygulamaktadırlar. Fakat bu farklı uygulayış sünnilerce uygulamamak biçiminde anlaşılmaktadır. Daha evvel de söylediğimiz gibi Alevi / Bektaşi müslümanlar, Kur’an’ın pekçok hükmünün ve buyruğunun tarihsel olduğuna inanmaktadırlar. Nitekim gerçek de budur. Oysa Sünniler Kur’an’ın tüm buyruklarının her çağda geçerli olduğuna inanmakta fakat buna rağmen pekçok Kur’ansal buyruğu yerine getirmemektedirler. Bu hususta birkaç örnek vererek konuya açıklık kazandıralım: Kur’an’da Cuma günü inananların ( İnanan erkeklerin değil, İnananların.) Tanrı’yı anmak üzere işlerini bırakıp ibadete koşmaları buyrulmakta fakat Sünniler bunu sadece erkekler için geçerli olan bir buyruk gibi kabul etmektedirler. Dolayısıyla Sünni paradigma çerçevesinde düşünüldüğünde Cuma namazı kadın erkek herkese zorunlu bir ibadet iken kadınlar bu ibadete dahil edilmemektedir. Yani Kur’ansal bir buyruk yerine getirilmemektedir. Aynı durum cenaze ve bayram namazları için de geçerlidir. Kadınlar cenaze ve bayram namazlarına da iştirak etmemektedirler. Sünniler, Adem peygamberden beri tüm peygamberlerin tuttuğu Muharrem orucunu da tutmamaktadırlar. Oysa İslam sadece Kur’an’dan ibaret değildir. Hazreti Adem’den Hazreti Muhammed’e kadar tüm peygamberlerin getirdiği din İslam’dır. Yani İslam hepsinin toplamıdır. Sünniler, Muharrem orucunu tutmamakla İslam’ın bir buyruğunu yerine getirmemiş olmaktadırlar. Oysa Aleviler her ne kadar çoğunluk itibariyle tutmasalar da Ramazan’da orucun Kur’ansal bir buyruk olduğunu kabul etmekte sadece süresi konusunda farklı düşünmektedirler. Bir de oruç konusunda batıni yorumlar yaparak gerçek orucun aslında kişinin nefsine hakim olması, kötülüklerden uzak durması ve ahlaki bir yaşam sürmesi demek olduğuna inanmaktadırlar. Bu yoruma karşın yine de pekçok Alevi Ramazan’da üç gün süreyle oruç tutmaktadır. Alevileri Kur’an’ın buyruklarına uymamakla suçlayan Sünniler Kur’an’daki özellikle kadınlarla ilgili pekçok buyruğu yaşama geçirmemektedirler. Kur’an’a göre kadınların şahitliği erkeklerin şahitliğinin yarısı kabul edilmektedir. Fakat günümüzde hiçbir Sünni kadın ve erkek bunu kabul etmemektedir. Yine hiçbir Sünni kadın bir erkeğin ikinci, üçüncü, dördüncü karısı olmayı da kabul etmemektedir. Oysa Kur’an, indiği dönemin koşulları gereği buna izin vermektedir.Yine Kur’an’a göre kız çocukları mirastan erkek çocuğa göre yarım hisse almalıdırlar. Bu kural da Sünnilerce artık uygulanmamaktadır. Çok daha çarpıcı bir örnek verelim: Sünniler dinin kaynağı olarak Kur’an’ı ve peygamberin hadislerini temel almaktadırlar. Ancak hadislerin Kur’an’a muhalif veya onun mantığına uygun olmayan hükümler içeremeyeceğini belirtirlerken zina cezası konusunda ( Burada her ne kadar laik devlet nedeniyle Türkiye’de uygulanmasa da şeriat özlemcisi sünnilerin din anlayışları düşünülmelidir. ) bu ilkeyi çiğnemektedirler. Şöyle ki; Kur’an’da zina eden erkek ve kadınların sopalanarak cezalandırılması buyrulmaktadır. Fakat Sünniler bu hükmü evli olmayan erkek ve kadınlara özgülemekte evli erkek ve kadınların zina suçu için Kur’an’da olmamasına karşın “ recm” ya da Türkçesini söyleyecek olursak “ taşlayarak öldürme “ tarzında bir ceza öngörmektedirler. Bunu da Hazreti Muhammed’in bir uygulamasına dayandırmaktadırlar. Oysa Hazreti Muhammed, Kur’an’da olmayan veya Kur’an’ın ruhuna aykırı bir cezayı ihdas edemez. Kaldı ki bu uygulama tartışmalıdır. Kimi bilginler Hazreti Muahmmed’in bunu Yahudi geleneklerine göre ve Yahudiler için uyguladığını ileri sürmektedirler. ( Hazreti Muhammed’in Medine’de hem Müslümanların hem de Yahudi ve müşriklerin devlet başkanı olarak kabul edildiğini anımsayalım. ) Sünni din bilginleri ( Ki Sünniler dediğimizde Sünni halk değil din bilginleri anlaşılmalıdır. ) peygamberin bu uygulamasının Kur’an’ın söz konusu ayetini neshettiğini / hükmünü ortadan kaldırdığını ileri sürmektedirler. Oysa aynı Sünni din bilginleri Kur’an’ın pekçok hükmünün tarihsel olduğunu yani zaman tarafından neshedildiğini savunan Alevi / Bektaşi müslümanları din dışı olmakla / kafirlikle itham edebilmektedirler. Alevi / Bektaşi inancına göre Kırklar Meclisi ve Kırklar Cemi, inancın teolojik temelini oluşturmaktadır. Cem ayini ve ayindeki tüm ritüeller ( Sözgelimi semah gibi…) başta Hazreti Muhammed olmak üzere tüm Kırkların müminlere bıraktıkları gelenektir ve ibadet biçimidir. Dolayısıyla bunlara inanmadan mümin olabilmek söz konusu değildir. Oysa Sünniler ne Kırklar Mecisine ne de Kırkların Cemine inanmamaktadır. Yani Alevi / Bektaşiliğin inançsal paradigmasına göre Sünnilerin imanı yoktur. Alevi / Bektaşiler, ehlibeytin masum / günahsız olduğuna inanırlar. Ve bu inanç Alevi / Bektaşi İslam anlayışının en temel / olmazsa olmaz özelliklerindendir. Oysa Sünniler günahsızlığı sadece peygamberler için kabul ederler. Yani ehlibeytin de günah işlemiş olabileceğine inanırlar. Bu bağlamda da Sünnilerin mümin olup olmadıkları tartışmalıdır. Sünniler İslam adı altında kadim Arap ve Ortadoğu kültürlerinin diğer uluslarca da kabulünü gerçek müslümanlığın koşulu sayarlar. Daha doğrusu Emevi / Abbasi İslam’ındaki kadim Arap ve Ortadoğu kültürlerine ait unsurları İslam’dan addederler. Bu da aslında kendiliğinden bir Arap kültür emperyalizmine zemin hazırlamış olmaktadır. Müslümanların ana dillerinde ibadet edebilmelerine karşı çıkılması, Arap dilinin kutsanması, Arap kıyafetlerinin kullanımının sünnet telakki edilmesi vb. Hep bu kabildendir. Kur’an’daki pekçok ayet Araplara ve Ortadoğu halklarının yaşamına özgüdür. Oysa Sünniler bunları görmek istememektedirler. Ve tüm diğer Müslüman halklara bunları din diye dayatmaktadırlar. Dolayısıyla Allah’ın dinine ekleme / ilave kurallar ihdas etmiş olmaktadırlar ki bu da doğrudan doğruya din dışı bir tutum hüviyetini haizdir. Görüldüğü üzere bu ilginç durum da Sünnilerin gerçekten müslüman sayılıp sayılmayacağı hususunda önemli bir tartışma noktasını teşkil etmektedir. Tarihte pekçok Alevi / Bektaşi ozanının Sünnileri “ Münkir “ yani inkarcı / kafir gördükleri ve bu kanaatlerini de şiirlerine yansıttıkları reddi mümkün olmayan bir hakikattir. Nitekim Pir Sultan Abdal bir şiirinde şöyle demektedir: “ Gelin canlar bir olalım, Tevekkeltü tealallah. Hüseynin öcün alalım, Tevekkeltü tealallah. ( …) “ Pir Sultanım geldi coşa, Münkirlerin aklı şaşa, Yazılanlar gelir başa, Tevekkeltü tealallah “ Bir Aleviye göre; Ebubekir, Ömer, Osman ve Muaviye’yi saygın kabul edenler mümin sayılamaz. Oysa Sünniler bu kişilerden bahsederken saygı ifade eden sözcükler kullanmaktadırlar. Onları “ Hazret” diye anmaktadırlar. Osmanlı Sünni ulemasının Alevi / Kızılbaşları ve Bektaşileri nasıl gördüklerini daha evvelki bölümlerde yazmıştık. Kısaca söyleyelim ki, Sünni Ulemaya göre Alevi / Kızılbaş / Bektaşiler kafir sayılmaktadır. Dolayısıyla Alevilik / Bektaşilik İslam dışı sapkın bir inanç olarak görülmektedir. Tarihte egemen zümre ve siyasal otorite olmaları nedeniyle Alevileri sürekli din dışı olmakla itham eden Sünniler, bilmelidirler ki aynı durum kendileri için de geçerlidir. Tek farkla; Aleviler, hemen hemen hiçbir devirde egemen olamadıkları için egemen karşısında geliştirdikleri dinsel retorikin muteber olamamasından ötürü Sünnilerin din dışı olup olmama keyfiyeti ciddi anlamda tartışma konusu haline gelememiş ve Alevilerin bu husustaki yaklaşımları gündem oluşturamamıştır. Bu da şöyle bir sonuç doğurmuştur: “Sünnilerin ve Sünniliğin İslamiliği tartışma götürmeyen bir kesinliğe sahiptir.” İşte biz belki de tarihte ilk kez Alevi / Bektaşi inanç paradigması açısından Sünnilerin dindeki / İslam’daki konumlarını yüksek sesle tartışmaya açmış oluyoruz. Bahsi bağlarken hemen hatırlatalımki, bu tavır aslında bizim gerçek tavrımız değildir. Sadece Sünnilerin Alevilere yönelik tavrının ne denli yanlış olduğunun anlaşılabilmesi için böylesi bir yola başvurmak zorunda kalıyoruz. Fakat bu izahımıza karşın bundan sonra Sünnilerin inanç durumunun da tartışmaya açılacak olması bir kaçınılmazlık halini alacaktır. Bize göre, Alevi / Bektaşi teolojisine ne denli ayrkırı hususlar içerse de Sünniliğin İslam’ın içinde veya dışında olup olmadığına ve Sünnilerin Müslüman sayılıp sayılmayacağına karar verme yetkisi Alevi / Bektaşilerin işi değildir. Tıpkı Alevilerin Müslüman sayılıp sayılmayacağının Sünnilerin işi olmadığı gibi… Alevisi, Sünnisi, Şiisi, İsmailisi, Zeydisi, Vahhabisi hatta Dürzisi ve Nusayrisi ile bütün İslam orjinli toplulukların Müslümanlık dairesi içinde bulunduğuna inanıyoruz. Kendilerini Müslüman kabul ettikleri müddetçe hiçbir topluluk için başka bir topluluğun üyelerinin her ne kadar çok farklı yorumlara sahip olsalar da “ Mülümandırlar veya değildirler “ diye bir hüküm vaz etmeleri söz konusu olamaz, olmamalıdır. |
|
| 2005--0-3- 10: 1:4: | TANER |
| MOĞUL BİLİM ADAMLARI KİMLERDİR | |
| 2005--0-3- 10: 1:1: | as |
| [size=18][color=red]LOOK AT ME![/color][/size] | |
| 2005--0-3- 09: 1:5: | cemil kılıç www.turkcutoplumcu.com |
|
5. ALEVİLİĞİN KAYNAKLARI VE KURAN'A YAKLAŞIM Alevi / Bektaşi yolunun en önemli kaynakları ozanların nefesleri / deyişleridir. Alevi / Bektaşiler yazılı kaynak bırakmamak hususunda hassas davranmaya çalışmışlardır. Çünkü bunlar bir zamanlar suç unsuru olarak Alevilerin aleyhinde kullanılmak istenmiştir. İşte bu nedenle Alevi / Bektaşi yolu daha ziyade sözlü kaynaklara sahiptir. Ancak yine de özenle saklanıp korunan az sayıda da olsa yazılı kaynak mevcuttur. Bu kaynaklar Alevi / Bektaşi yolunun doğru öğrenilmesi bakımından yaşamsal öneme sahiptir. Alevi / Bektaşi inancı üzerine yazı yazan, araştırma yapan herkes bu kaynakları yeterince incelemelidir. Aksi takdirde yanlış görüş ve yaklaşım sergilemek kaçınılmaz olacaktır. Son dönemde Alevilik üzerine kaleme alınan pek çok yazıda bilerek veya bilmeyerek bilim dışı ve gerçekleri yansıtmaktan uzak bir sürü sav ileri sürülmektedir. Bunun nedenleri arasında Aleviliği kendi ideolojik çıkarları doğrultusunda yeniden inşa etmeye kalkmak olduğu gibi kaynaklara inmeden yüzeysel ve yanıltıcı bir araştırmayla fikir sahibi olmaya çalışmak da vardır. Aleviliği İslam dışı göstermeye çalışmak, belli bir etnik grubun ayrılıkçı tezlerine payanda yapmaya çabalamak ve Alevileri yeni bir etnik topluluk gibi sunmaya gayret sarf etmek hep bu türden kötü niyetli uğraşlardır. Alevilik hakkında gerçekten bilimsel ve nesnel bir fikir sahibi olunmak isteniyorsa bunun biricik yolu vardır. O da Alevi / Bektaşi yolunun kaynaklarına inmektir. Pek çok araştırmacının bu kaynaklardan haberinin olmadığı ortadadır. Çünkü yazılanlar bunu tüm çıplaklığıyla teyit ediyor. Alevi / Bektaşi inancı hakkında bilgi sahibi olmak isteyen ve bu inancı öğrenme arzusunu duyan herkesin başvurması gereken kaynaklar şunlardır. 1. Şeyh Safi ve İmam Cafer buyrukları, 2. Hünkar Hacı Bektaş Veli’nin Makalat, Makalat -ı Gaybiyye, Besmele Şerhi gibi yapıtları, 3. Velayetname ve Menakıbnameler, 4. Alevi / Bektaşi yolunun en temel ibadet biçimi olan cemlerde okunan ve kutsal sözler olarak kabul edilen nutuk, nefes ve gülbanklar, 5. Alevi / Bektaşilerin ulu kabul ettiği ozanların yazdıkları / söyledikleri şiirler, 6. İslam ve Türk tarihi ile ilgili bilimsel ve nesnel yapıtlar, 7. Hz. Muhammed ve ehlibeyt’in kimi sözleri. Bilindiği üzere Buyrukların ilk kez 16. yüzyılda Şah İsmail Hatai tarafından derlendiğine inanılmaktadır. “ Menakıb’ul - Esrar, Behcet’ül- Ahrar “ / “ Gizemlerin Öyküleri, Özgürlerin Sevinci “ diye anılan Şeyh Safi Buyruğu ile Küçük Buyruk olarak da adlandırılan İmam Cafer Buyruğu Alevilerin başat kaynaklarıdır. Ancak İmam Cafer’in, 12 İmamların 6. sı olan İmam Cafer - i Sadık olup olmadığı tartışma konusudur. Buyruklar ve velayetnameler konusunda her hangi bir yoruma gerek olmadığı kanısındayız. Çünkü bunlar, her samimi Alevi / Bektaşi için zaten tartışılmaz kaynaklardır. Bu eserlerin kaynak olup olmadığı konusunda ve onlardan ne anlaşılması gerektiği hususunda çok ciddi bir ayrışma söz konusu değildir. Deyim yerindeyse bu buyruklar ve velayetnameler Aleviliğin özel kaynaklarıdır. Lakin bütün dünya müslümanlarının ortak ve genel kaynağı olan kutsal kitap konusunda ve ondan ne anlaşılması gerektiği hususunda tüm müslümanlar için söz konusu olan tarihsel bir tartışma ve ayrışım vardır. Kuşkusuz Aleviliğin en temel kaynağı elbette ki İslam dininin birincil kaynağı olan Kur’ an’dır. Kur’ an, dünya Müslümanlarının tümünün birincil kaynağıdır. Tüm İslam mezhepleri, tarikatleri, meşrepleri, cemaatleri ve İslam kökenli tüm dinsel ve kültürel oluşumların kaynağı hiç kuşku yoktur ki, kur’ an’dır. Bahsi geçen tüm oluşumların ve yapıların birincil çıkış nedenleri arasında Kur’ an’ a dair geliştirdikleri farklı yaklaşımlar vardır. ALEVİLERİN KUR’AN’A YAKLAŞIMI Alevilerin Kur’an’a yaklaşımı konusuna geçmeden önce şu hususu belirtelim ki, Kur’an’ın dünyanın her yerinde tek bir versiyonunu vardır; farklı Kur’anlar ya da aralarında küçük de olsa kimi farklılıkların bulunduğu birden fazla Kur’an çeşitleri yoktur. Ancak bu duruma rağmen yine de Kur’an’ın aslının değiştirildiği yönünde iddialar bulunmaktadır. Kur’an’ın Korunmuşluğuna Dair Hicr Suresi’nin 9. ayetinde şöyle denilmektedir: “ Kur’an’ı kesinlikle biz indirdik; elbette yine onu biz koruyacağız.” Bu ayete dayanarak müslümanlar Kur’an’ın Tanrı tarafından korunduğuna dolayısıyla onu değiştirmeye / tahrif etmeye kimsenin gücünün yetmeyeceğine inanmaktadırlar. Kur’an’ın değiştirilme ve tahrif edilme tehlikesinin bulunmadığı, çünkü Allah’ın onu koruduğu yönündeki inanca rağmen ilk müslümanların Kur’an’ı koruma altına almak için harekete geçtikleri ve böylece Kur’an’ın bir komisyon tarafından önce toplanıp mushaf haline getirildiğini, Halife Osman döneminde de kitaplaştırılıp çoğaltıldığını bilmekteyiz. Burada teorik olarak iki soru gündeme gelmektedir. Birincisi; madem Kur’an’ı Tanrı korumaktadır, niçin insanlar onun tahrif edilebileceği, unutulabileceği kaygısıyla onu mushaflaştırmış ve sonra da kitaplaştırmışlardır ? Tanrı’nın vaadine rağmen niçin böyle davranmışlardır ? Tanrı’ya güvenmemiş olacak değildirler ya … İkincisi; Kur’an’ın lafzının değişmemiş olmasının pratikte ne yararı vardır ? Ortada tek bir Kur’an olmasına karşın birbirine çok uzak görüşlere sahip müslümanların mevcudiyeti, onlarca mezhep, tarikat, cemaat, meşrep vb. lerinin varlığı hiç değişmemiş Kur’an’a rağmen nasıl açıklanabilir ? Hemen hemen okuyan herkesin farklı şeyler anladığı, farklı görüşler edindiği ve hatta biribirine zıt hükümler çıkardığı Kur’an’ın lafzan değişmemiş olmasının kılgısal / pratik değeri nedir ? Aynı kitaba bakıp birbirlerini kafirlikle itham edecek kadar farklı şeyler anlayan insanlar için Kur’an’ın hiç değişmemiş / tahrif edilmemiş olmasının ne anlamı vardır? Bu sorular başta müslüman araştırmacılar olmak üzere konu ile ilgilenen tüm bilimadamları tarafından olumlu veya olumsuz, daha doğrusu İslam teolojisinin lehinde veya aleyhinde yanıtlanmaya çalışılmaktadır. Bu konudaki tartışmaların sürgit devam edeceği muhakkaktır. Ancak bizce birinci soruya / sorular öbeğine verilecek yanıt şu olmalıdır: Tanrı’ nın Kur’an’ı koruma vaadi, müslümanların onu korumaları yoluyla gerçekleşmiştir. Müslümanlar bir anlamda Tanrı’nın vaadinin gerçekleşmesinde vesile rolü oynamışlardır. Tanrı’nın vaadine güvenmemek bir tarafa onun vaadinin gerçekleşmesini sağlamışlardır. Yine bizce ikinci soruya, ya da sorular öbeğine verilebilecek yanıt da şu olabilir: Kur’an’dan herkesin farklı şeyler anlaması, bu farklılıklar aşırı düzeyde dahi olsa, Tanrı’ının insanları ve insanlığı tekdüzeleştirmemek, farklı yorumların oluşumuna imkan sağlamak için Kur’an’ı deyim yerindeyse bilinçli olarak / isteyerek elastiki / batıni anlamları mündemiç kılmasıdır. Bu, Tanrı’nın insanlara rahmetidir. Yani Tanrı, bizzat kendisi insanların / müslümanların farklı fikirlere / farklı din anlayışlarına sahip olmalarını murad etmektedir. Tüm bu tartışmalara karşın Alevi / Bektaşiler, Kur’ an’ı, Allah’ın Hz. Muhammed’e gönderdiği son ilahi kitap olarak kabul ederler. Bu konuda Sünni ve Şii Müslümanlarla aralarında bir fark yoktur. Kur’an’ın değiştirildiği yolunda kimi iddiaları dillendiren marjinal kişiler bulunsa da Alevi / Bektaşiler, Kur’an’ın Tanrı tarafından korunduğu belirtilen ayetini temel alarak onun değiştirilmediğine ve değiştirilemeyeceğine inanmaktadırlar. Kur’an’ın değiştirildiği yönündeki iddaların hiçbir ciddi ve bilimsel dayanağı yoktur. Kaldı ki Kur’an değiştirilmek istenseydi bile İmam Ali’nin buna karşı çıkması ve bu karşı çıkışın tarihen işaretlerinin bulunması gerekirdi. Bu bağlamda yani İmam Ali’nin karşı çıkması anlamında bir olayın kaydedilmediği ve üstelik Ebubekir tarafından bir araya toplanıp Osman tarafından kitaplaştırılarak çoğaltılan Kur’an’a Hazreti Ali’nin bir itirazının vaki olmadığı bilinmektedir. Ancak yine de Kur’an’ın değiştirildiği, Kur’an’dan özellikle Hazreti Ali’nin imameti ile ilgili ayetlerin çıkarıldığı tarzında iddialar bulunmaktadır. Bu iddiaların, tarihin hiçbir döneminde ciddi sayıda taraftarı olmamıştır. Bununla birlikte Alevi / Bektaşilerin Kur’ an’a yaklaşımları son derece farklıdır. Alevi / Bektaşiler, Kur’an’ın yüzeysel anlamından ziyade içsel anlamının önemli olduğunu savunurlar. Kur’an’ın pek çok ayetinin Sünni ve Şiilerce yanlış anlaşılmakta olduğuna inanırlar. Onların, sadece yüzeysel / zahiri / dışsal anlamlarla yetindiklerini, içsel / batıni anlamlara ulaşamadıklarını ileri sürerler. Nitekim Kur’ an’ın yüzeysel / zahiri anlamlarının yanında içsel / batıni anlamlarının da olduğunu bizzat Kur’an’ın kendisi söylemektedir. ( Sünni ve Şii Müslümanlar, Kur’an’ın her hükmünün ve her ayetinin her çağda ve her coğrafyada geçerli olduğunu yani Kur’an’ın tümüyle evrensel ve zaman üstü olduğunu ileri sürerler. Ancak yine de Kur’an’daki pek çok hükmü uygulamazlar. Uygulamadıkları hükümlerin aslında uygulanamaz hükümler olduğunu görmek istemezler. Üstelik bu gerçeği asırlardır söyleyen Alevi / Bektaşi / Batıni kitlelere karşı da geçmişte olduğu gibi bugün de mütecaviz bir tutum sergilerler. ) Yine Alevi / Bektaşiler, Kur’an’daki pek çok ayetin yerel anlamlı ve kimi ayetlerin de zamana kayıtlı olduğunu / hükümlerinin geçersiz hale geldiğini savunurlar. Şimdi bu savları teker teker ele alalım. Kur’an’ın Batıni Anlamları Vardır Kur’an’ın batıni / içsel anlamlarının olduğu savı Kur’an kaynaklıdır. Nitekim Ali İmran Suresinde şöyle denilmektedir: “…Onun ayetlerinin bir bölümü muhkem ( anlamı açık ) dir. Onlar kitabın anasıdır. Öbür ayetlerse müteşabih ( içsel anlamı olan ) tir… Onun yorumunu ise ancak Tanrı ve bilimde derinleşenler bilir…” ( 26 ) Ayrıca yine Zümer Suresi’nde şöyle denilmektedir: “ Allah, sözün en güzelini, birbirine benzer iç içe anlamlar içeren ( mesani ) / batıni anlamları olan bir kitap halinde indirmiştir…” ( 27 ) Bu ve bunun gibi pek çok ayet Alevi / Bektaşilerin savlarının dayanağıdır. Aleviler, Kur’an’ın gerçek yorumunun ve içsel anlamının başta Hz. Ali olmak üzere tasavvufi derinliği olan kişilerce keşfedildiğini / keşfedilebileceğini savunurlar. Nitekim Hz. Muhammed, Hz. Ali’yi ilim şehrinin kapısı olarak nitelemiş ve ona Kur’an’ı anlamak noktasında en yüksek payeyi vermiştir. Onu kendi yerine vasi tayin etmesi de bu nedenledir. Kuşkusuz Kur’an’ı, Hz. Muhammed’in yerine vasi tayin ettiği bir kişiden daha iyi hiç kimse yorumlayamaz. Bu nedenledir ki, Hz. Ali, “ene Kur’an - u natık “ yani “ Ben konuşan Kur’an’ım.” Demiştir. Hz. Ali bu sözü Sıffın Savaşı sırasında askerlerinin mızraklarının uçlarına Kur’an sayfaları taktıran Muaviye’nin hilesine kanıp savaşmaktan vazgeçen ve “ Biz Kur’an’a saldıramayız “ diyen kendi askerlerini ikna için söylemiştir. Fakat bir kısım askerler, Hz. Ali’nin bu sözüne rağmen savaşmaktan vazgeçip Muaviye’nin savaşı kazanmasına neden olmuşlardır. Bu olay Kur’an’ın siyasete alet edilmesinin ilk örneklerinden biri olarak tarihe geçmiştir. Hz. Ali de bu tavrıyla dinin ve kutsal değerlerin siyasete alet edilmesine ilk karşı çıkanlardan olarak tarihçe kaydedilmiştir. Alevi / Bektaşi inancına göre Hz. Ali, Kur’an’ın ta kendisidir. Bugün Kur’an’dan anlaşılan yazılı bir belgedir. Ancak Hz. Ali o yazılı belgenin konuşan, cisimleşmiş ve muşahhas halidir. Alevi / Bektaşilerin Hz. Ali’yi gerçek Kur’an / mücessem ve müşahhas Kur’an olarak gördüklerinin en edebi ifadelerinden biri Virani Baba’ya aittir: ( 28 ) “ Ali İncil, Ali Tevrat, Ali Zebur, Ali Kur’an, Ali Fazl’ur - Rahman, Ali’dir sümme vech’ul-lah.” Hz. Ali’nin bu üstün niteliğinin bir yansıması olarak Alevi / Bektaşiler, onu övmek, yüceltmek konusunda görkemli ve edebi anlamda olağanüstü sözler söylemişlerdir. Onun, Kur’an’ın batıni yorumuna olan hakimiyetini ve böylece dinin gerçek boyutunu keşfetmesini anlatan, edebi olarak bu gerçeklere dikkat çeken görkem yüklü şiirlerden biri de Şahkulu Sultan Dergahı post sahibi Hilmi Dedebabaya aittir: (29) “Ali evvel, Ali ahir, Ali Tayyib, Ali Tahir, Ali batın, Ali zahir, Ali göründü gözüme. Ali candır, Ali canan, Ali rahim, Ali rahman, Ali dindir, Ali iman, Ali göründü gözüme.” Kur’an’ın batıni anlamlarının olduğunun kanıtlarından biri de bazı surelerin başlarında yer alan harflerdir. Elif, Lam, Mim; Elif Lam, Ra; Ha, Mim; Ta, Ha. V.b. kimi harflerin ne anlama geldiği hususunda Kur’an yorumcularının bir sürü savı bulunmakta ve bunların hiçbiri birbiriyle uyuşmamaktadır. Kur’an’ın içsel anlamları olduğunu yani müteşabih olduğunu kabul eden ve bu yönde çok ciddi ve bilimsel araştırmalar yapan çağdaş / yaşayan Sünni din bilginleri de bulunmaktadır. Özellikle Fazlur Rahman, Yaşar Nuri Öztürk ve Hasan Elik bu konuda öne çıkmaktadır. Hatta Yaşar Nuri’ye göre Kur’an’ın yüzde doksanı müteşabih, başka bir ifadeyle içsel anlamlıdır. (30) Bugün modernist tabir edilen Sünni din bilginleri tarafından yeni yeni ortaya atılan görüşleri Alevi / Bektaşi önderleri yüzyıllardır dile getirmektedir. Kur’an’ın zahiri / dışsal anlam ve yorumlarının günümüz dünyasına yanıt veremediği artık apaçık bir biçimde ortaya çıkmaktadır. Zahiri / dışsal anlam ve yorumların sadece bu çağda değil geçmiş dönemlerde de toplumsal yaşam bağlamında pek çok sorunlara yol açtığı tarihsel olarak sabittir. Yüzyıllar sonra da olsa Sünni ve Şii din bilginleri Alevi / Bektaşi yaklaşımının doğruluğunu kabul etmek zorunda kalacaklardır. Fazlur Rahman, Yaşar Nuri Öztürk vb. din bilginlerinin çabaları ( Bu bilginlerin çalışmaları genelde Kur’an’ın hukuksal ve sosyal alanlarla ilgili ayetleriyle sınırlı kalsa da son derece önemli bir gelişmedir. Bilindiği gibi Alevi / Bektaşiler, sadece hukuksal ve sosyal anlamda değil ibadetler ve akaid ile ilgili ayetlere de batıni / içsel yorumlar geliştirmişlerdir.) Alevi / Bektaşileri haklı çıkarmaktadır. Gerçi Alevi / Bektaşiler Sünni din bilginlerinden kendilerinin haklı olduğunu kabul etmelerini beklememekte ve buna gereksinim duymamaktadırlar. Onlar zaten tarihsel ve bilimsel olarak haklı olduklarını bilmektedirler. Bu biliş sadece bilme düzeyinde değil, bir iman mertebesindedir. Alevi / Bektaşiler Kur’an’ın Batıni / içsel anlamlarına uymayı ilke edinmişler ve zahiri anlamlara boğulan ve dini dar kalıplara hapsedip her türlü gelişmenin önüne engel olarak koyan kimi bağnaz din bilginlerine yüzyıllar boyu karşı çıkmışlardır. Bilindiği gibi bu karşı çıkışlarının bedelini de çok ağır bir biçimde ödemişlerdir ve hala da ödemeye devam etmektedirler. Hallac - ı Mansur’un asılarak idamı, Seyyid Nesimi’nin derisinin yüzülmesi gibi olaylar milyonlarca elim olaydan sadece ikisini teşkil etmektedir. Kur’an’ın Tarihsel Ayetleri Vardır Kur’an’ın pek çok ayeti tarihseldir. İndiği dönemle ilgili ve günümüze dair hiçbir işlevselliği bulunmayan ayetlerin toplamı Kur’an’ın önemli bir bölümünü meydana getirmektedir. Hz. Muhammed ve ashabının yaşadığı ve bir daha benzerlerinin dahi yaşanmasına olanak bulunmayan bir sürü tarihsel olay Kur’an’ da uzun uzadıya anlatılmaktadır. Kur’an’ın yorumlanması ve açıklanması çalışmalarında tarihsellikten kastedilen hükümlerinin geçersiz hale gelmesi durumudur. Böylesi ayetlerin varlığı modernist yorumcular tarafından kabul edilmekle birlikte geleneksel Sünni din bilginlerinin tümü bunu reddetmekte ve Kur’an’da bulunan bütün ayetlerin geçerliliğini sürdürdüğü, kıyamete değin de sürdüreceği inancını savunmaktadır. Oysa Kur’an’ın kendisi zamanla kimi hükümlerinin geçersiz hale gelebileceğini öngörmektedir. Nitekim Bakara Suresi’nde şöyle denilmektedir: “ Biz bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya onu unutturursak mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz. Bilmez misin ki Allah her şeye güç yetirendir.” ( 31 ) “ Biz bir ayetin hükmünü başka bir ayetle değiştirdiğimiz zaman - ki Allah neyi indireceğini çok iyi bilir - sen ancak bir iftiracısın dediler. Hayır; onların çoğu bilmezler.” ( 32 ) Kuramsal olarak Kur’an, kendi ayetlerinin bazılarının zamanla geçersiz hale gelebileceğini söyleyerek ( ki bu duruma Tefsir literatüründe nesh denmektedir. ) tarihselliği kabul etmektedir. Günümüzde kimi modernist Sünni din bilginleri artık bunu kabul edip bu bağlamda yeni yorumlar geliştirmeye çalışmaktadırlar. Bu cümleden olarak söyleyelim ki; Kur’an’daki hukuksal ve sosyal anlam ve hüküm içeren pek çok ayetin hükmü kalkmıştır. Özellikle miras, kadının statüsü, ceza hukuku, cariye hukuku vb. konulardaki ayetlerin uygulanabilirliği kalmamıştır. Alevi / Bektaşiler bu gerçeği yüzyıllardır söylemektedir. Onlar, Kur’an’ın bir öğüt kitabı olduğunu kabul etmişler ve onu bir dogma şeklinde görme yanlışına düşmemişlerdir. Kur’an’ın ortaya koyduğu ahlaki ve kimi inançsal esaslar, evrensel ve zaman üstü olmakla birlikte hukuksal ve sosyal alanlardaki ayetlerin, indiği dönemde geçerli olduğunu, sonraki zamanlarda yeni koşullarla birlikte yeni hükümlere ulaşılması gerektiğini ve bunun da ancak akılla yapılabileceğini ısrarla savunmuşlardır. İşte seyyid Nesimi’nin sözleri: ( … ) “ Din-ü iman- ü namaz- ü hacc-ü erkan - ı zekat Bahs ü da’vi ŞERİAT kamu güftar nedir ? İlm - ü Kur’an u hadis ü va’z ile ders Cümle bir mani imiş bunca bu tekrar nedir ? İlm - i tevhid okuyan medrese ilmin okumaz Gör ki bu ravzada ol sırrı ile esrar nedir ? ( … ) Sözlerim cümle hakikattır sözüm anlayana Özünü bilmeyene cümle bu güftar nedir ? “ Bu başlığı sadece iki örnek vererek kapatalım. Kur’an’da kadınların tanıklığı o dönem Arap toplumun koşulları gereği erkeklerin tanıklığının yarısı kabul edilmektedir. Oysa Kur’an ‘dan evvel kadınların hiçbir biçimde tanıklıkları kabul edilmiyordu. “ Ey inananlar, belirlenmiş bir süre için borçlandığınız vakit onu yazın… Erkeklerinizden de iki tanık bulundurun. Eğer iki erkek bulunamazsa rıza göstereceğiniz tanıklardan bir erkek ile biri yanılırsa diğerinin ona hatırlatması için iki kadın olsun…” ( 33 ) Çağımızda hiçbir entelektüel Müslüman kadın kendi tanıklığının yarım kabul edilmesine razı olamaz. Görüldüğü gibi bu ayet o dönemin toplumsal koşullarına göre hüküm vermiştir. Kadın o dönemde Arap toplumunda, sosyal yaşamda erkeğe oranla asla kıyas edilemeyecek derecede geri planda, hatta hiç yok hükmünde idi. Böyle olunca da sosyal olaylarda -ki burada ticari bir durum söz konusudur- tanıklığı erkek kadar muteber olamıyordu. Ne var ki sonraki dönem din bilginleri bu ayetten yola çıkarak kadınları her türlü hukuksal olayda yarım tanık kabul etmeyi kurallaştırmışlardır. Ancak zaman denilen olgu bu sakat anlayışı geçersiz hale getirmiştir. Gerçi hala günümüzde bile kimi şeriatçı çevreler bu hükmü savunmaktadır ama bu yaklaşımın gerçek yaşamda hiçbir uygulanabilirliği kalmamıştır. Erkeklerin birden fazla kadınla evlenebilmelerine ilişkin durum da aynıdır. Kur’an’ın bu konudaki hükmü de artık geçersizdir. Hiçbir Müslüman kadın bir erkeğin ikinci, üçüncü veya dördüncü karısı olmayı sindiremez. Bunu hiçbir çağdaş kadına İslam’ın hükmü diye kabul ettiremezsiniz. Kur’an’daki bir diğer çarpıcı örnek de kadının boşanma sonrası beklemesi gereken süre ile ilgilidir. “ Boşanmış kadınlar kendi başlarına üç ay hali beklerler. Eğer onlar gerçekten Allah’a ve ahiret gününe inanmışlarsa, rahimlerinde Allah’ın yarattığını gizlemeleri kendilerine helal olmaz…” ( 34 ) Görüldüğü üzere Kur’an indiği dönemin koşulları gereği kadınların boşanma sonrası üç adet dönemi ( üç ay ) beklemeleri ve hamile olup olmadıklarını net bir biçimde anlamalarını, hamile iseler çocuğun babasının kesin bir şekilde açığa çıkmasını sağlamaları yani gizlememelerini söylemektedir. Yeni bir evlilikten önce bu, koşuldur. Eğer bu koşula uyulmazsa çocuğun nesebinin tesbiti olanaksızlaşacaktır. Ancak bilindiği üzere bu durum tamamen o dönemin şartlarını yansıtmaktadır. Bugün teknoloji son derece ilerlemiş ve bir kadının hamile olup olmadığını anlamak için üç ay beklemeye gerek kalmamıştır. Dolayısıyla Kur’an’ın bu hükmü ve hükme temel teşkil eden bu ayeti zaman tarafından nesh edilmiştir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler Kur’an’ın kimi ayetlerini bu şekilde geçersiz kılmaktadır. Ancak yüce Allah’ın vahyi sadece Kur’an’dan ibaret değildir. Yani Kur’an’la son bulmuş değildir. Bunu bizzat Kur’an’ın kendisi ilan etmektedir: “ De ki; Rabbimin sözleri için deniz mürekkep olsa, rabbimin sözleri tükenmeden önce deniz mutlaka biter. Bir o kadarını daha getirsek de yetmez. “ ( 35 ) “ Şayet yeryüzündeki ağaçlar kalem, deniz de arkasından yedi deniz katılarak ( mürekkep olsa ) yine Allah’ın sözleri bitmez. Kuşku yok ki, Allah mutlak galip ve hikmet sahibidir. ( 36 ) Demek ki Yüce Allah’ın vahyi yani sözleri Kur’an’la bitmemiştir. Kur’an vahyin sonu değildir. Allah’ın vahyi sonsuzdur ve süreklidir. Anlaşıldığı üzere vahiy devam etmektedir. Peki bu vahyin içeriği nedir? Artık yeni bir peygamber gelmeyeceğine göre - ki Kur’an böyle söylemektedir - devam etmekte olan vahiy, peygamberi / nebevi bir vahiy değil, başka türde bir vahiydir. Bizce bu, Tanrının insanoğluna ihsan ettiği en büyük nimet olan akılla alınan bir vahiydir. Ancak bu akıl her bireyde bulunan akıl değil, evrensel akıldır, ortak akıldır. İnsanoğlu bu akılla, Allah’ın dilediği kadar ve dilediği sürede yeni bilgilere ulaşmakta, yeni keşifler yapmakta ve Tanrının en büyük kutsal kitabı olan evreni / evrendeki yaşamı okumaktadır. Bu okuma edimi Allah’ın izniyle olmakta, dolayısıyla bu okuyuş, Tanrısal vahyin sürekliliğini ifade etmektedir. İnsanın, evreni ve ondaki yaşamı okumasından bilim ve bilgi açığa çıkmaktadır. Bilim ve bilgi ise ayette işaret edilen “ Allah’ın tükenmeyen sözleri ”dir. Yani sona ermeyen vahyidir. O halde bilime uymak Allah’ın sonsuz ve sınırsız vahyinden nasiplenmektir. Bu noktada Kur’an’ın , “ Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? “ (37) şeklindeki ayeti hatırlanmalıdır. Yine Alevi / Bektaşilerin serçeşmesi Hünkar Hacı Bektaş Veli’nin; “ Bilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.” buyruğu unutulmamalıdır. Kur’an’ın Yerel / Mekana Kayıtlı Ayetleri Vardır Kur’an, yüce Allah’ın insanlara öğüt olmak üzere gönderdiği son tanrısal bildirgedir. İçeriği itibariyle bütün kutsal bildirgeler gibi evrenseldir. Ahlak ve inanç esasları bütün insanlığı ilgilendiren özelliktedir. Kimi hukuki ilkeler de evrenseldir. Suçun şahsiliği ve suçla orantılı ceza verme ilkesi gibi. Ancak kabul etmek gerekir ki, Kur’an’da mekana kayıtlı yani yerel ayetler de vardır. Kur’an’ın tümünün evrensel olduğunu iddia etmek her türlü ciddiyetten uzaktır. Kur’an’da çağlar üstü gerçeklere işaret eden ayetler bulunduğu gibi sadece Arapları, hatta indiği dönemdeki Arapları ilgilendiren ve diğer topluluklar için hiçbir kuramsal ve kılgısal ( pratik ) anlamı olmayan ayetler de vardır. Bu düşüncemizin kaynağı da Kur’andır. Nitekim Kur’an’da yüce Allah şöyle seslenmektedir: “ Kentlerin anası ( Mekke ) ve onun çevresinde bulunanları / yaşayanları uyarman ve asla kuşku olmayan toplanma günüyle onları korkutman için sana böyle Arapça bir Kur’an vahyettik / açımladık.” ( 38 ) Bir başka ayette ise şöyle buyrulmaktadır: “ Bu, kentlerin anası ( Mekke ) ve çevresinde bulunanları / yaşayanları uyarman için sana indirdiğimiz ve kendinden öncekileri doğrulayıcı kutlu bir kitaptır…” ( 39 ) Açıkça görülmektedir ki, Kur’an’ın asli ve birincil muhatabı Mekke ve çevresinde bulunanlardır. Mekke ve çevresinde bulunanlardan kastedilen ise doğrudan doğruya Araplardır. Bu savı destekleyen önemli işaretlerden biri de Kur’an’ın dilinin Arapça olmasıdır. Kur’an’ın Arapça bir kitap olarak indirilmesinin nedeni açıklanırken asli ve birincil muhataplarının Araplar olduğu meydana çıkmaktadır. İşte Kur’an’ın diliyle ilgili açıklamanın bulunduğu bir ayet: “ Eğer biz onu yabancı dilde bir kur’an yapsaydık, elbette şöyle diyeceklerdi: Ayetleri ayrıntılandırılmalı değil miydi? Arap’a yabancı dilde kitap olur mu ?...” ( 40 ) Kur’an’ın dilinin Arapça olmasının nedeni daha pek çok ayette anlatılmaktadır. Ancak verdiğimiz örnekler göstermektedir ki, Kur’an’ın dilinin Arapça olması boşuna değildir. İlk, asli ve birincil muhatap olan Arapların dilinin Kur’an’ın dili olması gerçeği bizi şu noktaya götürmektedir: Gayet doğal olarak Kur’an’da sadece asli ve birincil muhatapları ilgilendiren ve onlardan başkası için hiçbir kuramsal ve kılgısal anlamı bulunmayan ayetler vardır. Bu durum, onun evrensel bir kitap olması özelliği ile asla çelişmemektedir. Çünkü evrensel olan onun mesajıdır, ruhudur, özüdür, ortaya koyduğu genel hükümlerdir. Her bir ayeti, her bir hükmü evrensel olamaz. Bu, toplumsal açıdan olanaksızdır. Kur’an, ilk muhatapları olan Arapların yaşamından somut olayları örnek alarak kimi sosyal düzenlemeler ortaya koymuştur. Bu sosyal olayların birebir karşılığının bütün dünya toplumlarında mevcut olması olanaksızdır. Kur’an’ın tüm ayetlerinde Arap kültürünün, Arap anlayışının derin izleri bulunmaktadır ki, bu durum yadırganacak bir şey olmayıp son derece doğal bir özelliktir. Arapların günlük yaşamlarında cereyan eden olaylar temelinde ihdas edilen sosyal ve dinsel kurallar bütün insanlık için birebir geçerli ve her coğrafyada tatbiki zorunlu ilkeler olamaz. Nitekim tarihsel olarak da görmekteyiz ki, İslam’ı kabul eden pek çok gayri Arap topluluk, kimi İslami kuralları kendi toplumsal yapılarına uyarlamaya çalışmışlardır. Bunun en büyük ve en çarpıcı örneği ise İslam’ın Türk kültürü ile yoğrulmasından doğan Alevi / Bektaşi yoludur. Kur’an’da sadece Arapları ilgilendiren ayetlerden çok çarpıcı ve hiçbir tevile olanak bırakmayacak kadar net birkaç ayetle bu konuyu sonlandıralım: “ İçinizden zıhar yapanların kadınları, onların anaları değildir. Onların anaları ancak kendilerini doğuran kadınlardır. Kuşkusuz onlar çirkin bir söz ve yalan söylüyorlar. Kuşkusuz Allah affedicidir, bağışlayıcıdır. Kadınlardan zıhar ile ayrılmak isteyip de sonra söylediklerinden dönenlerin karılarıyla temas etmeden önce bir köleyi özgürlüğe kavuşturmaları gerekir. Size öğütlenen budur. Allah yaptıklarınızdan haberi olandır. Bulamayan kimse / buna gücü yetmeyen kimse eşiyle temas etmeden önce ardı ardına iki ay oruç tutar. Buna da gücü yetmeyen altmış yoksulu doyurur. Bu, Allah ve elçisine inanmanızdan dolayıdır. Bunlar Allah’ın hükümlerdir. İnanmayanlar için acı bir azap vardır.” ( 41 ) Öncelikle bu ayetlerin iniş nedenini açıklayalım. Araplarda, başka bir toplulukta bulunmayan bir gelenek vardı: Zıhar geleneği. Bu geleneğe göre bir adam karısına “ sen bana anamın sırtı gibisin” deyince kadın o erkeğe haram sayılır ve ebediyen kocası tarafından terk edilmiş olurdu. Hazreti Muhammed’in arkadaşlarından Evs bin Sabit de karısına kızıp bu sözü söylemişti. Karısı Havle, Hazreti Muhammed’ e gidip genç yaşında kocasına hizmetler ettiğini, çocukları olduğunu, şimdi bu ihtiyarlık zamanında kocasının bu sözü söyleyerek kendisini perişan ettiğini anlattı ve Hazreti Muhammed’den tekrar kocasına dönmesi için hüküm istedi. Hazreti Muhammed ise “ sen ona haramsın.” Dedi. Kadın, küçük çocuklarına üzüldüğünü söylüyor ve kendi lehinde bir hüküm vermesini Tanrı elçisinden tekrar tekrar istiyordu. Sonunda Hazreti Muhammed’de vahiy hali belirdi ve bu ayetler indi. Böylece Tanrı, Araplara özgü eski bir geleneğin yanlış bir kanıdan ibaret olduğunu, bu tür sözlerle kadının kocasının anası olamayacağını bildirdi. Görüldüğü gibi zıhar geleneği Araplara özgüdür. Dolayısıyla Kur’an’ın bu ayetleri de Araplara özgüdür. Türkler veya diğer Müslüman halklar için bu ayetlerin kuramsal ve kılgısal olarak hiçbir anlamı yoktur. Çünkü Türklerde ve diğer Müslüman halklarda böylesi bir gelenek yoktur. Kur’an’da daha pek çok konuda böylesi ayetler vardır. Kız çocuklarının utanç nedeni sayılıp diri diri gömülmesi, başı açık olmanın cariye ( köle kadın ) ve hayat kadını olmaya işaret addedilmesi gibi durumlar başka topluluklarda, sözgelimi Türklerde yoktur. Dolayısıyla Türkler için başa örtü almak özgür olmaya da işaret sayılamaz. Gerçi artık günümüz Arapları için de böyle durum söz konusu değildir. Dolayısıyla başı örtme diye bir buyruğa artık gerek yoktur. Kaldı ki bugün pek çok Sünni din bilgini başı örtme ile ilgili ayetlerin bir buyruk değil, bir öğüt / tavsiye olduğunu ve başı örtmemenin dinsel anlamda hiçbir cezasının bulunmadığını dile getirmektedir. Kız çocuklarının diri diri gömülmesi geleneğinin yasaklanması da, bu gelenek sadece Araplarda olduğu için Araplara özgüdür. Türkler veya diğer Müslüman topluluklar için bu türden ayetlerin kılgısal karşılığı yoktur. Yine kur’an’da insanoğlunun bilemeyeceği sadece Tanrı’nın bilebileceği kimi konuların olduğu - ki bunlara Kur’an literatüründe gayb denmektedir. - bildirilmektedir. Bu konular; kıyametin ne zaman kopacağı, yağmurun yağması, ne zaman ölüneceği, nerede ölüneceği, rahimlerde bulunanların mahiyeti ( Burada kastedilen çocukların cinsiyetidir. ) vb. dir. Söz konusu ayetler şöyledir: “ Kıyamet vakti hakkında bilgi Tanrı’nın katındadır. Yağmuru o yağdırır. Rahimlerde olanı o bilir. Hiç kimse yarın ne kazanacağını bilemez. Yine hiç kimse nerede öleceğini bilemez. Kuşkusuz Tanrı her şeyi bilendir, her şeyden haberi olandır.” ( 42 ) “ Her dişinin neye gebe olduğunu, rahimlerin neyi eksiltip neyi artıracağını Tanrı bilir. Onun katında her şey bir ölçüye bağlıdır.” ( 43 ) İşte görüldüğü gibi bu iki ayette belirtilen olaylar artık insanoğlu için gayb / bilinemeyen şeyler değildir. Ancak Kur’an’ın indiği dönemdeki insanlar bunların hiçbirini gerçekten bilmiyorlardı. Fakat insanoğlu Tanrı’nın izni ile ve onun bitip tükenmeyen vahyinin / sonsuz ve sürekli vahyinin ( Bilim ve teknoloji ) yol göstericiliği ile geçmişte bilinemeyen kimi konuları artık tüm çıplaklığı ile bilmektedir. Yağmurun ne zaman yağacağı insanlar için artık meçhul değildir. Hamile kadınların neye gebe olduğu da meçhul değildir. Gelişen bilim ve teknoloji sayesinde hava tahmin raporları ile hava durumu ve iklimsel özellikler yüzde yüze yakın bir oranla bilinmekte ve bu bilgi ile tarımsal, sınai ve sosyal planlar yapılmaktadır. Hatta insanoğlu geliştirdiği teknoloji ile artık yapay yağmur bile yağdırabilmektedir. Artık insanoğlu, ana rahmindeki çocuğun sadece cinsiyetini değil, yaşamı boyunca hangi hastalıklara yakalanacağını, saçının rengini, sakat doğup doğmayacağını, kaç kilogram ağırlıkta olacağını vb. bilmektedir. Sıraladığımız bu özellikler inancı zayıf kimseler için inkara zemin oluşturabilir. Ancak Kur’an’ın gerçek işlevini ve Tanrı’nın onu indirmekle neyi amaçladığını, yine yüce Allah’ın kendilerine ihsan ettiği anlama gücü ve sezgi yeteneği ile keşfedip bilenler böylesi bir inkar çukuruna düşmek bir tarafa Tanrı’ya ve onun dinine olan imanlarını güçlendirirler. (Biz burada sadece birkaç örnek vermekle yetindik. Bu konu başlı başına bir çalışma gerektirecek kadar boyutludur. Nitekim bu konu ile ilgili “ KUR’AN’DA GEÇERLİLİĞİNİ YİTİREN AYETLER “ adlı çalışmamız devam etmekte olup en kısa sürede kitaplaştırılacaktır.) İşte, Alevi / Bektaşi yoluna intisab eden gerçek müminler, zahiri / dışsal sığlıktan kurtulup batıni derinliğe ulaşarak Kur’an’ın ne amaçla indirildiğini ve Tanrı’nın insanlardan ne istediğini gerçek boyutlarıyla keşfetmiş, yüce Allah’ın bitip tükenmeyen vahyine teslim olup hakiki Müslüman olma mertebesine ulaşmış kimselerdir. Onlar, büyük Hünkar’ın, “ Bilimden gidilmeyen yolun sonu karanlıktır.” Buyruğuna boyun eğerek bilimin aydınlatıcı ikliminde yaşamaktadırlar. Alevi / Bektaşiler, İnsanın yeryüzünde Tanrı’nın tecellisi olduğuna inanmakta dolayısıyla insanı okumanın, onu anlamaya çalışmanın ve insanı insan yapan en önemli değer olan akla teslim olmanın gerçek mümin olmak demek olduğuna iman etmektedirler. Sözlerimizi yine Alevi / Bektaşilerin serçeşmesi Hünkar Hacı Bektaş Veli’nin bir sözü ile bitirelim: “ OKUNACAK EN BÜYÜK KİTAP İNSANDIR. “ 6. PEYGAMBERİN HADİSLERİNE DAİR BİR KAÇ SÖZ İslam’ın kutsal kitabı ve en temel kaynağı olan Kur’an konusunda bile müslümanlar arasında bu denli derin görüş ayrılıkları bulunurken peygamberin hadisleri ile ilgili çok daha derin ayrılıkların bulunması yadsınacak bir şey olmasa gerek. Bilindiği gibi peygamberin hadisleri onun ölümünden yaklaşık iki yüzyıl sonra derlenmeye başlanmıştır. ( 44) O zamana değin hadislerin kuşaktan kuşağa aktarıldığı ve çoğunlukla sözlü olarak muhafaza edildiği ileri sürülmektedir. Burada ilginç olan husus müslümanların, Kur’an ayetlerinin yazımı, derlenmesi ve korunması konusunda gösterdikleri titizliğin hadisler konusunda gösterilmemiş olmasıdır. Tam tersine İslam’ın ilk dönemleri ve peygamberin ölümünün ardından başlayan halifeler devresinde ( Özellikle Ebubekir ve Ömer devrinde ) hadis yazımının ve rivayetinin engellendiği, bundaki amacın da bu hadislerin Kur’an’la karışmasının önüne geçmek olduğu belirtilmektedir. ( 45 ) Ne varki sonraki dönemlerde bu tavır değişmiştir. Özellikle Emeviler ve Abbasiler döneminde kimi siyasal kaygılarla uydurma hadisler üretildiği nakledilmektedir. Peygambere ait olup olmadığı konusunda hiçbir ciddi delile sahip olmayan bir sürü sözün bugün bile pek çok müslümanın, özellikle de ortodoks müslümanların yaşamına yön vermesi ve İslam’ın Kur’an sonraki ikinci temel kaynağı olarak kabul edilmesi daima tartışma konusu olagelmiştir. Buna karşın Alevi / Bektaşiler de kimi hadisleri ( ki bunlar daha ziyade Hazreti Ali’nin imametini işaret eden ve onu yüceltici hadislerdir. ) sahip oldukları inançları kaynaklandırmak bağlamında kullanmaktadırlar. Bu hadislerin bizzat peygamber tarafından söylenip söylenmediği konusunda elbetteki kesinlik yoktur. Ancak anlam itibariyle bu hadislerin peygambere ait olması konusu hadisler dışında diğer tarihsel kaynaklarla da desteklenmektedir. Kaldı ki, hadislerde itiraz edilen husus İslami konularda Kur’an’dan ayrı ve ona ortak ikinci bir hüküm kaynağı olması noktasıdır. Kur’an’da işaret edilmeyen her hangi bir konuda hadislerin dogmatik bir hüküm ihdas edemeyeceği savunulmaktadır. Fakat Kur’an’ın genel yapısına aykırı olmayan ve ahlaki bir takım öğütler ve tarihsel bilgiler içeren hadislerin elbetteki İslam kültürü ve tarihi açısından çok önemli bir yeri vardır. Bu bağlamda Hazreti Ali’nin hilafeti veya imameti konusunda sıradan bir hadis olmanın ötesinde tarihsel bir belge olarak nakledilen çok net olaylar vardır. Bunların en başında da Gadirhum olayı gelmektedir. Gadirhum’un tarihen sabit bir olay olması, bu olayın ruhuna aykırı olmayan, tam tersine onu destekleyen kimi sözlerin peygamberden nakledilmiş olması ve Alevi / Bektaşilerin bu sözlere dayanması hiçbir çelişki oluşturmamaktadır. Yani, Alevilere, “ Siz Hazreti Ali ile ilgili hadislere inanıyor fakat diğer konulardaki hadislere itibar etmiyorsunuz ? “ demenin tutarlılığı yoktur. Hadislerde, namaz kılmaya, Ramazan orucu tutumaya, hacca gitmeye dair telkinler bulunmakta fakat Aleviler bu hadislere itibar etmemektedirler. Çünkü bunların peygamberin ölümünün ardından iki asır sonra derlendiğini bilmekte ve bundan dolayı da güvenmemektedirler. Gerçi bu gibi ibadetler konusunda Kur’an’da yer alan kimi ayetleri de farklı şekillerde yorumlamakta, dolayısıyla hadislerin söyledikleri ile ilgili ayrıca yeni bir yorum geliştirmeye gerek duymamaktadırlar. Aslında Hazreti Ali’nin imameti / velayeti ve ehlibeytin masumiyeti konusu hadislere ihtiyaç duyulmadan Kur’an’daki kimi ayetlerle gerek apaçık, gerekse dolaylı olarak veya imaen tesbit edilmiştir. Ahzab Suresi’nde Hazreti Ali’nin de mensup olduğu ehlibeytin günahsızlığına / masumiyetine ilişkin apaçık bir ifade vardır.( 46) Bu ayetin mevcudiyeti peygamberin başta Hazreti Ali olmak üzere ehlibeyti övmek için söylediği rivayet edilen hadisleri doğrulamaktadır. Bu nedenle Alevi / Bektaşilerin Hazreti Ali’yi öven ve yücelten hadislere büyük önem ve değer vermesi son derece tutarlı bir davranıştır. Alevi / Bektaşiler, Kur’an’ın kimi ayetlerinin bugüne yanıt veremediğini / zamanla nesholduğunu, batıni anlamlara sahip olduğunu, Araplara ve Ortadoğuya özgü ayetlerin bulunduğunu söylerlerken, hadislere ilişkin yukarıda ortaya koyduğumuzdan farklı bir görüşü zaten savunamazlar. Yani Alevi / Bektaşi anlayışı hadisler konusunda da son derce tutarlı bir tavra sahiptir. Kaldı ki büyük çoğunluğu Sünni ve Şii muhaddisler tarafından derlenen hadislerin Alevi / Bektaşiler için tarihsel bilgi olmanın ötesinde hüküm / kural koyucu ve itikadi esas tayin edici bir işlevi yoktur. DİPNOTLAR : 1. Sahih - I Müslim, “ Fedail’üs- sahabe “ Ali Bin E. Talib’in Faziletleri Bölümünden Aktaran Seyyid Murtaza / Aktaran Cemal Şener, Alevilik Olayı, s. 19. 2. Ahmet Hilmi, Tarih-I İslam, C.1, s.170. 3. Cemal Şener, Alevilik Olayı, s. 22. 4. Besim Atalay, Bektaşilik ve Edebiyatı, Sadeleştiren Vedat Atilla, s.111 - 112. 5. Kur’an - I Kerim, Maide Suresi, 90 - 91. ayetler. 6. Kur’an - I Kerim, Nisa Suresi, 43. ayet. 7. Kürşat Karacabey, “ Kızılbaşlık ( Türk Aleviliği ) üzerine “ 1-2 , Yenihayat Dergisi, Sayı: 30, 31, 33. 8. Sorularla Alevilik - Bektaşilik, Hacıbektaş Belediyesi Yayınları, Nu.1, s. 24, yıl 2004. 9. Kur’an - I Kerim, Ahzab Suresi, 33. ayet. 10. Ahmet Hilmi, Tarih - I İslam, C.1, s. 170. 11. Alevilik - Bektaşilik Açısından Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi, Ardıç Yayınları, s.188. 12. A. Yaşar Ocak, Babailer İsyanı, s. 96. 13. Kur’an - I Kerim, Saffat Suresi, 1 - 2 - 3. ayetler. 14. Kur’an - Kerim, Al - I İmran Suresi, 191. ayet. 15. Fahruddin Razi, E’ t - Tefsiru’l - Kebir, c.1, s. 209. 16. Kur’an - I Kerim, İsra Suresi, 78 - 79. ayetler. 17. Kur’an - I Kerim, Rum Suresi, 17 - 18.ayetler. 18. Kur’an - I Kerim, Ta - Ha Suresi, 13 - 14. ayetler. 19. Kur’an - I Kerim, Nisa Suresi, 103. ayet. 20. Kur’an - I Kerim, Bakara Suresi, 183. ayet. 21. Kur’an - I Kerim, Kadr Suresi, 3. ayet. 22. Kur’an - I Kerim, Hac Suresi, 27. ayet. 23. Kur’an - I Kerim, Bakara Suresi, 197. ayet. 24. Kur’an - I Kerim, Bakara Suresi, 156. ayet. 25. Kur’an - I Kerim, Kaf Suresi, 16. ayet. 26. Kur’an -ı kerim, Al - i İmran suresi, 7. ayet. 27. Kur’an - ı kerim, Zumer suresi, 23. ayet. 28. İsmail Onarlı, Alevilik’te Nevruz Nedir?, s. 11. 29. Hüseyin Bal, Alevi İslam Yolu, s.132. 30. Yaşar Nuri Öztürk, Kur’an’daki İslam, s. 486. 31. Kur’an - ı kerim, Bakara Suresi, 106. ayet. 32. Kur’an - ı kerim, Nahl suresi 101. ayet. 33. Kur’an - ı kerim, Bakara suresi, 282. ayet. 34. Kur’an - ı kerim, Bakara suresi, 228. ayet. 35. Kur’an - ı kerim, Kehf suresi, 109. ayet. 36. Kur’an - ı kerim, Lokman suresi, 27. ayet. 37. Kur’an - ı kerim, Zumer suresi 9. ayet. 38. Kur’an - ı kerim, Şura suresi 7. ayet. 39. Kur’an - ı kerim, En’am suresi, 92. ayet. 40. Kur’an - ı kerim, Fussilet suresi, 44. ayet. 41. Kur’an - ı kerim, Mücadele suresi, 2 - 3 - 4 ayetler. 42. Kur’an - ı kerim, Lokman suresi, 34. ayet. 43. Kur’an - ı kerim, Rad suresi, 8. ayet. 44. Yaşar Nuri Öztürk, Kur’an’daki İslam, s. 52. 45. Yaşar Nuri Öztürk, age, s. 51 - 52. 46. Kur’an - ı Kerim, Ahzab Suresi, 33. ayet. |
|
| 2005--0-3- 09: 1:5: | cemil kılıç www.turkcutoplumcu.com |
|
3. ALEVİLİKTE İBADET İbadet Kavramı İbadet, Tanrıya yapılan kulluktur. Ona bağlılığı, boyun eğmeyi, onu yüceltmeyi, ululamayı ifade eder. Bu maksatla tarih boyu tüm dinler belli ritüeller geliştirmişlerdir. Ancak bu ritüeller zamanla içeriğinden ve anlamından uzaklaşıp kuru ve kalıplaşmış şekilselliklere hapsolabilmektedirler. İnsanlar, ibadetteki ana özü kavrayıp onu her türlü şekilsellikten ve kuru kalıplardan kurtarmak için uğraş vermeli, Tanrıya, onun şanına yakışır tarzda kulluk etmelidirler. İbadetler şekil, kalıp, mekan, zaman gibi sınırların ötesine taşınarak zahiri / dışsal kabukları kırıp deruni / batini / içsel zenginlik ve anlamlarla yoğrulmalıdırlar.İşte Alevi / Bektaşiler bu amaca en çok yaklaşan topluluklardandır. Alevi / Bektaşiler ibadetlerini mümkün olduğunca kalıplardan ve şekilsellikten kurtarmışlar ve zaman, mekan gibi sınırların daraltıcı etkilerinden sıyırarak tüm yaşamlarına egemen kılmaya çalışmışlardır. Bu cümleden olarak söyleyelim ki, gerçek bir Alevi / Bektaşinin bütün günü ibadetle geçmektedir. O çalışırken, uyurken, yatarken, gezerken, ayakta iken, otururken kısacası yaşamının her anında ibadettedir. Nitekim, kutsal kitap Kur’an - I Kerim’ de şöyle denilmektedir: “ O sağduyu sahibi kişiler öyle kimselerdirki; ayakta iken, otururken ve yanları üzerine yatarken hep Tanrı’ yı anarlar / ona ibadet ederler…”(14) Alevi / Bektaşiler ibadetlerinde kadın erkek ayrımı yapmazlar. Kadın ve erkekler cinsiyetleriyle değil, insan olma özellikleriyle saygındırlar. Sünni ve Şii İslam anlayışında kadın ve erkekler gerek ibadetler sırasında gerekse toplumsal yaşamın pek çok alanında ayrıdırlar. Oysa Alevi / Bektaşi yolunda kadın erkek birlikteliği olmazsa olmaz koşullardandır. Bütün cemlerde ve cemlerin en önemli dinsel ritüelleri olan semahlarda Tanrı’ nın kulu olmak bakımından tam anlamıyla eşit olan kadın ve erkek yanyanadır, bir aradadır. Kadın erkek birlikteliğinin kaynağı Hoca Ahmet Yesevi’nin zikir meclislerine dayanır. Bilindiği gibi Hoca Ahmet Yesevi, Alevi / Bektaşi yolunun ve inacının ilk banilerinden biridir. Yesevi’nin döneminde de, sonraki dönemlerde de pek çok bağnaz Sünni tarafından bu birlikteliğe itirazlar yükselmiş, böylesi bir birlikteliğin sözüm ona fitneye neden olacağı ileri sürülmüştür. Hatta bu bağlamda sonraki dönemlerde çeşitli iftiralar üretilmiş ve bu iftiralar “ mum söndü “ denilen iğrençlik noktasına kadar taşınmıştır. İşin ilginç tarafı Alevi / Bektaşi cemlerinde kadın erkek birlikteliğine karşı çıkan ve yadırgayan Sünni ve Şii müslümanlar Hacca gittiklerinde kabe’nin etrafında kadın erkek birlikte tavaf etmekte ve namaz kılmaktadırlar. Kabe’nin etrafındaki birliktelik diğer ibadet yerlerinde ve yaşamın başka alanlarında sürdürülmemektedir. Bunun bir çelişki olduğunu söylemeye gerek bile yoktur. Alevi / Bektaşi cemlerinin en önemli ögelerinden biri de müzik olgusudur. Müzik Türklerin orta Asya’ dan Anadolu’ ya ve ordan da balkanlara taşıdığı adeta kutsal bir ezgi olarak Alevi / Bektaşi cemlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Eski Türk kültüründeki kopuz çalgısı bugün saz ve bağlama halini almış ve bu çalgılar Alevilerin kutsal nesnelerinden biri durumuma gelmiştir. Saza ve bağlamaya atfedilen kutsallık o denli güçlüdür ki, pek çok Alevi / Bektaşi için saz ve bağlama “ Telli Kur’an “ dır. Saz ve bağlamanın Alevi / Bektaşi yolundaki bu görkemli yerinden dolayıdır ki, bugün hemen hemen her Alevi / Bektaşinin evinde bir Telli Kur’an bulunmaktadır. Yine bir hakkı teslim etmek anlamında söyleyelim ki, bugün ve geçmişte binlerce yıllık Türk kültürünün en önemli unsurlarından biri olan, Türküleri ve onları söylemek için kullanılan milli çalgılarımızın başında gelen saz ve bağlamayı yaşatanlar Türk kültürünün bekçileri olan Alevi / Bektaşi kökenli sanatçılarımızdır. Alevi / Bektaşi ibadetleri denilince üzerinde durmamız gereken en önemli konulardan biri de ibadetlerin dilidir. Bilindiği gibi Sünni ve Şii müslümanlar ibadet dili olarak Arapça’ yı kullanmaktadırlar. Kur’an’ın Arapça olması ve onun başka dillere tam olarak çevrilemeyeceğine ilişkin bilimdışı görüşün etkisiyle Sünni ve Şii müslümanlar Tanrı’ ya ana dillerinde değil ( Sadece Arap milletinden olanlar ana dillerinde ibadet edebilmekteler.) de anlamadıkları ve bir başka ulusa ait bir dille yakarmakta ve ona tapınmaktadırlar. Bu, aslında gerçek İslamla da hiçbir şekilde bağdaşmamaktadır. Gerçekte kimi Sünni din bilginleri de Arap olmayan Müslümanların Ku’an’ın ana dillerindeki çevirisiyle ibadet edebileceklerine dair fetva vermişlerdir. ( 15 ) Bunların arasında en ünlü Sünni din bilgini İmam - I Azam Ebu Hanife’ dir. Ebu Hanife ( Asıl adı Numan Bin Sabit’tir. ) dünyada en çok taraftarı olan İslam mezhebinin kurucusudur. Ancak onun mezhebine mensup olduklarını söyleyen Hanefiler onun fetvesı doğrultusunda hareket etmeyip ibadetlerini Arapça olarak yapmaktalar. Bunun nedeni de Hanefi mezhebinin diğer imamları olan imam Ebu Yusuf ve İmam Muhammed’in aynı zamanda hocaları olan Ebu Hanife’nin fetvasını reddedip kendi görüşlerini mezhebin geçerli görüşü haline getirmiş olmalarıdır. Günümüzde Sünni din bilginlerinden bazıları ( ülkemizde Yaşar Nuri Öztürk, Hasan Elik, Zekeriya Beyaz v.b.) tekrar Ebu Hanife’ nin görüşüne dönmek istemekteler ve bu yönde fetva vermekteler. Ancak bu tür çalışmalar kimi bağnaz Sünni din bilginleri tarafından tepkiyle karşılanmakta, insanların ana dillerinde ibadet edebilmeleri gibi en doğal hakları gaspedilmektedir. Oysa Alevi / Bektaşiler İslam’ın çağdaş yüzü oldukalarını kanıtlayarak tüm ibadetlerini ana dilleri olan Türkçe ile yapmaktadırlar. Ana dili Türkçe olmayan az sayıda da olsa Alevi / Bektaşi bulunmaktadır. Fakat onların da büyük çoğunluğu zaten Türkçe bilmektedir. Sadece Arnavut Bektaşilerin çok az bir kısmı Türkçe bilmemekte fakat bu durum genel kitle açısından bir sorun oluşturmamaktadır. Kaldı ki, dilerlerse onlar da kendi ana dillerinde ibadet özgürlüğünü kullanabilirler. Alevi / Bektaşi felsefi bunun önünde asla bir engel değildir. (Yeri gelmişken belirtelim. Türkiye sınırları içerisinde “ Nusayri “ adı verilen ve kendilerini Alevi / Alavi olarak adlandıran Arap topluluk da bulunmaktadır. Ancak onlar H.z. Ali ve ehlibeyt sevgisi dışında Anadolu Alevilerinden çok farklı özelliklere sahip özgün bir topluluktur. Nusayriler, bu çalışmanın kapsamı dışındadır.) Anadolu Alevi / Bektaşileri bütün cemlerini Türk dilinde yaparlar. Tüm nefesler / deyişler / demeler ve tüm gülbanklar Türkçedir. Cemlerde okunan Kur’an ayetlerinin de tamamen Türkçe çevirileri okunmaktadır. Alevi / Bektaşi cemlerinde özellikle Nur Suresi’nden kimi ayetler, Fatiha Suresi’nin tamamı ve yer yer başka ayetler de okunmaktadır. Bunların tümünün Türkçeleri okunmakta, tüm dua ve yakarışlar Türk dilinde gerçekleştirilmektedir. Kaldı ki, tarihsel olarak Alevi / Bektaşi nefeslerinin tümü Türk dilinde söylenmiştir.Çünkü Alevi / Bektaşi felsefesinin yedi ulu ozanının tamamı Türk soyundandır. Cemlerde de zaten sadece onların nefesleri / deyişleri / demeleri saz eşliğinde söylenmektedir.Kürtçe va zazaca konuşan Alevi / Bektaşiler de bu nefesler eşliğinde cem yapmakta ve semah dönmektedir. Yani onlar da Türk dilini kullanmaktadır. Çünkü tümü Türkçe’ yi bilmekte ve ibadet dili olarak Türk dilini benimsemektedir. Zaten yapılan araştırmalar şunu göstermektedir ki, Kürtçe ev Zazaca konuşan Alevilerin büyük çoğunluğu ırken Türktür, Türkmendir. ( Bu konuda ünlü Alevi araştırmacı yazar Cemal ŞENER’in kapsamlı bir çalışması bulunmaktadır.) Çeşitli nedenlerden dolayı asimile olarak Kürtleşmişler ve Zazalaşmışlardır. Görüldüğü gibi Alevi / Bektaşiler hemen her alanda olduğu gibi gerek müzik gerekse ibadet dili açısından Türk kültünün taşıyıcıları ve savunucuları olmuşlar ve Alevilik Anadolu ve Balkanlarda Türklüğün korunduğu bir manevi kale işlevi görmüştür. Bu işlev halen devam etmektedir. Alevi / Bektaşilerin temel ibadet yeri cemevleri / meydanevleridir. Temiz olan heryerde ibadet etmek mümkündür. Ancak cemevleri ibadet için özel olarak belirlenmiş yerler olarak tarihsel süreç içinde kendiliğinden oluşmuştur. Cemevlerinin ibadet yeri olmasına karşı çıkan bağnaz Sünni çevreler ve özellikle Diyanet İşleri Başkanlığı Alevi / Bektaşilerin kutsal mekanlarına “ cümbüş yeri “ demek suretiyle suç işlemekte ve günaha girmektedirler. Onlara, cemevlerinde uyandırılan / yakılan çerağ / mum / ışıkları temel alarak Nur Suresi’ndeki 35. ve 36. ayetleri anımsatmak suretiyle yanıt vermek isteriz. “ Allah göklerin ve yerin nurudur. Onun nurunun misali içinde ÇERAĞ bulunan bir kandil gibidir…Allah kimi dilerse onu kendi nuruna yöneltip iletir… Bu nur / ışık, Allah’ın, onların yüceltilmesine ve adının anılmasına izin verdiği EVLERDEDİR. Onların içinde sabah akşam / sürekli Onu tesbih edereler / yüceltirler. “ Namaz / Cem Ayini ve Semah İslam’ın temel ibadetlerinden biri hatta birincisi namazdır. Namaz Kur’an’ da “ salat “ olarak geçmektedir. Türkçe karşılığı yalvarma / yakarma / duadır. Namazın belli bir şekli yoktur. Ancak İslam öncesi dönemden gelen ve o bölgenin ( ortadoğu ) toplumsal / kültürel yapısından kaynaklanan kimi geleneksel hareketlerle ritüelleştirilmiştir. Namazın şekilsel yapısının geleneksel olduğunun kanıtı Kur’andır. Çünkü Kur’an, namaz için belli bir şekil ortaya koymamış, namazın nasıl kılınacağını açıklamamış dolayısıyla onu insanlara bırakmıştır. Bununla birlikte Kur’an’da insanların Tanrı için rüku etmeleri ( öne doğru eğilmeleri ), secde etmeleri ( yere kapanmaları ) ve kıyam etmeleri ( ayakta dimdik durmaları ) buyurulmaktadır. Alevi / Bektaşiler Kur’an’ın bu buyrukları gereği cem ayinlerinde kıyam ederler, rüku ve secde ederler. Yani Kur’an’ın şekille ilgili bağlayıcı olmayan koşullarını da yerine getirirler. Sünniler her gün 5 vakit namaz kılınması gerektiğini, Şiiler ise bunun üç vakit ( beş vakit namazı üç vakte cem ederler.) olduğunu iddia ederler. Ayrıca namazı, bilinen ve yaygın olan şekilselliği temel alarak gerçekleştirirler. Sünnilerin 5 vakit namaz konusunda kendilerine dayanak olarak kullandıkları ayetler incelendiğinde bunun zorlama bir yorum olduğu apaçık ortadadır. Şimdi söz konusu ayetleri inceleyelim: “ Gündüzün güneş dönüp gecenin karanlığı bastırıncaya kadar namaz ( salat ) kıl ! Bir de sabah Kur’an’ını gözet. Çünkü sabah Kur’an’I tanıklıdır. Gecenin bir bölümünde uyanıp sana özgü bir ibadet olarak Ku’an’la meşgul ol…” (16) Görüldüğü gibi bu ayetlerde bir açıklık yoktur. Asla belli bir vakitten bahsedilmemektedir. Ayetin ilk bölümünden anlaşıldığı kadarıyla öğlenden akaşama dek namaz ( salat ) kılınması buyurulmaktadır. Bu, Sünnilerin anladığı şekildeki bir namaz için fiilen mümkün değildir.Çünkü hiç kimse Öğlenden akşama dek namaz kılamaz. Zaten kılan da yoktur. Ama Alevilerin anladığı gibi bir namaz ( niyaz ) açısından baktığımızda ise öğlenden akşama dek namaz kılmak son derece mümkündür. Çünkü Alevi müslümanlar zaten her an Allah’I anmakta ve niyaz etmekte ( namaz kılmakta ) dir. Ayetin ikinci bölümünde ve takip eden diğer ayette ise namaz kılma değil, Kur’an okuma söz konusudur ve bu ibadetin Hz. Muhammed’ e özgü olduğu ortadadır. Ancak Sünniler, burada da, sabah namazının kasdedildiğine inanmaktadırlar. Bu da tamamen zorlama bir yorumdur. Eğer Tanrı gerçekten sünnilerin anladığı gibi ve onların uyguladığı vakitlerde kılınan bir namaz isteseydi bunu kasdederek değil, apaçık bir biçimde ve hiçbir yoruma gereksinim duyulmadan söylerdi. Bir diğer ayete geçelim: “ O halde tesbih ( yüceleme ) Allah için. Akşama erdiğinizde de sabaha erdiğinizde de. Göklerde ve yerde övgü ( hamd ) de ona, gün sonunda da öğleye erdiğinizde de.” (17) Burada ilginç olan en önemli yön namaz ( salat ) sözcüğünün kullanılmamış olmasıdır. Sünni müslümanlar Kur’ an’dan kendi anladıkları namaza kanıt ararken daima “ salat “ sözcüğünü temel alırlar. Fakat bazen böylesi ayetlerde birden bu yaklaşımdan vazgeçip başka sözcükleri de salat sözcüğü gibi anlamlandırmaya çalışırlar. Bu ayetlerde “ tesbih ” sözcüğü kullanılmıştır ki, bu sözcük yüceleme, ululama,büyükleme gibi anlamlara gelmektedir. Bunun için ( tesbih için ) belli bir şekil yoktur. Ve yine bu ayetlerde de belli bir vakit sınırlaması bulunmamaktadır. Ayetin akışından da apaçık anlaşıldığı gibi yaşamın her anında, günün tümünde Tanrı’ nın yüceltilmesi ve ululanması istenmektedir. Anlaşıldığı gibi Sünni müslümanlar, bu ayetleri de zorlama yorumlara tabi tutmuşlardır. Alevi / Bektaşilerin yaklaşımını doğrulayan çarpıcı ve ibret verici bir diğer ayet de şöyledir: “ Ben seni seçtim. Şimdi vahyedilene kulak ver. Kuşkusuz ki, ben, yalnızca ben Allah’ım. Benden başka tapacak ( ilah ) yoktur. Bana kulluk et; beni anmak için namaz ( salat ) kıl. “ (18 ) Namazdan anlaşılması gereken şeyin Tanrı’yı anmak olduğu bu ayette apaçık bir biçimde ortaya konmaktadır. Namazın belli vakitlerinin olduğunu ısrarla söyleyen Sünni din bilginlerinin savlarına en güçlü dayanak olarak gördükleri Nisa Suresi 103. ayete bakalım: “…Namaz ( salat ), inananlar üzerine vakitlendirilmiş bir farzdır.” (19) Bu ayeti yukarıya aldığımız ayetlerle birlikte değerlendirdiğimizde görmekteyiz ki, Tanrı insanlardan tüm yaşamları boyunca ve günün tümünde kendisini anmalarını istemektedir. Anacak insanlar dilerlerse ( ki dilemelidirler çünkü son ayetten anlaşılan budur. ) Tanrı’yı anmak ve onu yücelemek için belli bir zaman da ayırmalıdırlar. Burada ” vakitlendirilmiş “ sözüyle anlatılmak istenen budur. Fakat Tanrı bu vakti de insanlara bırakmıştır. Kendisi belli bir vakit vaz etmemiştir. İşte Alevi / Bektaşiler bu söz konusu vakti Tanrı’ın buyruğuna uygun bir biçimde kendileri belirleyerek cem ayinleri düzenleyip orada semah dönerek, rüku ederek, secde ederek ve kıyam ederek halka namazı ( niyaz ) kılmaktadırlar. Nitekim, Yüce Tanrı Al - i İmran suresinde ( 113. ve 114. ayetler ) Alevi / Bektaşilerin ibadetlerini anımsatırcasına şöyle buyurmaktadır: “ … Kitap ehlinden öyle bir topluluk vardır ki, gece vakti ayakta durup Allah’ın ayetlerini okuyarak secdeye kapanırlar. Bunlar, Allah’a ve ahiret gününe inanır, iyiliği emreder, kötü olandan sakındırır ve hayırlarda yarışırlar. İşte bunlar doğru yol üzere olanlar ( salihler ) dır. “ Namazı illa Arapların ve Ortadoğu halklarının anladığı gibi anlamak zorunda değiliz. Nitekim İslam’I kabul eden göçebe Türk / Türkmen toplulukları namazı kendi toplumsal yaşamlarına ve kültürel yapılarına uyarlamışlar cem ayinleriyle ve semahlarıyla namazı eda etmişler ve namaz buyruğuna uymuşlardır. Ancak kimi baskıcı Sünni bilginlerin ve onlardan güç alan Sünni devlet otoritesinin zorlamalarıyla Araplar gibi namaz kılmaya mecbur edilmek istenen Türkmenler bu haksız muameleye karşı çıkmışlardır. Bu karşı çıkış, Pir Sultan Abdal’ın şu dizelerinde apaçık bir şekilde görülmektedir: “Alınmış abdestim aldırırlarsa, Kılınmış namazım kıldırırlarsa, Siz de şah diyeni öldürülerse, Ben de bu yayladan şaha giderim.” Büyük Kızılbaş ozanı Pir Sultan Abdal’ın bu nefesi pek çok Alevi / Bektaşi tarafından namazlarının Hazreti Ali tarafından kılınmış, oruçlarının ( Ramazan orucu ) tutulmuş olduğuna dair bir işaret olarak görülmektedir. Gerçekten Alevi / Bektaşilerin büyük çoğunluğu Sünni ve Şiiler tarafından kendilerine yöneltilen; “ Hazreti Ali, bizim anladığımız anlamda namaz kılmış, oruç tutumuştur, siz madem onun yolunda olduğunuzu söylüyorsunuz, o halde niçin onun gibi namaz kılmıyor ve oruç tutumuyorsunuz ? “ şeklindeki mütecaviz sorularına karşı, namazlarının kılınmış, Ramazan oruçlarının da tutulmuş olduğuna inanırlar. Evet bu bir inançtır. Bu inanca saygı gösterilmesi gerekmektedir. Zira hiç kimsenin başka bir kimseye “ Neden böyle inanıyorsun ? “ diye hücum etmeye hakkı yoktur. Alevi / Bektaşileri sünni ve şiiler gibi namaz kılmaya yöneltmek ve bu yolla asimile etmek için pek çok kitap ve makale yazıldığı ve yazılmakta olduğu bilinen bir gerçektir. Bunlardan biri de prof. Dr. Orhan Türkdoğan’ın “ Alevi - Bektaşi Kimliği “ adlı çalışmasıdır. Bu çalışmanın amacını Alevi - Sünni bütünleşmesi olarak açıklayan Türkdoğan, kitabının 319- 320. sayfasında namaza dair Sünni düşünce ve yorumları Kur’an’daki ayetlere dayanarak Alevilere dayatmaya çalışmaktadır. Kitaba alınan ayetler sadece zahiri açıdan yorumlanmış, Alevi / Bektaşilerin batıni yorumları cahillik biçiminde sunularak Alevi / Bektaşi yolu Kur’an ve İslam dışı olmakla itham edilmiştir. Hatta Alevi / Bektaşilerin dinsel önderlerinin bu ayetlerden habersiz oldukları iddia edilmiştir. Sünni ilahiyat eğitimi almış pek çok Alevi / Bektaşi araştırmacı ve bilim adamı da Alevi / Bektaşi yolunun bu konudaki tutumunu destekleyen ve doğrulayan görüşlere sahiptir. Alevi / Bektaşiler Sünnilerin ibadet konusundaki tutumlarına ve yorumlarına saygılıdırlar. Ancak aynı saygıyı karşı taraftan görememekte, asimilasyoncu saldırılara maruz kalmaktadırlar. Alevi - Sünni kardeşliği ve barışı için öncelikle Sünni bilginlerin, Sünnilere ait dinsel kurumların ve Sünni kitlenin Alevi kimliğine her türlü unsuruyla saygı göstermeleri ve asimilasyoncu tavırlardan vaz geçmeleri temel koşuldur. Aksi takdirde Alevi / Bektaşilerin tarihsel direnişi, gücünden hiçbir şey yitirmeden sürecektir. Arzu edilen barış ve kardeşlik de kurulamayacaktır. Cemlerin çeşitleri vardır. İkrar Cemi, Görgü Cemi, Bayram Cemi ( Ramazan ve Kurban bayramlarında bayram namazı adıyla icra edilir. ) Musahip Ayini v.b. Ancak burada cemlerin icra edilişini ayrıntılandırmayacağız. Oruç Alevi / Bektaşiler Tanrı’nın insanlara orucu emrettiğine inanırlar. Ancak bu konuda da Sünni ve Şiilerden farklı düşünürler. Kur’an’da Bakara Suresi’nin 183. ayetinde; “ Ey inananlar! Oruç sizden öncekilerin üzerine yazıldığı gibi sizin de üzerinize yazılmıştır. Bu sayede korunmanız umulmaktadır.” ( 20 ) deniliyor. Anlaşıldığı gibi oruçtan amaç kötülüklerden korunmak, nefsi terbiye etmek, iyi ahlaklı olmaktır. Yoksa Tanrı boş yere kullarının aç kalmasını isteyecek değildir. Alevi / Bektaşiler işte bu nedenle gerçek orucun kötülüklerden uzak durmak ve iyi ahlaklı olmak, böylece Tanrı’nın buyruğunu yerine getirip iyi insan / olgun insan / insan - ı kamil kimliğini kazanmak olduğuna inanırlar. Bu yaklaşım dolayısıyla aynı surenin 185. ayetinde Ramazan ayında oruç tutulması buyrulmuş olmasına karşın genelde Ramazan ayında sünnilerin anladığı anlamda oruç tutmazlar. Yani yemeden, içmeden kesilmezler. Fakat çok istisnai olmak üzere bazı Aleviler bu ayda 3 gün kimileri de 9 gün oruç tutmaktadırlar. Ancak bunların sayısı oldukça azdır ve bu orucu da Ramazan münasebetiyle değil, Ramazan’ın 21. günü Hz. Ali’nin şehit edilmesinden dolayı yas olarak tutarlar. Alevi / Bektaşiler Kur’an’daki pek çok hükmün ve buyruğun oruçta olduğu gibi Arap toplumuna özgü ve, zaman ve mekana kayıtlı olduğuna inanırlar. Alevi / Bektaşi toplumunun kökenini oluşturan göçebe Türkmen boylarının sosyal yaşamı dikkate alındığında görülecektir ki, bir ay boyunca yemeden, içmeden kesilip sünnilerin anladığı anlamda oruç tutmak olanaksızdır. Çünkü sürekli göç eden ve hayvanlarını otlatmak için yeni otlaklar arayan yoksul Türkmenlerin bir ay boyunca aç, susuz kalmaları onlar açısından gerçekten dayanılması güç bir durumdu. ( Göçebe Türkmenlerde hapis cezalarının bile en fazla on gün olduğu gerçeğini de yeri gelmişken anımsatmak isteriz. ) Tanrı’nın böylesi bir ibadeti kullarına yüklemesi, onun adil, merhametli ve şefkat dolu olma özellikleri bağlamında düşünüldüğünde söz konusu olamaz. İşte bu nedenle İslamı kabul eden Türk / Türkmen boyları orucu da kendi yaşamlarının zorunlu gereklerine uyarlamışlar ve oruç konusunda da son derece gerekli ve özgün bir yorum geliştirmişlerdir. Bir Alevi / Bektaşi, “ eline, diline, beline sahip ol! “ düsturuyla hareket ettiği için zaten daima oruçludur. Aslolan yemeden, içmeden kesilmek değil, ahlaklı ve erdemli olup kötülüklerden uzak durmak ve nefsi terbiye etmektir. Muharrem Orucu / Matemi Muharrem ayı Alevi / Bektaşilerde yas ayıdır. Hz. Hüseyin’in ve yoldaşlarının Kerbela’da Yezit’in adamları tarafından şehit edilmelerinin yası tutulur. Yas için susuzluk orucu tutulur. Ancak kimi Alevi / Bektaşiler sadece susuzluk orucuyla yetinmeyip her türlü yemeden ve içmeden kesilirler. Fakat bu tamamen kişinin kendi seçimine kalmıştır. Burada aslolan sünnilerdeki gibi bir oruçtan ziyade Hz. Hüseyin ve arkadaşları için matem tutmaktır. Tarihsel süreçte görmekteyiz ki, bu oruç sadece bir susuzluk orucuydu. Zamanla her türlü yeme ve içmeden kesilme şeklini almıştır. Muharrem orucu gerçekte kişinin Hz. Hüseyin’e ve ehlibeyte bağlılığının bir ifadesidir. Kişi kendi gücü oranında sussuz kalarak veya daha da ileri düzeyde her türlü yeme ve içmeden uzak durarak onlara bağlılığını gösterir. Muharrem orucu süresince tıraş olunmaz, eğlence ve düğün yapılmaz, müzikle uğraşılmaz, yıkanılmaz, cinsel ilişkiye girilmez, hiçbir canlıya zarar verilmez. Yani yerdeki ot bile koparılmaz. Kentlileşen Alevi / Bektaşiler kent yaşamının gereklerine uyarak bugün Muharrem orucu ile ilgili bazı kuralları uygulamazlar. Sözgelimi; tıraş olmamak ve yıkanmamak gibi... Alevi / Bektaşiler, şartların değişmesiyle bağlı bulundukları kimi kuralları da değiştirmekte bir beis görmezler. Çünkü, son derece çağdaştırlar. Bağnazlık ve yobazlık onlardan uzaktır. Aydınlanma taraftarıdırlar. Bu nedenledir ki, Türkiye’deki laik ve çağdaş sistemin en önemli güvencelerinden biri de Alevi / Bektaşilerdir. Muharrem orucunda sahur yoktur. Oruca niyet yatarken edilir. İftar için belli bir vakit yoktur. Güneş battığında oruç açılır. Oruca Muharremden üç gün önce başlanır. 12 gün tam oruç tutulur. 13. gün yani Muharrem’in 10. günü öğle vakti aşure pişirilip yenilerek ve dağıtılarak oruca son verilir. Yine aynı gün kurban tığlanır. ( Muharrem orucunun süresi konusunda farklı uygulamalar da vardır. 9 gün tutanlar olduğu gibi 15 gün tutanlar da bulunmaktadır. Başlangıcı konusunda da tam bir netlik yoktur. Kimi Alevi / Bektaşi toplulukları 1 Muharrem’de başlarken kimileri Muharrem’den 2 veya 3 gün önce oruca başlamaktadırlar. Aslında bu ve benzeri konularda Alevi / Bektaşi toplumundaki farklı uygulamaların en önemli nedeni Alevilerin hemen hemen tarihin hiçbir devrinde özgürce kurumlaşamamış olmalarıdır. Bu bağlamda Alevi / Bektaşi toplulukları arasında zamanla kimi farklılıklar meydana gelmiştir. Aslında özde bir farklılık yoktur. Yani “ yol bir sürek bin bir “ dir. Yine de son dönemdeki özgürleşmeyle birlikte değişik Alevi / Bektaşi toplulukları arasındaki uygulama farklılıklarını asgariye indirmek için Dede / babaların öncülüğünde çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmaların bir sonucu olarak son dönemde Muharrem orucunun başlama ve bitiş günleri konusunda netleşme sağlanmaya çalışılmakta ve orucun 1 Muharrem’de başlayıp 12 Muharrem’de bitmesi ve aşure günü olarak da 13 Muharrem’in kutlanması kararlaştırılmaya çalışılmaktadır. Kimi dede / babaların bu konudaki içtihadları henüz tam bir kabul görmemekle birlikte bu yönde gayretler devam etmektedir. Bilindiği gibi Şiiler, 10 Muharrem’de Kerbela olaylarını anma törenleri ( aşure günü ) düzenlemektedirler. Ayrıca yeri gelmişken belirtelim, bazı Alevi topluluklarında Muharrem’den önce üçgün “ masum - u pak orucu “ da tutulmaktadır. ) Muharrem orucu sonrası aşure pişirip yemekteki neden İmam Zeynelabidin’in kurtuluşuna şükretmektir. İmam Zeynelabidin kurtularak ehlibeytin soyunun devamını sağlamıştır. Onun kurtuluşu öğle vakti olduğu için oruca da öğle vakti son verilir. Aşure pişirme geleneğinin kökeninin Nuh peygambere kadar dayandığı bilinmektedir. Nuh’a inananlar tufan sırasında veya sonrasında ellerinde kalan son yiyeceklerle bir çorba pişirmişlerdir. Bu çorbada on değişik çeşit yiyecek bulunduğu için “ aşure “ adı verilmiştir. Aşure sözcüğü Arapça’daki “aşar” / “ on “ sözcüğünden gelmektedir. Hızır Orucu Alevi / Bektaşiler Hızır için de üç gün oruç tutarlar. Hızır orucunun zamanı konusunda Alevi / Bektaşiler arasında tam bir kesinlik ve uzlaşı yoktur. Fakat genellikle Şubat Ayı içerisinde tutulmaktadır. Hızır orucu Muharrem orucu kadar güçlü bir ibadet değildir. Bu oruç daha ziyade doğu bölgelerindeki Aleviler tarafından tutulur. Ege, Akdeniz , Trakya gibi bölgelerde yaşayan Aleviler arasında pek bilinmemektedir. Büyük kentlere göçten sonra Alevi dernek ve vakıflarının etkisiyle bu oruç daha sistemli ve yaygın hale getirilmeye çalışılmaktadır. Deyim yerindeyse herkes için zorunlu olmayan, nafile bir ibadettir. Bir de her Perşembe tutulan fakat mecburi olmayan Perşembe orucu vardır. Kurban ve Kurban Bayramı Alevi / Bektaşiler, Sünni ve Şii müslümanlarla birlikte Kurban bayramını kutlarlar ve kurban keserler. Sadece kurban bayramında değil pek çok vesliyleyle kurban kesilir. Kurban kesme ibadeti Alevi / Bektaşilerde en yaygın ibadet biçimlerinden ve ritüellerden biridir. Sözgelimi, Muharrem orucu sonunda ve diğer pek çok vesiyleyle kurban kesilir. Ramazan Bayramı Alevi / Bektaşilerin bir bölümü bu bayrama soğuk bakmaktadırlar. Bundaki neden Hz. Ali’ nin Ramazan ayının 21. günü gecesi şehit edilmesi olayıdır. Ancak bu yaklaşım Alevi / Bektaşilerin büyük çoğunluğu tarafından kabul edilmemektedir. Hz. Ali’nin şehit edilmesiyle bayram arasında gerçekte hiçbir bağ yoktur. Hz. Ali şehit edilmeden önce de bu bayram müslümanlar tarafından kutlanmaktaydı. Ramazan bayramının asıl nedeni sünni ve şii müslümanların Ramazan orucunu bitirmeleridir. Orucun bitişi yani ibadetin tamamlanışı dolayısıyla bayram yapılmaktadır. Alevi / Bektaşiler Ramazan ayında oruç tutmamalarına karşın bu bayramı kutlamaktadırlar. İslam dünyasının iki kutsal bayramı olan Kurban ve Ramazan bayramları birlik ve toplumsal dayanışma açısından önemlidir. Alevi / Bektaşi felsefesinde toplumsal dayanışma ve birliğe büyük önem verilmekte ulusal barışın ve kardeşliğin güçlenmesi önemsenmektedir. Bilindiği gibi Türk sünniler, İslam dünyasındaki diğer Sünni gruplardan bazı bakımlardan farklıdırlar. Sözgelimi, Muharrem ayına Türk Sünniler de önem vermekte, 12 gün olmasa bile bir kaç gün oruç tutmaktadırlar / tutmaktaydılar. Fakat son dönemde bu geleneğin de unutulmaya yüz tuttuğu görülmektedir. Hatta aşure geleneği, Hıdırellez bayramı ve Nevruz bayramı Türk sünnilerinin ve Alevilerin ortak değerleridir. Çünkü Türk Sünnileri de tıpkı Aleviler gibi aşure geleneğine, Hıdırellez bayramına ve Nevruz bayramına iştirak etmektedirler. Bu durum, aslında ulusal birliğimiz ve ortak paydalarımız açısından son derece önemlidir. Aynı zamanda geçmişte halk bazında Sünni ve Alevilerin ne denli birbirlerine yakın olduklarının da göstergesidir. Kaldı ki, tüm tarihsel belgeler geçmişte Anadolu Türk nüfusunun büyük bölümünün Alevi / Bektaşi olduğunu zamanla asimile olarak Sünnileştiğini ortaya koyuyor. Sözgelimi, Karadeniz bölgesindeki Çepni Türkmenlerinin tamamının Alevi olduğunu ve son iki yüzyıl içinde Sünnileştiklerini bilmekteyiz. Ege bölgesinin pek çok yöresinde Çepni ve Türkmen sözü Alevi anlamında kullanılmaktadır.Bugün kültürel ve inançsal açıdan dünyanın diğer bölgelerindeki gayri Türk Sünnilere göre Anadolu ve Türkistan Sünnilerinin Alevi / Bektaşilere bu denli yakın olmalarındaki biricik neden geçmişte Anadolu Türk nüfusunun büyük bölümünün Alevi olmasıdır.Türkistan’ daki durumun sebebi ise, Alevisi Sünnisi ile bütün Türklerin İslamı Pir Hoca Ahmet YESEVİ aracılığıyla öğrenmiş olmalarıdır. İşte bu nedenlerden dolayı Alevi / Bektaşiler Türk ulusunun ulusal birliği ve bütünlüğü açısından Ramazan bayramına önem vermeli ve bu bayramı kutlamalıdırlar. Nitekim yukarıda da belirttiğimiz gibi Alevi / Bektaşilerin büyük çoğunluğu zaten Ramazan bayramına Sünni kardeşleriyle birlikte katılmaktadırlar. Ramazan ve Ramazan bayramı konusunda Alevi halk arasında dolaşan maalesef kimi hurafeler de bulunmaktadır. Sözgelimi, bu bayrama kimi çevrelerce şeker bayramı denilmesini yorumlarken bazı Aleviler, Hz. Ali’ nin şehit edilmesi üzerine bir sevinç belirtisi olarak Muaviye’nin şeker dağıttığını, bu nedenle bu bayrama şeker bayramı dendiğini söylemektedirler. Bu söylentinin hiçbir ciddi kaynağı yoktur. Alevilerin hiçbir yazılı kaynağında böylesi bir konu yoktur. Tamamen hurafeden ibarettir. Bir diğer hurafe de Ramazan ayı içerisinde bulunan ve genellikle Ramazan’ın 27. gecesi kutlanan Kadir gecesi ile ilgilidir.Bilindiği gibi Kadir Gecesine bin aydan daha hayırlı gece denilmektedir. Bu ifade doğrudan doğruya Kur’ an’ da geçmektedir. Kadr Suresi’nin 3. ayetinde şöyle denilmektedir: “ Kadir Gecesi bin aydan daha hayırlıdır.” (21) Bazı Aleviler Hz. Ali’ nin Ramazan aynın 21. günü gecesi şehit edilmesi dolayısıyla bu gecenin kutlandığını ve bu nedenle o geceye bin aydan daha hayırlı dendiğini söylemektedirler. Bu söylenti de sadece maalesef cahil halk arasında dolaşmakta ve hiçbir ciddi Alevi kaynakta geçmemektedir. Kadr Suresi’ndeki ifade Hz. Ali’ nin şehit edilmesinden önce de vardı. Kadir Gecesinin bin aydan daha hayırlı gece olarak nitelenmesinin nedeni Kur’an’ın o gece indirilmeye başlanmış olmasıdır. Kur’an, Hz. Ali’ nin şehit edilmesinden yıllar önce kitap haline getirilmiştir. Ve o ilk kitaplaştırılmış hali yani halife Ebu Bekir ve Halife Osman’ın mushafı bugüne kadar gelmiştir. Hz. Ali’ nin şehit edilmesinden sonra Kur’an’a böyle bir ifadenin konulması mümkün değildir. Çünkü Kur’an’ın değiştirildiği yönündeki iddiaların tümü Hz. Ali öncesine aittir. Yani Kur’an iddia edildiği gibi değiştirilmiş olsa bile bu değiştirme olayı Hz. Ali’ nin şehit edilmesinden önce gerçekleşmiştir. Hz. Ali sonrasına ait hiç bir değiştirme iddiası yoktur. Kur’ an’ın değiştirildiğini iddia edenler bunu halife Ömer ve halife Osman’ın yaptığını öne sürmektedirler.Bu iki kişi de bilindiği gibi Hz. Ali’ den önce öldürülmüştür. Yeri gelmişken belirtelim ki, Kur’an’ın değiştirildiği yönündeki iddiaların hiçbir ciddi dayanağı yoktur. Bununla birlikte, Kur’an’ın lafzan değişmemiş olmasının da hiç bir önemi yoktur. Çünkü bugün ve geçmişte tek bir Kur’an olmakla birlikte bin bir türlü İslami yorum ve görüş bulunmaktadır. Bu görüşlerin birbirlerine olan uzaklıkları tali ve ayrıntısal olmanın çok ötesindedir. Öyleki taban tabana zıt görüş ve yorumlar Müslümanlar arasında her devirde taraftara sahip olmuştur. Hepsi de kendisine kaynak olarak Kur’an’I almaktadırlar. Böyleyken Kur’an’ın değiştirilip değiştirilmediği konusunda tartışmanın kılgısal / pratik olarak hiç bir anlamı yoktur. Bu konuya İkinci Bölümde tekrar değineceğiz. Hac ve Zekat Alevi / Bektaşi inancında hac ibadeti Hünkar Hacı Bektaş Veli’ nin Hacıbektaş’taki türbesinin ziyaret edilmesiyle gerçekleştirilir. Sadece Hünkar’ın değil, Anadolu, balkanlar ve Türk dünyasının değişik bölgelerindeki pek çok Alevi / Bektaşi ulularına ait yatır ve türbeler ( Buna Kerbela da dahildir.) hac amacıyla ziyaret edilir. Ancak bu ziyaretlerin hiçbiri zorunlu bir ibadet olarak görülmez. Tamamen isteğe bağlıdır. Alevi / Bektaşiler Sünni ve Şii müslümanlar gibi Kabe’ yi ziyarete gitmezler. Kabe ve Medine’ deki Hz. Muhammed’ in kabrini kutsal mekanlar olarak kabul ederler. Ancak Sünni ve Şii İslam anlayışındaki gibi bir Hac ibadetini kabul etmezler. Hac ibadeti konusunda Kur’ an’da şöyle denilmektedir: “ İnsanlar içinde haccı ilan et ki, gerek yaya olarak gerekse derin vadilerden gelerek, yorgunluktan incelmiş binitler üzerinde sana ulaşsınlar.” ( 22 ) “ Hac, bilinen aylardadır…” ( 23 ) Kur’an’ da haccın yapılış biçimiyle ilgili daha pek çok ayet bulunmaktadır. Ancak burada bu iki ayeti vermekle yetinelim. Alevi / Bektaşiler, Hac konusunda da batıni / içsel anlamı keşfetmeye çalışmışlardır. Bu bağlamda Alevi / Bektaşilerin serçeşmesi, büyük Türkmen düşünürü ve Alevi / Bektaşi yolunun ulu piri Hünkar Hacı Bektaş Veli şöyle demektedir: Hararet nardadır, sacda değil. Keramet baştadır, tacda değil. Her ne ararsan kendinde ara, Mekke’ de, Kudüs’te, Hac’da değil… Sünni ve Şii müslümanlar Kabe’ yi Tanrı’nın evi olarak adlandırmakta ve orayı ziyaret etmeyi dinsel bir zorunluluk olarak görmektedirler. Ancak bu dinsel zorunluluk maddi açıdan zengin olanlar içindir. Yoksullar için böyle bir zorunluluk yoktur. Alevi / Bektaşiler ise Tanrı’nın evi olarak doğrudan doğruya insanın kendisini ve onun kalbini görürler. Bu nedenledir ki, Alevi / Bektaşi cemlerinde insanlar halka biçiminde saf tutarak birbirlerine secde ederler. Çünkü Alevi / Bekataşi inancına göre Tanrı, insanın içindedir. İnsana secde etmek Tanrı’ya secde etmek demektir. Hallac - I Mansur’ un “ ene’l - hak ” deyişindeki gerçek de budur. Alevi / Bektaşi inancında Tanrı anlayışı “ vahdet - I Vücud “ ilkesine dayanır. Bu, felsefi anlamda panteizm / tümtanrıcılık düşüncesidir. Buna göre, evrendeki herşey Tanrı’dan bir parçadır. Tanrı ile evren arasında bir farklılık yoktur. Evrenin en değerli ve en üstün varlığı olan insan da Tanrı’dandır. Tanrı insanda tecelli etmiştir. Alevi / Bektaşi edebiyatında “ vahdetname “ veya “ devriye “ denilen nefes / deyiş / demelerde Vahdet - I vücud ilkesi temelinde Tanrı inancı işlenmekte ve Tanrı - Evren / Tanrı - İnsan bütünleşmesi anlatılmaktadır. Bu vahdetname veya devriyeler görgü cemlerinde zakirler tarafından saz çalınarak söylenmektedir. Alevi ozan Daimi bir Vahdetnamesinde şöyle demektedir: Tüm vadiler gibi sahralar gibi, Sıra dağlar gibi yaylalar gibi, Akan sular gibi deryalar gibi, Cümle alem bir can imiş bilmedim. Ben beni bilmezdim hatır kırardım, Meğer ilmim noksan imiş bilmedim. Ben insandan başka ilah arardım, Meğer insan ilah imiş bilmedim. Kur’an’da Tanrı - insan bütünleşmesi ve birliği inancı şu şekilde ifade edilmektedir: “… Onlar derler ki; Biz Allah içiniz ve sonunda ona dönüp gideceğiz. “ ( 24 ) “… Biz ona ( insana ) şah damarından daha yakınız” ( 25 ) İşte bu gibi ayetlerin batıni / içsel anlamlarından hareketle Alevi / Bektaşiler cemlerinde Kabe’ye değil, Tanrı’ının gerçek evi olan insan kalbine, yani doğrudan doğruya insana yönelirler. Bu bağlamda aslında en büyük ve gerçek hac da insana yönelip, insanların kalbini kazanmaktır. Nitekim Hünkar Hacı Bektaş Veli şöyle demektedir: Ellerin Kabesi var, Benim Kabem insandır. Kuran da, kurtaran da Insanoğlu insandır. Yine büyük Türkmen ozanı Yunus Emre Alevi / Bektaşi inancına uygun olarak insana verdiği değeri dile getirirken şöyle demektedir: Bir kez gönül yıktın ise, Bu kıldığın namaz değil. Yetmiş iki millet dahi, Elin yüzün yumaz değil. Zekat konusunda da durum Sünni ve Şii İslam anlayışından farklıdır. Alevi / Bektaşiler toplumsal yardımlaşma ve dayanışma konusunda tüm insanlığa örnek oluşturabilecek düzeyde ileri bir ahlaki özelliğe sahiptirler. Gerek cemevlerine yapılan bağışlar ve dağıtılan lokmalar gerekse musahiplik kurumu dolayısıyla gerçekleştirilen sosyal dayanışma Alevi / Bektaşi toplumunda yoksulluğu yok denecek kadar azaltan uygulamalardır. Alevi / bektaşi felsefesinde veya inancında canı cana malı mala katmak anlayışı vardır. Bu anlayışın bir ürünü olarak karşımıza efsanevi bir ülkü çıkmaktadır. Bu ülkü, her türlü yoksulluğun ve eşitsizliğin ortadan kalktığı, tüm insanların maddi anlamda bile eşit olduğu “Rıza Şehri “ söylencesidir. Rıza Şehri söylencesi, Alevi / Bektaşi toplumunun zenginlik ve yoksulluk gibi ayrımların ortadan kalktığı ideal bir toplum özleminin yansımasıdır. Böyle bir toplumda zekat gibi kurumlara olan gereksinim kendiliğinden yok olacaktır. Rıza Şehri bir söylencedir ama Alevi / Bektaşiler, bu yolun gereklerine tam olarak uyduklarında veya uymalarını sağlayacak siyasal ve toplumsal düzen kurulduğunda söylence gerçeğe dönüşecektir. Şimdi bu söylenceyi İmam Cafer Buyruğu’ndan aktaralım: “ Bir zamanlar bir sofu dünyayı gezmeye çıktı. Bir gün yolu bir şehre düştü. Bu şehir şimdiye dek gördüğü şehirlere benzemiyordu. Sabah saatinde herkes işine gücüne gidiyor, sessizlik içinde yaşam sürüyordu. Şehrin alışılmamış bir düzeni vardı. Sofu şehrin bu düzenini görünce şaşakaldı. Öyle ki birisine yaklaşıp bir şey sormaya cesaret edemedi. Karnı acıkmıştı. Şehri gezerken bir fırın gördü. Ekmek almak için içeri girdi. Fırıncıya para uzatarak ekmek istedi. Ama fırıncı hayretle paraya baktı: "Bu ne bu? Biz bunu kaldırmak için yıllarca uğraştık, büyük savaşlar verdik. Anlaşılan sen Rıza Şehrinden değilsin, dünyalı olmalısın" dedi. Sofu; "Evet bu şehirden değilim" diye cevap verdi. Fırıncı: "Halinden belli oluyor. Dur, öyleyse seni görevlilere teslim edeyim. Onlar seninle ilgilenirler. Bizim şehrimizde para pul geçmez" dedi. Fırıncı bu sofuyu görevlilere teslim etti. Görevliler önce kendi aralarında bu sofuyu ne yapacaklarını tartıştılar. İçlerinden biri: "Meclise götürelim, ulular karar versin" dedi. Öbürleri de bu görüşe katıldılar. Bunun üzerine tümü meclisin yolunu tuttu. Yol boyu sofu düşünüyordu. İçinden "Paranın geçmediği bir şehir. Görevliler, ulular meclisi..." diyordu. Neyse bir süre yürüdükten sonra divana vardılar. Ama sofu bu kez de şaşakaldı. Çünkü divan denen bu meclis hiç de düşündüğü gibi büyük ve göz kamaştırıcı değildi. Düşündüğünün tam karşıtıydı. Bir sessiz köşede küçük bir yapı idi. Yerlere basit kilimler serilmişti. Ak sakallı ulular bağdaş kurmuş kentin sorunlarını görüşüyorlardı. Görevliler uluları selamladıktan sonra: "Bu dünyalı şehrimize girmiş. Acıkmış, ekmek almak için bir fırına girmiş. Fırıncıya para vermeye kalkmış. Bunun üzerine fırıncı farkına varıp bize teslim etti. Ne yapalım?" diye sordular. Ulular; "Bunu neden buraya getirdiniz? Törelerimizi biliyorsunuz. O konakta bir odaya yerleştirin, aşevine götürün, gerekeni yapın" diye buyurdular. Bunun üzerine görevliler sofu ile birlikte geri döndüler. Önce bir aşevine götürdüler. Karnını doyurdular. Sonra kentin konukları için yapılmış konağa götürdüler. Bir odaya yerleştirdiler: "Burada para pul geçmez. Burası Rıza şehridir. Rızalıkla her istediğini alır, her istediğini yaparsın" diye uyardılar. Sofu konağa yerleşti, gezip dolaştı. Rahatı yerindeydi. İstediğini alıp her istediği yerde yiyip içiyordu. Hiç kimse "Ne arıyorsun?" diye sormuyordu. Bir kaç gün sonra eşyalarını topladı. Şehirden ayrılıp yola koyulmak istedi. Ama görevlileri karşısında buldu. Görevliler: "Gidemezsin!" dediler. "Bu şehir Rıza şehridir, adı üstünde. Sen buraya rızan ile geldin. Bizde sana yiyecek verdik, yatacak yer sağladık. Bu şehirde kaldığın sürece bizden razı kaldın mı?" Sofu; "kuşkusuz razı kaldım, sağolun!" diye karşılık verdi. Görevliler: "Şimdi bizim de senden razı kalmamız gerek. Bu yiyip, içip yattığın günler için çalışmalısın." Sofu; "O ki töreniz böyle çalışayım" diye kabul etti. Görevliler sofuya yapabileceği bir iş verdiler. Konakladığı odadan alıp daha büyük bir eve yerleştirdiler. Artık o da Rıza şehrinden bir adam olmuştu. Yavaş yavaş dost, arkadaş edinme çabasına girişti. Ama her kiminle konuşmaya başlasa ilk sorulan "sen dünyalı mısın?" oluyordu. Bu şehrin insanları kavga, çekememezlik, kendini beğenmişlik gibi tüm kötülüklerden arınmışlardı. Böylece gün geçti, ay geçti. Sofu şehri iyiden iyiye sever oldu. Dünyayı gezme düşüncesinden vazgeçti. Bu şehirde kalmaya karar verdi. Ama hâlâ yalnızdı. Bir gün yakın bulduğu bir arkadaşına açıldı: "Sizin bu şehirde nasıl evlenilir, ne yapılır?" diye sordu. Arkadaşı: "Şehrin ortasındaki bahçe var ya, işte orada her cuma günü tanışmak, dost edinmek isteyenler toplanır. Gençler gelirler. Herkes orada beğendiği, anlaştığı biri ile evlenme yolunu arar. Orda tanışırlar. Anlaşırlarsa evlenirler" dedi. Sofu cuma günü söylenilen bahçeye gitti. Kocaman bahçe tıklım tıklım doluydu. Türlü giysiler içinde genç kızlar kelebek gibi dolaşıyorlardı. Genç kızlar, oğlanlar sohbet ediyorlardı. Birbirini beğenip anlaşanlar uzaklaşıyorlardı. Anlaşmayanlar ayrılıp başkasına yaklaşıyorlardı. Sofu olup bitenleri bir süre hayranlıkla izledi. Sonra kanının kaynadığı bir kıza yaklaştı. Ama o bacının ilk sorusu: "Sen dünyalı mısın?"oldu. Sofu aylardan beri hep bu sözü duymaktan iyiden iyiye bıkmıştı. "Evet, dünyalıyım ne olacak?" diye karşılık verdi. Bacı: "Davranışlarından hemen belli oluyor. Ama alınma, zararı yok. O ki beni kendine eş seçmek istiyorsun, bu konuda ben de sana yardımcı olurum, davranışlarını düzeltirsin" dedi. Bacı ile sofu anlaşmaya niyet ettiler. İşten artan boş zamanlarında buluşup konuşuyorlardı. Sofu bir keresinde bacı ile buluşmaya giderken yolun kıyısında kocaman bir nar bahçesi gördü. Bahçenin ne duvarı, ne bekçisi ne koruyucusu vardı. Hemen bahçeye daldı. Kimse görmeden bahçeden bir kaç nar kopardı. Yakalanırım korkusu ile acele davranıp ağacın birkaç dalını kırdı. Ama ne kimse geldi, ne de sordu. Sofu narları toplayıp bacı ile buluşacakları yere gitti. Henüz bacı gelmemişti. Narları bir tabağa koydu. Masanın üzerine yerleştirdi. Bacının gelmesini bekledi. Nitekim bir süre sonra bacı geldi. Ne var ki narları görmesine karşın hiç ilgilenmedi. Oysa sofu bacının narları görüp ilgilenmesini, sevinmesini bekliyordu. Bacı her zamanki gibi yerine oturdu. O zaman sofu dayanamadı. Bacıya narları gösterdi. Bacı; "bunları nerden aldın?" diye sordu. Sofu narları nerden kopardığını söyledi. Bunun üzerine bacı: "Beni düşündüğün için sağol. Ama o bahçenin yerini, varlığını ben de biliyorum. Canım isteseydi, gidip ben de alabilirdim. Şimdi benim canım istemiyor. Bu narlar burada boşuna çürüyecek. Başkalarının hakkını boşuna çürütmüs olacağız. Gelirken ögrendim. Narları koparırken bahçeye zarar vermeyebilirdin. Burada kimse senden bir şey kaçırmıyor ki... Bunca süredir Rıza şehrinde yaşıyorsun. Bu şehirde rızalıkla her şeyin serbest olduğunu bilmeliydin. Şimdi anlıyorum, sen bu şehre layık değilsin." Bunları söyledikten sonra bacı sofuyu bırakıp gitti. Görevlilere söylemiş olacak ki, görevliler sofunun yaptıklarını divana bildirdiler. Divan sofunun durumunu tartıştı. Sonunda sofunun Rıza şehrine uyamayacağına karar verdi. Bunun üzerine görevliler dünyalı sofuyu şehirden attılar.” İşte Alevi / Bektaşi inancının sunduğu erdem ve yücelik böylesi insancıl, eşitlikçi ve barışçıdır. Bu inancın insanlığın özlem duyduğu barışı ve kardeşliği sağlayacak biricik yol olduğu gerçeğini ilan etmekten kıvanç duyarız. Gerek inanç esasları gerek ahlak esasları gerekse ibadet esasları bakımından Alevi / Bektaşi yolu dünyanın en görkemli, en özgün, en insancıl kültürlerindendir. Bu cümleden olarak ifade edelim ki, Alevi / Bektaşilere tahammül edememek, onları asimile etmeye çalışmak ve onlara karşı düşmanca hisler beslemek günahların en büyüklerindendir. 4. ALEVİLİKTE OCAK KAVRAMI Türkmen beylerinin ehlibeyte mensup kişilerle evlenmeleri sonucu Hazreti Ali soyu ile Türkler arasında akrabalık oluşmuştur. Alevi dede / babaları da bu olayın sonucu olarak seyyid kabul edilmektedir. Bu dede / babaların kurdukları inanç merkezlerine de ocak denilmektedir. Emevi ve Abbasi zulmünden kaçan Hz. Ali soyluları Türk Beylerine sığınırlar. Türkler ile evlenen seyyid ve seyidelerden olan çocuklardan yetkin olanlar kendi adları ve haneleri etrafında, Türklerdeki ocak kültünün bir yansıması ve devamı olarak; şeyh, baba ve dede sanıyla, ‘seyyid ocağı’ ekolünü yaratmışlardır. Eski Türklerde ruhani ve kutsal kabul edilen kişilerin (Kam / Şaman / Baksı) ve onların mensup olduğu ailelerin oturduğu mekana “ocak” denirdi. Türkler İslamlaştıktan sonra, Hz. Muhammed’in kızı Hz. Fatıma ve Hz. Ali soyundan gelenleri kutsal kabul ederek, onları eski inançlarının merkezlerine oturtmuşlar, bir şaman / kam / baksı gibi algılamışlardır. Hz.Ali soyundan gelen dinsel önderlerin evlerine de “Ocak” denilmiştir. Ocak kavramını da yine ilk kez 12.İmam Muhammed Mehdi’nin büyük gaybından sonra; mürşid Ali soylu kişiler için Türkler, ekol / mektep / irşad evi anlamında kullanmışlardır. Orta Asya’daki ilk Ocaklardan biri de Ahmet Yesevi’nin mürşidi olan Arslan Baba’nındır. Yine Anadolu’da ilk Ocak, Seyyid Battal Gazi Ocağıdır. Tarihsel ve toplumsal veriler ya da dönemin yetkililerince verilen belgeler ile ocakzâde ailelerin ellerinde bulunan, tarihlerine ve soylarına ilişkin belgeler farklılıklar arzetmektedir. Bu nedenle kimin ocakzade olup olmadığı konusunda tam bir netlik bulunmamaktadır. Bazı dede soylarının aslında ocakzadelikle ilgisi yoktur. Ehlibeyt soyundan değildirler. Ehlibeyt ile hiçbir akrabalık ilişkisi olmayan tamamen Oğuz / Türkmen kökenli ailelerdir. Ancak zamanla halkın vicdanında böyle bir yer edinmişlerdir. Türkiye’de bir ocakzade dede olmanın geçmişte ve günümüzde ne anlama geldiğini anlamamız, siyasi ve sosyal etkinliğini baz alınca daha iyi anlaşılacaktır. Ocaklar, Alevi Türkmen topluluklarını birarada tutarak güvence altına alıp, törelerini yaşama geçirmeleri için toplumsal zemin oluşturmuşlardır. Alevi Türkmenlerin ocak geleneği, Oğuz Boy yapılanmasına benzemektedir. Bir soy ağacıyla başlar ve toplumsal konum sıralamasıyla, çeşitli görevlerin belirlenmesini düzenler. Alevi adab ve erkânının kurumlaşması Alevi dede ocaklarna göre şekillenmiştir. Anadolu Alevi ocaklarının merkezi Hacı Bektaş Dergahı / Pirevidir. Bu dergaha bağlı olarak çevresindeki Alevi toplulukları irşat eden çok sayıda ocak / tekke / dergah bulunmaktadır. Anadolu’ya gelen Türkmen dervişleri ocaklarını kurmuşlar ve ondan bağımsız bir şekilde çevrelerini irşat etmeye başlamışlardır. Ancak günümüzde bütün Alevi / Bektaşi ocakları / dergahları Hacı Bektaş Dergahı’na bağlıdırlar. Ancak bu bağlılık simgesel bir bağlılık noktasındadır. Anadolu ve Balkanlarda 100’den fazla sayıda ocak / dergah / tekke bulunduğu bilinmektedir. |
|
| 2005--0-3- 09: 1:5: | CEMİL KILIÇ WWW.turkcutoplumcu.com |
|
1. BÖLÜM ANA HATLARIYLA ALEVİLİK / BEKTAŞİLİK Alevi Sözünün Sözcüksel Anlamı Alevi; Ali yanlısı, Alici gibi anlamlara gelmektedir. Ali’ den kastedilen, Ali adında her hangi bir kişi değil, Hz. Muhammed’in damadı ve amcaoğlu olan imam Ali’dir. Alevi sözü aynı zamanda Ali’ yi seven, ona bağlı olan veya onun soyundan gelen kimse demektir. Alevi Söznün Terim Anlamı Alevilik başlangıçta sadece siyasal bir devinimdi. Ancak buradaki siyasallık salt bir siyasalıktan öte inanç temelli ve inançtan güç alan bir siyasallıktır. İslam’ ın tanrı elçisi Hz. Muhammed ‘ in ölümünün ardından onun işaret ve telkinine karşın İmam Ali yerine Ebubekir ‘ in halife seçilmesi olayı, Aleviliğin doğuşudur. İmam Ali’nin halifeliğini isteyenlerin başlattıkları siyasal bir devinim olarak Alevilik, İmam Ali’ nin ve onun soyundan gelenlerin halifeliğini inançsal / imani bir zorunluluk kabul etmektedir. Tarihsel süreçte Alevi sözü yerine daha çok Şİİ ve Alevilik yerine de ŞİA tabirleri kullanılmıştır. Emeviler ve Abbasiler zamanında bir dönem Alevi sözü doğrudan doğruya Hz. Ali’nin soyundan gelenleri anlatmak için de kullanılmıştır. Ancak, Alevi sözü gerçekte Türk kültürünün ürettiği ve yön verdiği bir adlandırmadır. Nitekim günümüzdeki anlama gelmek üzere Alevi sözünü ilk olarak Türkler kullanmıştır. Bu kullanım Orta Asya Türklüğüne aittir. Ehlibeyt soyuna mensup pek çok kimse Orta Asya’ya göç ederek Türklere sığınmış ve Türkler onlara büyük saygı göstermişlerdir. Uygur devleti döneminde Alevilik devletçe tanınan ve korunan bir inançtır. Alevilik, Samaniler döneminde ( 874 - 999) Orta Asya’da hızla yayılır. Bu dönemde Alevi sufiler, İslam’ı Türk kültürü ile sentezleyerek Türklerin arasında müslümanlığı yayarlar. Orta Asya’ya göç eden ehlibeyt soyuna mensup kişilerle Türkler arasında evlilikler yapılır. Böylece seyyidlik olgusu Türklere de geçer. Yani Türk soyu ile ehlibeyt evlilik yoluyla akraba haline gelir. Tüm veriler göstermektedir ki, Aleviliğin kaynağı Orta Asya’dır. Nitekim bu gerçeği doğrulayan en önemli kanıtlardan biri de Hoca Ahmet Yesevi’nin hikmetler’inde geçen terimlerdir. Sema, pir, hak rızası, hü hü, pir rızası, miraç, kul gibi terimler bugün Anadolu Aleviliğinin aynı içerikte kullandığı terimlerdir. Alevi sözünün bugünkü anlamda ilk kez Türkler tarafından kullanıldığını 941 - 942 yıllarında bölgeyi gezen gezgin Abu Dulaf nakletmektedir. Türklerin İslamlaşmasıyla birlikte gerçek Aleviliğin oluşmaya başladığını görmekteyiz. Burada gerçek Alevilikten kastettiğimiz şey Anadolu Aleviliğidir. Bu çalışmanın temel konusunu da Anadolu Aleviliği oluşturmaktadır. Türkler, İslam’a girerken onun muhalif kanadını yeğlemişlerdir. İslam’ ın muhalif kanadı ise Ali yandaşlığıdır. Fakat Türkler, Ali yandaşlığını da kendilerine özgü bir biçime büründürmüşler, Şia’ dan farklı olarak Türk kültür ve inancının ağır bastığı yeni bir bireşim yaratmışlardır. Bu bireşimde eski Türk dininin ( Gök Tanrı İnancı ve Şamancılık / kamcılık ) inançsal özelliklerinin ve tarihsel süreç içerisinde etkilendikleri Zerdüştlük, Maniheizm ve Budizm gibi dinlerin çok istisnai ve zayıf kimi izlerinin baskın öğe olduğunu da görmekteyiz. Bu bağlamda Anadolu Aleviliği dünyanın en büyük ve en etkili dinlerinin ahlak ilkeleriyle yoğrulmuş, evrensel değerlerle örülmüş bir inanç olmakla birlikte özünde ve merkezinde yüce Tanrı’ nın gönderdiği son din olan İSLAMLIĞIN yer aldığı bir iman yoludur. Alevilikteki başat öğelerden olan Ali sevgisi ve ehlibeyte bağlılık, Aleviliğin “ İslam’ın özü “ biçiminde nitelenmesinin en temel nedenlerindendir. Çünkü; Hz. Muhammed, Veda Haccında, ümmetine iki emanet bıraktığını, bunların Kur’an - ı kerim ve ehlibeyt olduğunu belirtmiş ve inananların bunlara sımsıkı sarılmaları halinde doğru yoldan ayrılmamış olacaklarını bildirmiştir.(1) Aleviler, hem ehlibeyet’ e olan bağlılıkları ile hem de Kur’ an’ ı doğru ve gerçek amacına uygun bir biçimde yorumlayıp uygulamaları nedeniyle bütün tarihsel süreç içerisinde İslam’ ın çağdaş yüzünün temsilcileri olarak Hz. Muhammed’ in vasiyetini yerine getirmişlerdir. Aleviler, Hz. Ali’ yi sevmenin, Hz. Muhammed’ i sevmek demek olduğunu bilmekte ve peygamberin soyuna gösterdikleri sevgi ve bağlılığın temeline Hz. Muhammed’e olan sadakatlerini koymaktadırlar. Çünkü, Hz. Muhammed, “Ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır. Ona dost olana dost, düşman olana düşman ol. Ona yardım edene yardım et. Onu horlayanı horla. Nerede olursa olsun gerçeği onunla birlikte kıl. “ (2) şeklinde dua etmiştir. Hz. Muhammed, Hz. Ali için; “ Ben ilmin şehriyim, Ali kapısıdır. Şehri dileyen kapıya gelsin ”, “ Ali insanların hayırlısıdır. Kim bunu kabul etmezse, gerçekten kafir olmuştur. “ , “ Ümmetimin en ileri geleni ve gerçek hüküm vereni Ali’ dir. “ şeklinde hadisler söylemiştir.(3) Alevilerin kendilerini tanımlarken söyledikleri şekilde Alevi; Allah’a kul, Muhammed’de ümmet, Ali’ye talip olan kimsedir. Bektaşi Sözünün Anlamı Anadolu Aleviliği, 13. Yüzyılda yaşamış olan Hacı Bektaş Veli tarafından sistemleştirilmiş bir inanç ve kültür iklimidir. Hacı Bektaş Veli’ ye ithafen şehirli Alevilere “Bektaşi” denilmiştir. Sonradan Alevi sözü kırsaldakileri ifade için kullanılmaya başlanmıştır. Fakat Alevi sözü Bektaşileri de kapsamakta ve günümüzde her iki kesim de Alevi tabiriyle ifade edilmektedir. Alevilikte, Alevi olmak için Alevi anne - babadan dünyaya gelinmesi gerektiği tarzında bir yaklaşım varken Bektaşilikte (Babağan kolunda) bu koşul ortadan kalkmıştır. Alevi / Bektaşi anne - babadan olmayanlar da Bektaşi olmaya başlamıştır. Günümüzde Alevilik ve Bektaşilik tümüyle özdeşleşmiştir. Bugün için geçmişteki, Alevi anne - babadan olma koşulunun gerekçesi ortadan kalkmıştır. Aleviler geçmişte güvenlik endişesinden kaynaklanan böyle bir yaklaşım geliştirmişler ancak bu yaklaşım artık geçerliliğini yitirmiştir. Çünkü; Alevilik bir inançtır. Bundan dolayı da ırki kimliklerde gözetilen soy koşulu mantık olarak inançlar için söz konusu olamaz. Aynı zamanda, Alevilik milli bir inanç değil, evrensel bir inançtır. Evrenselliğin zorunlu bir sonucu olarak da Alevi olmak için Alevi bir anne - babadan dünyaya gelme koşulu anlamsızdır. Tekrar ifade edelim ki; geçmişte bu koşulun kabulü tamamen güvenlikle ilgilidir. Alevi tarihi bir mazlumiyet tarihidir. Aleviler yüzyıllar boyu dışlanmış, horlanmış, sürülmüş ve haklarında ölüm fetvaları verilmiş bir topluluk olarak mümkün olduğunca gizlenerek yaşamayı ve ibadetlerini gizlice yapmayı tercih etmişlerdir. Bu gizliliğin ve içe kapanık bir topluluk olmanın getirdiği tedirginlikle dışarıdan sızmalara karşı böyle bir soy koşulu ihdas edilmiştir. Fakat artık bu koşul ortadan kalkmalı ve Aleviliğin tebliği ve yayılması için Alevi anne - babadan olmayanları da kuşatan bir açılım geliştirilmelidir. Alevilikte dedelik soydan geçerken, Bektaşilerde ( Babağan kolunda ) soy şartı yoktur. Alevi / Bektaşilerde dede kavramının yanı sıra çelebi, dede, dedebaba gibi adlandırmalar da kullanılmaktadır. Alevi ve Bektaşiler arasında yöntem farklılıkları bulunmakla birlikte inanç, düşünce ve anlayışta bir fark yoktur. Alevi / Bektaşilerin sıkça kullandığı bir tabirle “ yol bir, sürek binbir “ anlayışı bütün Alevi / Bektaşi kitleyi “ yol “ da birleştirmektedir. Bektaşiliğin gelişimi, Balım Sultan etkeni ve Hacı Bektaş Veli’nin yaşam öyküsünü başka bir başlık altında daha sonra tekrar ele alacağız. Çelebiler ve Babalar şeklindeki ayrıma da daha ayrıntılı bir biçimde değineceğiz. Hacı Bektaş Veli, geliştirdiği ; “ dört kapı, kırk makam “ kavramıyla Aleviliği sistemleştirmiştir. ( Kırk makam kavramı Hoca Ahmet Yesevi’ nin kurduğu Yesevilik’te de vardır. ) Alevi - Bektaşi düşünce ve inancında yer alan dört kapı, sırasıyla; Şeriat, Tarikat, Marifet ve Hakikat kapılarıdır. Şeriat kapısı diğer kapılar gibi 10 makamdan oluşmaktadır. Bu kapı İslam’ın başlangıç yerini ve zahiri yönünü anlatır. Kur’ an - ı Kerim’ in biçimsel / zahiri anlamıyla eş değerdedir. Şeriat kavramı, dünyaya ve akla ait bütün bilgileri içine alır. Şeriat kapısında bulunan 10 makam şunlardır: Tanrı’ ya inanmak, Tanrı elçisi ( peygamber ) ni tanımak, Bilim öğrenmek, Bağışlayıcı olmak ( ihsan), Evlenmek, Helal yemek ve giyinmek, Toplumdan kopmamak, Sevme ve acıma duygularına sahip olmak, Haksız kazançtan sakınmak, İnsanları iyiliğe yönlendirmek, kötülükten sakındırmak. İkinci kapı tarikat kapısıdır. Tarikat kapısı, Kur’ an’ ın asıl anlamına / batıni manasına ulaşmak için tutulan özel yolun adıdır. Şeriat kapısında yer alan kitlesellik, Tarikat kapısında bireyselliğe dönüşür. Kişinin dürüst yaşaması, hatalarından arınması ve kendini yenilemesi bu aşamada başlar. Tarikat kapısında bulunan 10 makam da şunlardır: Her işi aşkla ve kanaatkarlıkla yapmak, Toplumdan kopmamak, Tutum ve davranışlarında ölçülü olmak, Yalnızca Tanrı’ ya bağlı olmak, Nefsle savaşmak, Karşılıksız hizmet etmek, Korku ile umut arasında bir noktada durmak, Giyimine özen göstermek, Bir yol göstericiye bağlanmak, Yola girmek. Üçüncü kapı marifet kapısıdır. Bu kapıda kişi bilgisinin ürününü almaya başlar. Yurduna ve insanlığa yararlı bir birey haline gelir. Bu kapı aynı zamanda bireysel olgunlaşmayı ifade eder. Marifet kapısının on makamı da şunlardır: Edep sahibi olmak, Başkalarının hakkını yemek ve adaletsizlik gibi işlerden korkmak, Tok gönüllü olmak, Doğru gördüğü her şeyin doğruluğunu her yerde söyleyebilmek, Utanmak, Cömert olmak, Bilim sahibi olmak, Hemen karar vermekten sakınıp sakin olmak, Kalp ve gönül gözüyle görmeye çalışmak, Kendini bilip tanımak. Dördüncü ve son kapı olan hakikat kapısında ise dinin gerçek anlamına ulaşılması söz konusudur. Burada amaç kişinin mükemmelleştirilmesidir. Tanrı’ya ulaşmak ve “ insan-ı kamil / olgun insan “ düzeyine yükselmek bu kapıda mümkün olur. Bu aşamaya ulaşan insan artık evrenin gizemini bilen ve hiçbir canlıya elinden ,dilinden ve belinden zarar gelmeyen bir kimliğe bürünür. Böyle bir insan “ yaratılmışların en seçkini / eşref-i mahlukat “ tır. Bu kapıdaki on makam da şunlardır: Alçak gönüllü olmak, İnsanları iyilik ve kötülükleriyle yargılamamak, Yiyecek ve içeceğini başkalarıyla paylaşmak, Nefsi tümüyle yok etmek, Yaratılmışların hiçbirine zarar vermemek, Gerçekleri söylemek ve gerçeklere göre davranmak, Doğru insanları örnek almak, Keramet veya mucize göstermemek, Sabretmek, Gönül gözüyle gözlem yapmak Hacı Bektaş Veli’nin “ Makalat “ adlı eserinde bugün Sünni İslam bilginlerince dikkat çekilen hususlar; beş vakit namazın, Ramazan orucunun, Hacca gitmenin buyrulmuş olmasıdır. Bunlardan hareketle Hacı Bektaş Veli’nin aslında Sünni bir sufi olduğu, bugünkü Alevi / Bektaşiler gibi bir inanç ve ibadet anlayışına sahip olmadığı iddia edilmektedir. Yine aynı eserde geçen süci / alkollü içki yasağına yapılan gönderme ve sücinin murdar olduğu yönündeki sözler de Alevi / Bektaşi cemlerinin çoğunun temel özelliklerinden biri olarak öne çıkan dem / dolu alma geleneğinin ya da ritüelinin terkedilmesi için dayanak yapılmaya çalışılmaktadır. Bu türden yaklaşımlara vereceğimiz yanıt şudur: Hacı Bektaş Veli, Alevi / Bektaşilerin serçeşmesidir. Ancak; Alevilik / Bektaşilik sadece onun görüşleri çerçevesinde oluşumunu tamamlamış bir yol değildir. Alevi / Bektaşi yolu dinamiktir, statik değil. Asli kimliğini bozmadan yeni unsurlarla zenginleşerek büyüyen ve sürekli gelişen bir yoldur. Temlinde insan sevgisi ve insan merkezli bir Tanrı anlayışı vardır. Beş vakit namaz kılınması gerektiğini söyleyen Hacı Bektaş Veli aynı zamanda “ Ellerin kabesi var. Benim kabem insandır. Kuran da kurtaran da insanoğlu insandır.” da demektedir. Hacca gitmeyi de buyurmaktadır. Ama yanısıra şöyle demektedir: “Hararet nardadır, sacda değil. Keramet baştadır, tacda değil. Her ne ararsan kendinde ara, Mekke’de,Kudus’te Hacda değil.” Makalat’taki Sünni izleri dönemin koşullarına bağlamak gerekir. O dönemde Sünni bir tarikat olarak Mevleviliğin, ya da bu tarikatın ulusu olarak Mevlana’nın mevcudiyetini de bilmekteyiz. Hacı Bektaş ile Mevlana arsında bir rekabetin olması büyük bir olasılıktır. Ne varki bu rekabette Sünni yönü daha belirgin olan tarafın egemen çevreler nezdinde ağırlık kazanması ve üstelik Bektaşilerin batıni / şamani özellikleri dolayısıyla kimi Sünni İslam ritüellerini terk etmeleri veya onlara kayıtsız kalmaları nedeniyle tenkide uğradıkları anlaşılmaktadır. Bu tenkidleri göğüsleyebilmek için Makalat’ta Sünni ritüellere vurgu yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu tenkidin veya hücumun ne denli etkili olabileceğini anlayabilmek için Babailer İsyanını anımsamak gerekir. Bilindiği gibi Babailer isyanı bastırıldıktan sonra Babailerin büyük çoğunluğu Hünkar Hacı Bektaş Veli’ye intisap etmiştir. Batıni / Alevi / şamani özellikleri tartışma götürmez olan Babailerin bir anlamda Bektaş Veli’ye sığınmaları karşısında egemen Sünni otoriteyi ve çevreleri ürkütmemek ve onlardan gelebilecek saldırıları önleyebilmek için egemen Sünni anlayışın hoşuna gidecek söylemlerde bulunmak bir kaçınılmazlık olarak ortaya çıkmaktadır. Eğer Bektaş Veli bu sözlerinde samimi olsaydı onun ölümünün ardından çok kısa bir zaman geçmemiş olmasına karşın izleyicileri / müridleri hemen sözde onun yolunu, yani Sünni ritüelleri terkettiklerini ima eden tarzda şiirler yazmazlardı. İşte önceleri Bektaş Veli’ye müntesip değilken sonran ona intisap etmiş olan Molla Sadeddin / Said Emre’ye ( Maklat’ı Türkçe’ye çevirmiştir.) ait bir şiir: “( … ) Unuttum namazımı, dosta tutdum yüzümü, Dost kendü mürvetinden bir işaret eyledi. Ne taat var ne salat, ne zikir var ne tesbih, Bu beş vakit namazumı ışka gaaret eyledi. ( …) Kanda baksam dopdolu Hacı Bektaş Veli, Bu Said kemter kulı oldı adet eyledi.” Ayrıca Hacı Bektaş Veli ve ona intisap edenlerin maruz kaldıkları hücumu göstermesi bakımından aşağıya aldığımız şiir de anlamlıdır: "Kılarız namazı kılmayız değil. Biz Hakk'ın emrini bilmeyiz değil. Kur’an kitabımız, İslâm dinimiz. Hadisten, âyetten almayız değil. Bildik rumuzunu savm ve salâtın. İsteyip ıssını bulmayız değil. ( …) Sidle ile mihraba tuttuk yüzümüz. Yönümüz Kıble'ye salmayız değil. Muhittin ağlarız bir dost için biz. Bir zaman güleriz, gülmeyiz değil.” ( 4 ) Şiirde geçen “ Bildik rumuzunu savm ve salatın. “ sözü de gerçekten çok manidardır. Savm ve salat yani oruç ve namazın, Bektaşi anlayışına uygun bir biçimde bir rumuz / simge olduğu vurgulanmaktadır. Makalat’ta Sücinin / şarabın murdar olduğunun söylenmesi de tamamen Sünni anlayışın etkisiyle ve egemen Sünni paradigma çerçevesinde verilen bir örnekten ibarettir. Bir Alevi / Bektaşi ozan olan Edip Harabi’nin şu şiiri gerçekten çok dikkat çekicidir: “Ey zahid şaraba eyle ihtiram Müslüman ol terk et bu kıy-lü kali Ehline helaldir, na ehle haram Biz içeriz bize yoktur vebali. Sevaba girmekçün içeriz şarab İçmezsek oluruz düçar - I azab Aklın ermez senin, bu başka hesab Meyhanede bulduk biz bu kemali.” Edip Harabi’nin bu şiiri aslında katı dinciliğe ve zahiriliğe bir tepkiden başka bir şey değildir. Yani burada alkollü içkiye cevaz verme çabası yoktur. Zaten, “ Aklın ermez senin, bu başka hesap “ demekle sözlerinin aslında tepkisel olduğunu da ortaya koymaktadır. Kur’an’da alkollü içki ile ilgili ayetler bir arada düşünüldüğünde alkollü içkinin, ibadetlere engel olacak, bilinç dağınıklığına yol açacak şekilde içilmesi nedeniyle yasaklandığı anlaşılmaktadır. “ Ey inananlar! İçki, kumar, dikili taşlar ve fal okları ancak şeytanın işlerinden olan çirkinliklerdendir. Öyleyse bunlardan kaçının; umulur ki kurtuluşa erersiniz. Gerçekten şeytan, içki ve kumarla aranıza düşmanlık ve kin düşürmek, sizi, Allah’ı anmaktan ve salat / namaz kılmaktan alıkoymak ister. “ ( 5 ) “ Ey inananlar, sarhoş iken, ne söylediğinizi bilinceye değin salat / namaza yaklaşmayın…” ( 6 ) Görüldüğü gibi iki ayet birlikte ele alındığında alkollü içkinin yasaklanma nedeninin bilinç dağınıklığı olduğu ortaya çıkmaktadır. Sarhoşluk, bilinç dağınıklığı olduğundan ibadetlere manidir. Buradan da anlaşıldığı gibi alkollü içki ibadetlere mani olacak derecede içildiğinde yasaktır. Oysa Alevi / Bektaşi cemlerinde / muhabbetlerinde dem / dolu almak zaten ibadetin bir parçasıdır. Dem / dolu alma olayı sarhoş olma dercesine varmamaktadır. Kırklar Ceminde içilen üzüm suyunu / şarabı simgelemektedir. Günümüz radikal İslamcı Sünnilerinin Hacı Bektaş Veli’nin Makalat’ını ve Hoca Ahmet Yesevi’nin Divan - ı Hikmet’ini esas alarak onları Sünni ilan etmeye çalışmaları, aslında yüzyıllardır süren Alevi / Bektaşileri asimile etme çabalarının vardığı yeni bir noktadır. Bu nedenle Alevi / Bektaşilerin çok uyanık olmaları, yüzyıllar boyunca ozanlarımız ve velilerimiz tarafından işlene işlene zenginleşen, büyüyen ve gelişen Alevi / Bektaşi erkanına sahip çıkmaları yaşamsaldır. Bu asimilasyoncuların çabalarına ve iddialarına karşılık olarak şunu söylemek lazımdır: Eğer Ahmet Yesevi ve Hacı Bektaş Veli’nin pratikleri / yaşamları sünnilikse bütün Alevi / Bektaşiler Sünnidir. Ama o zaman siz sünni değilsiniz demektir. Çünkü Hacı Bektaş Veli’nin de manen bağlı olduğu Ahmet Yesevi Hazretlerinin meclislerinde kadınlarla erkeklerin bir arada oldukları, müzik eşliğinde raks ( semah ) ettikleri, dem / dolu aldıkları ve şamani gelenekleri yaşattıkları, bütün ciddi bilimsel kaynaklarda belirtilmektedir. Bugünkü sünniler de eğer Ahmet Yesevi gibi sünni olmak istiyorlarsa, onun meclislerinde icra edilen ritüelleri icra etmelidirler. Tüm zorlama yorumlara karşın şurası bir gerçek ki, Hoca Ahmet Yesevi ve Hacı Bektaş Veli, bugünkü radikal İslamcı sünniler gibi bir yaşam sürmemişlerdir. Eski Türk inançlarını yani kamcılığı İslami bir vecheye büründürerek devam ettirmişlerdir. Onların yaşamı İslam ile kamcılığın bir bireşimidir. Batıni / mistik / tasavvufi bir yaşamdır. Kızılbaş Sözünün Anlamı Tarih boyunca Kızılbaş sözü Alevileri aşağılamak için kullanılmıştır. Bu söz çerçevesinde Alevilere çeşitli iftiralar atılmıştır. Hatta öyle ki, Kızılbaş sözü küfür / sövme sözü olarak dahi kullanılmıştır. Ahlaksız, edepsiz, asi gibi anlamlar yüklenilen bu söz aslında Aleviliğin Şah İsmail Hatai ile birlikte başlayan siyasal devinimini ifade etmektedir. Başka bir deyişle Kızılbaşlık Aleviliğin siyasal alandaki adıdır. Anadolu Türkmenlerinin başlarına kızıl börk giymeleri zamanla onlar için siyasal bir simge haline gelmiştir. Anadolu’ da Baba İlyas ve Baba İshak ‘ tan beri bütün Türkmen ayaklanmalarını “ kara libaslı, kızıl börklü “ Türkmen önderleri gerçekleştirmişlerdir. Bu ayaklanmalar, sadece dinsel değil, siyasal talepleri olan toplumsal başkaldırı devinimleri olarak, Anadolu Türkmenlerinin, zalim yöneticilere, haksız ve ağır vergilere ve Türkmenlerin yönetimden uzaklaştırılmalarına karşı Kızılbaşlık hareketini doğuran ve sonradan “ KIZILBAŞ SAFEVİ TÜRKMEN DEVLETİNİ “ kurulmasına zemin hazırlayan destansı olaylardır. Nitekim ŞAH İSMAİL HATAİ ‘ nin askerleri ve Anadolu’ ya gönderdiği tebliğcileri / propagandacıları kırmızı renkli börk giymişlerdir. Kızılbaş sözü sonradan siyasal anlamının yanısıra dinsel anlam da kazanarak Alevilik / Bektaşilik ile özdeş hale gelmiştir. Süreç içerisinde bu söz Türkmen Aleviliğinin özel adı olmuştur. Yani Türk Aleviliği eşittir Kızılbaşlıktır.(7) Kızılbaşları, Alevi / Bektaşilerden ayrı bir toplulukmuş gibi sunanlar da olmuştur. Ancak bu savların hiçbir bilimsel ve tarihsel geçerliliği yoktur. Kızılbaşlık, Aleviliktir, Bektaşiliktir. Ayrıca Pir Sultan Abdal’ ın bir nefesinde belirtildiğine göre H.z. Ali’ nin başına kırmızı bir bez bağlaması nedeniyle onun izinden gidenlere Kızılbaş denmiştir.(8) Kızılbaş sözünü bir aşağılama olarak kullananlara karşı Derviş Mehmed’ in şu dizeleri gerçekten ilgi çekicidir: “GİDİ YEZİT BİZE KIZILBAŞ DEMİŞ, BAHÇEDE AÇILAN GÜL DE KIRMIZI. İNCİNME EY GÖNÜL NE DERSE DESİN, KUR’AN’I DERC EDEN DİL DE KIRMIZI.” Kızılbaşlık, Türkmen Aleviliğinin özel adı olmakla birlikte artık Alevi / Bektaşiler için bir şeref ifadesidir. Ben Aleviyim, diyen herkes aynı zamanda büyük bir şerefle “ Ben Kızılbaşım ! “ demektedir, demelidir. Ancak şunu da hemen belirtelim ki, büyük Kızılbaş önder Şah İsmail Hatai; “ Yüreği dağ, bağrı kızıl yakut gibi kan olmadan Kızılbaş olmak kimsenin haddi değildir. “ demektedir. Elbette bu söz o dönemin siyasal koşullarının doğurduğu zorluğu ifade etmektedir. Çünkü o dönemde bu söz Alevi / Bektaşi inancının siyasal öğreti haline taşınması sürecinde doğmuştur. Yani bir anlamda Kızılbaşlık bir ideolojidir. Zulme, haksızlığa ve adaletsizliğe başkaldırma ideolojisidir. Bir ideolojiyi savunmak ve yaşama geçirmek, bir inancı savunmaktan daha tehlikelidir. Bu tehlikenin yol açtığı güçlük Kızılbaş olmayı ve Kızılbaşım demeyi son derece zorlaştırmaktadır. Bu gün için öylesi zorluklar yoktur. Artık her Alevi / Bektaşi büyük bir övünçle “ BEN KIZILBAŞIM ! “ demelidir. Günümüzde Anadolu dışında Balkanlarda, İran’ da, Afganistan’ da ve Orta Asya’ da kendini Kızılbaş olarak tanımlayan milyonlarca insan mevcuttur. Bu insanların hemen hemen tamamına yakını soyca Türk / Türkmen kökenlidir. Genel kitle ile karşılaştırıldığında az sayıda da olsa Arnavut, Kürt, Zaza ( ki Alevi Zazaların ve Alevi Kürtlerin büyük bölümü aslen Türkmendir.) Boşnak orjinli Alevi / Bektaşiler de mevcuttur. Kızılbaşlık, günümüzde de ( özellikle de Türkiye’ de ) siyasal bir anlama sahiptir. Geçmişteki siyasal / inançsal Türkmen ayaklanmalarının doğurduğu Kızılbaşlık deviniminin bugünkü devamı; laiklik yanlısı, cumhuriyetçi, Atatürkçü, devrimci Türk ulusçuluğudur. Bu konuyu ayrı bir başlık altında daha sonra tekrar ele alacağız. 2. ALEVİLİKTE TEMEL KAVRAMLAR Ehlibeyt Sözcük olarak “ ev halkı “ anlamına gelen bu Arapça tabir, Alevi / Bektaşi inanç sistemindeki en temel kavramlardan biridir. Ehlibeyt’ e “ Al - i Aba” ve” Pençe - i Al - i Aba” da denmektedir. Hz. Muhammed’ in soyundan gelenleri ifade eden ehlibeyt kavramının içine; başta Hz. Ali olmak üzere Hz. Fatıma, Hz. Hasan, Hz. Hüseyin ve bunların neslinden gelenler girmektedir. Sünniler, Ehlibeyt’in kimlerden oluştuğu konusunda da Alevi ve Şiilerden farklı düşünmektedirler. Onlara göre Hz. Hatice ve Hz. Muhammed’in bir başka eşi olan ve Sünnilerce “ Hz.“ diye nitelenen Ayşe de ehlibeyt’tendir. Oysa Aleviler ve Şiiler Ayşe’ nin ehlibeyt’ten sayılmasına şiddetle karşı çıkmaktadırlar. Çünkü Ayşe, Hz. Ali’ ye karşı savaşmıştır. ( Cemel Olayı’nı anımsayalım.) Bir gün, Hz. Muhammed, abasının altına Hz. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin’i alarak ” Bunlar benim ehlibeytimdir. ” demiştir. Bu sırada : “ Ey Ehlibeyt ! Tanrı sizden Kuşkuyu gidermek ve sizi tertemiz kılmak istiyor.”(9) Şeklindeki Ahzab Suresi 33. Ayeti gelmiştir. Bu olaya istinaden ehlibeyt kavramına sadece, o gün peygamberin abasının altında bulunanlar dahil edilmektedir. Ehlibeyt’ e sevgi ve bağlılık Alevi / Bektaşi inancında en başat öğelerdendir. Peygamber Muhammed’ in soyuna olan bu bağlılık Alevi / Bektaşileri diğer İslam kökenli topluluklardan ayıran en önemli özelliklerden olup Şiilerle ortak bir nokta oluşturmaktadır. Ancak ehlibeyt’ e yönelik sevgi ve bağlılığın içeriğinde Aleviler, Şiilerden de ayrılmaktadır. Şiiler, ehlibeyt’i masum ( günahsız ) addederken Aleviler masumiyetten öte bir olağanüstülük ve kutsiyetle ehlibeyt’ e mensup olanları ululamaktadır. Hatta onları çoğu kez insanüstü kişilikler olarak görmektedir. Başkaları tarafından aşırı kabul edilen bu bağlılık ve sevgi nedeniyle de Aleviler kimi ithamlara maruz kalmışlardır. Sözgelimi; onları putlaştırma ve ilahlaştırma gibi. Aslında bu sevgi ve bağlılığın aşırılık olarak nitelenmesi yanlıştır. Çünkü; güzel ve doğru olan bir şeyin aşırılığı olmaz. Alevilerdeki, ehlibeyt’ e olan bu candan ve samimi bağlılığın temelinde yatan gerçek etken Ali soyunun yüzyıllarca maruz kaldığı haksızlık ve uğradıkları zulümdür. Ehlibeyt, hep zulme, haksızlığa, katliama uğramış ve yurtlarından sürülmüştür. Bu hazin olayların yoğurduğu tarihsel süreç yoğun ve ödünsüz bir ehlibeyt yandaşlığı üretmiştir. Ehlibeyt’ e ve Ali soyuna yapılan zulümler arttıkça onlara olan bağlılık ve sevgi de artmıştır. Tevelle ve Teberra Tevella, Ehlibeyti ( H.z. Muhammed ve 12 İmam, 14 masum ve 17 kemerbest ) ve onları sevenleri sevmektir. Teberra ise Ehlibeyt’ e düşman olanlara düşman olmak ve onları lanetle anmaktır. Tevella ve Teberra kavramları Alevilikte son derece önemli kavramlardır. Alevi / Bektaşi inancının omurgasını oluşturan kavramlardandır. Oniki İmamlar Ali yanlıları, H.z. Muhammed’ in ölümünün ardından onun vasiyeti gereği, onun en yakını olan H.z. Ali’nin halife olması gerektiğini savunmuşlardır. H.z. Muhammed Veda Haccında Gadir-i Hum’ da verdiği hutbede açıkça H.z. Ali’ yi kendisinden sonra halife olması için işaret etmiştir. H.z. peygamber şöyle demiştir: “ Benden sonra imam olarak halka doğru yolu göstermek üzere seni seçtim, senden razı oldum, ben kimin mevlası isem, Ali de onun mevlasıdır. Özünüz doğru olarak uyun ona. Allah’ım, onu seveni sev, ona düşman olana düşman ol.”(10) Alevi / Bektaşi inancında H.z. Ali’ den sonra imam olma hakkı bulunanlar onun soyundan gelenlerdir. H.z. Ali ile birlikte bu kişiler ONİKİ İMAMLAR’ ı oluşturmaktadır. Sırasıyla ONİKİ İMAMLAR şunlardır: İmam Ali, İmam Hasan, İmam Hüseyin, İmam Zeynelabidin, İmam Muhammed Bakır, İmam Cafer Sadık, İmam Musa Kazım, İmam Ali Rıza, İmam Muhammed Taki, İmam Ali Naki, İmam Hasan Askeri, İmam Muhammed Mehdi. İmam Muhammed Mehdi, gizlenmiştir. Alevi / Bektaşi inancına göre o ölmemiştir. Şiiler de aynı inançtadır. İmam Muhammed Mehdi bir gün ortaya çıkacak ve yeryüzünden zulmü ve haksızlığı kaldıracak, adaleti egemen kılacaktır. Mehdi inancı, İslam dünyasında ezilenlerin ve sömürülenlerin yaşam kaynağı ve umudu olmuştur. Müslümanlar ve özellikle Şii ve Alevi Müslümanlar yüzyıllarca MEHDİ’ yi beklemişlerdir. Maruz kaldıkları zulüm ve haksızlıklara karşı direnme gücünü Mehdi İnancından almışlardır. Ondört Masum - u Pak Masum - u pak sözünün Türkçe anlamı günahtan arınmış ve duru demektir. Alevi / Bektaşiler 14 çocuğu günahsız addederek onları hürmetle anarlar. On dört masum - u pak, Alevi / Bektaşi nefes ve deyiş ( deme ) lerinde sıkça geçer. Çocuk yaşta şehit edilen on dört masum - u pak’ ın adları şöyledir: Muhammed Ekber: İmam Ali’ nin oğludur. Kırk günlük çocuk iken üzerine kapı devrilmiş ve şehit olmuştur. Abdullah: İmam Hasan’ ın oğludur. Yedi yaşında iken Talha bin Amir tarafından şehit edilmiştir. Abdullah: İmam Hüseyin’ in oğludur. Kerbela’ da Utbe bin Ezrak tarafından şehit edilmiştir. Kasım: İmam Hüseyin’ in oğludur. Üç yaşında iken Kerbela’ da şehit edilmiştir. Hüseyin: İmam Zeynelabidin ‘in oğludur. Altı yaşında iken şehit edilmiştir. Kasım: İmam Zeynelabidin’in oğludur. Üç yaşında iken şehit edilmiştir. Abdullah - ı Asgar: İmam Cafer Sadık’ ın oğludur. Üç yaşında iken şehit edilmiştir. 8. Yahya - i Hadi: İmam Cafer - i Sadık’ ın oğludur. Üç yaşında iken halifenin önünde şehit edilmiştir. Salih: İmam Musa Kazım’ ın oğludur. Üç yaşında iken şehit edilmiştir. Tayyib: İmam Musa Kazım’ın oğludur. Yedi yaşında iken şehit edilmiştir. Cafer - i Tahir : İmam Muhammed Taki’ nin oğludur. Dört yaşında iken şehit edilmiştir. Cafer: İmam Ali Naki’nin oğludur. Bir yaşında iken şehit edilmiştir. Kasım: İmam Ali Naki’ nin oğludur. Üç yaşında iken şehit edilmiştir. Zeynelaba: 14 Masum - u pak’tandır. Küçük yaşta şehit edilmiştir. On dört masum - u pak H.z. Muhammed’ in torunlarıdır. Onlara duyulan sevgi ve bağlılık yüce peygambere duyulan bağlılıktır. Alevi / Bektaşilerin on dört masum - u pak’ a duydukları sevgi ve bağlılık onların İslam’ ın yüce peygamberi H.z. Muhammed’ in soyuna gösterdikleri saygının ne derece büyük olduğunun kanıtlarındandır. Aleviliği İslam’ ın dışında göstermeye çalışanları bu gerçekleri görmeye çağırırız. Onyedi Kemerbest Alevi / Bektaşilerce ululanan on yedi kişidir. Adları şöyledir: Selman - ı Farisi: 150 yaşında iken eceliyle ölmüştür. Muhammed Bin Ebu Bekir: Muaviye Bin Medih tarafından şehit edilmiştir. Malik - i Ejder: Muaviye’ nin gönderdiği zehirli bal ile konuk olduğu evin sahibi tarafından zehirlenerek öldürülmüştür. Ammar Bin Yaser: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Veys’el - Karani: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Ebu Zer Gıfari: Halife Osman tarafından sürgün edilmiştir. Sürgünde ölmüştür. Huzeyme Bin Haris: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Abdullah Bin Bedi - i Hazai: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Abdullah Bin Adil Haris: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Ebu Heyşemu’t - Tihani: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Haşim Bin Utbe Bin Ebi Vakkas: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Muhammed Bin Ebi Huzeyfe: H.z. Ali tarafından Mısır’ a görevlendirilmiştir. Şam’ da bir ihbar üzerine yakalanmış ve şehit edilmiştir. Kanber Ali Sultan: Haccac - ı Zalim tarafından şehit edilmiştir. Mürtefi Bin Vezza: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Sa’d Bin Kays - ı Hamedani: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Abdullah Bin Abbas: Din yorumcularının piri olduğuna inanılır. Nerede ve nasıl öldüğü bilinmemektedir. Haris - i Şeybani: Sıffın savaşında şehit olmuştur. Yedi Ulu Ozan Yedi ulu ozan, Alevi / Bektaşilerin ululadığı TÜRKMEN / TÜRK şairleridir. Bütün Alevi / Bektaşi cemlerinde bu ozanların nefesleri / deyişleri ( demeleri ) söylenir. Bu yapıtlarda Alevi / Bektaşi inancının ve dolayısıyla KIZILBAŞLIK davasının öğretileri, ilkeleri, inançları işlenmektedir. Gerçekte bu şiirler adeta Alevi / Bektaşi İslam’ının kutsal kitabı ( Kur’ an ile birlikte ) hükmündedir. Alevi / Bektaşi cemlerinde bu ozanların muhteşem bir Türkçe ile yazılmış / söylenmiş şiirleri ana unsurdur. Bu eserler cemlerin dilini de belirleyen Türklük değeridir. Ve büyük bir kararlılıkla söyleyelim ki, bu yapıtlar ve onların yaratıcıları olan ulu ozanların yaşam ve mücadeleleri Türklük duygusunun yön verdiği KIZILBAŞLIĞIN doktrinini meydana getirmektedir. İşte bakın, SEYYİD NESİMİ ne diyor? Gel gel hey dost kamu müddeinin körlüğünü Sana asan kılayım bunca bu düşvar nedir? TÜRK evine gelesin, hem çü Nesimi olasın Bir gün ola diyesin cübbe vü destar nedir? Bugünün Türkçesiyle söyleyecek olursak; Gel gel hey dost bütün iddiacıların ( şeriatçıları kastediyor ) körlüğünü Sana kolay kılayım ( açıklayayım ) , bunca güçlük ( şeriat kaynaklı dinsel zorlukları kastediyor ) nedir? TÜRK evine gel ve Nesimi gibi ol. İşte o zaman dersin ki bu sarık, bu cübbe de neymiş? Diğer bir ifadeyle; TÜRK gibi ol, Türk gibi yaşa, Türk gibi giyin, diyor Nesimi. İşte KIZILBAŞLIK budur. Yani bir anlamda Emevi / Arap emperyalizmine karşı Türk kimliğinin direnişidir, varlık mücadelesidir. Şimdi yedi ulu ozanı kısaca tanıtalım: SEYYİD NESİM: Bağdat’ ın Nesim kasabasında yetişmiş, Diyarbakır yöresine yerleşen Türkmenlerdendir. Halep’ te Hallac - Mansur’ un düşüncelerinin iz sürücüsü olduğu için kafir sayılmış ve derisi yüzülerek öldürülmüştür. Nesimi Azeri asıllı TÜRKMENLERDENDİR. Türkçe ve Farsça divanları vardır. Vahdet- i Vücud ( Tanrı ile varlığın birliği ) ilkesinin savunucularındandır. ŞAH İSMAİL HATAİ: 1487 yılında Güney Azerbaycan’ ın Erdebil kentinde doğmuştur. Anadolu Alevilerinin cemlerinde nefesleri en sık yer alan ululardandır. Azeri asıllı TÜRKMENDİR. Babası Şeyh Haydar, anası Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ ın kızı Alemşah Halime Begüm Sultan’ dır. Şah İsmail Hatai, 1500 yılında Erzincan’nın Sarıkaya Yaylasında Seyyid ocakları mensubu dedeler ile Türkmen aşiret ve oba beylerinin katıldığı büyük Türkmen kurultayına başkanlık etmiş ve 9 Eylül 1502 tarihinde de Tebriz’de “ SAFEVİ TÜRK KIZILBAŞ DEVLETİ” ni kurmuştur. Osmanlı padişahı Yavuz’ la 19 Mart 1514’ te yaptığı Çaldıran Savaşını kaybetmiş, 1524 ‘ te 37 yaşında iken Azebaycan’ da Hakk’a yürümüştür. Cenazesi Erdebil’ de toprağa verilmiştir. FUZULİ: Asıl adı Mehmet olan FUZULİ, 1504’ te KERKÜK’ te doğdu. KERKÜK’ te Bayat Türkmen boyunun Karyağdı soyundan gelmektedir. Kitaplar, Fuzuli’ nin en büyük dileğinin Kerbela’ da ölmek olduğunu yazar. Fuzuli, yakın çevresine en büyük dileğinin H.z. Hüseyin’ in türbesinin yanında toprağa verilmeyi vasiyet etmiştir. Kendisi veba hastalığı salgını sırasında Hakk’ a yürümüş ve vasiyeti yerine getirilmiştir. Fuzuli’ nin en önemli yapıtı Kerbela olayını anlatan “ Hadikat’ üs - Süeda “ ( Mutluların Bahçesi ) adını taşıyan çalışmasıdır. YEMİNİ: 15. yüzyılın sonu ile 16. yüzyılın ilk yarısında Tuna Irmağı bölgesinde yaşadı. Hz. Ali’ nin mitolojik yaşamını konu edinen “ Faziletname “ adlı kitabı 7300 beyitten oluşmaktadır. Bir erdem kitabı olan bu kitap, Hz. Ali’ nin yaşamının, ehlibeyt ve Ali sevgisinin yoğun bir biçimde işlendiği temel yapıtlarından biridir. VİRANİ: 16. yüzyılda Eğriboz adasında doğmuştur. Hurufiliği benimsemiş bir Bektaşi ozanıdır. Bir süre Necef’ te Hz. ALİ’nin türbesinde türbedarlık yapmıştır. Virani, Balkanlarda Demir Babadan babalık icazeti almış, Hz. Ali’ ye olan aşkını dile getiren çok sayıda şiir yazmıştır. Virani’ ye göre, evrende ve bütün nesnel varlıklarda görünen Hz. Ali’ dir. PİR SULTAN ABDAL: 1500 yıllarında doğduğu tahmin ediliyor. Asıl adı Haydar olan Pir Sultan Abdal’ın Sivas’ ın Yıldızeli ilçesine bağlı Banaz köyünden olduğu söylenir. Pir Sultan Abdal’ ın yaşam öyküsü Alevi / Bektaşi toplumun söylencelerine dayanır. Pir Sultan, döneminin toplumsal sorunlarına eğilerek bunları kendisine konu edinmiş, çıkış yolları aramış ve şiirlerini bu uğurda aracı yapmıştır. Osmanlı imparatorluğuna karşı SAFEVİ TÜRK KIZILBAŞ DEVLETİ’ ni savunmuştur. KUL HİMMET: Tokat’ a bağlı Almus ilçesinin Varsıl köyündendir. 16. Yüzyılın ikinci yarısında yaşamıştır. Bütün nefeslerinde H.z. Ali, 12 imamlar ve Hacı Bektaş Veli’ yi büyük bir içtenlikle anlatır. Kul Himmet’ in nefesleri Alevi cemlerinin vazgeçilmez nefesleri arasındadır. İyi bir tekke eğitimi gören Kul Himmet’ in, Pir Sultan Abdal’ a bağlı olduğu, onun çevresinde yetiştiği, onun müridi olup onu izlediği şiirlerinden açıkça anlaşılmaktadır. Kırklar Meclisi Alevi / Bektaşi inancında kırk ulu kişiden oluştuğuna inanılan meclistir. Bu kırk kişinin arasında H.z. Ali, Hz. Fatıma, Hz. Selman Farisi gibi önder kişilikler vardır. Sünni İslam anlayışında hiç söz edilmeyen Kırklar Meclisi, Alevi / Bektaşi inancında çok önemlidir. Kırklar Meclisinin başkanı H.z. Ali’dir. Anlaşıldığı kadarıyla “Ashab - ı Suffa “ nın temelini oluşturduğu bu meclis, İslam öğretisinin öğrenildiği bir kutsal kurumdur. Alevi / Bektaşi inancındaki temel ibadet biçimi olan cem ayininin ve bu ayinin en önemli unsuru olan semahın kaynağı Kırklar Meclisidir. Diğer bir ifadeyle ilk cem ayini Kırklar Meclisini oluşturan bu kırk ulu kişi ve Hz. Muhammed tarafından icra edilmiş, ilk semah da bu cemde dönülmüştür. Hz. Muhammed’in bu meclise miraç dönüşü katılması Alevi / Bektaşi nefeslerinde / deyişlerinde sıkça işlenmiştir. Bu nefeslere “ Miraçname “ ya da “ Miraçlama “ denilmektedir. Alevi / Bektaşi inancının teolojik kökenini oluşturan Kırklar Meclisi inacına dair geliştirilen eleştirel yaklaşımlara; İslami kaynaklarda ( Kur’an ve Hadisler kastediliyor. ) kendisinden hiçbir şekilde bahsedilmemiş olduğu yönündeki savlara çalışmamızın ileriki bölümlerinde yanıt vereceğiz. Şimdi Aşık Geda Feyzi’nin uzun miraçnamesinden bazı bölümleri örnek olarak sunalım: Miraç okudu Cebrail, Muhammed Mustafa mahi. Hak emrine oldu kail, Eyledi hem azm-i rahi. Gaipten yandı bir çerağ, Çünkü yakın oldu ırak, Cebrail getirdi Burak, Bindi ol habibullahi. Burak kadem bastı arşa, Erişti fevk ile Ferş’e, Hak kadirdir cümle işe, Eyledi gez nigahi. (…) Yolda irast geldi bir şir, Ya nedir bu işe tedbir, Hatemini ağzına vir, Sundu iki cihan şahi. (…) Anda gördü bir nevcivan, Yüzü şems-i mah-i taban, Cemaline oldu hayran, Nazar kıldı ol Allahi. (…) Vardı Kırkların cemine, Oturdu hak makamına, Hüü dedi gerçek demine, Dem be dem Resulullahi. (…) Kırklar bir şerbet içtiler, Can ile baştan geçtiler, Cezbe- i aşka düştüler, Ettiler Kırklar Semahi. (…) Musahiplik Musahiplik, Alevi / Bektaşi toplumunun toplumsal yaşamının temel taşlarından biridir. Kısaca iki insanın ya da iki ailenin kıyamete dek kardeşlik bağlarıyla bağlanması demektir. Musahiplik, Bektaşilerde iki kişi arasında olurken Alevilerde iki aile arasında olmaktadır. Alevi / Bektaşi inancına göre musahiplik her türlü karşılıklı sorumluluk bağıdır. Bir insan kendi davranışlarından topluma karşı nasıl sorumlu ise, aynı ölçüde musahibinin davranışından da sorumludur. Yanlış davranışta bulunan, bir suç işleyen kimse nasıl toplum tarafından kınanır ve ayıplanırsa, aynı şekilde musahibi için de bu hata bir utanç sebebidir. Bir kardeşin çocuğu diğer kardeşin çocuğu ile evlenirken, musahiplerin çocuklarının birbirleriyle evlenmesi yasaktır. Yine kişinin, ölen musahibinin eşiyle evlenmesi de yasaktır. Musahiplik bağı aile bağından daha sıkıdır. Çünkü musahip olan insanlar kendi istekleriyle ve özgürce birbirlerini seçerler. Birbirlerine kefil olurlar. Bu nedenle musahiplik üstlenilmesi çok zor bir yükümlülüktür. Musahip olmak için belli bir tören düzenlenir. Tören başlarken musahip olacak kişilere musahipliğin zorlukları anımsatılır. Tekrar düşünmeleri için süre verilir. Kişiler bu düşünmenin sonunda da ısrarlı olurlarsa tören devam eder. Musahiplik kurumunun kaynağı Türkmenlerdeki “ anda “ olma geleneği ve H.z. Muhammed’in Mekke’den Medine’ ye göçten sonra muhacir ile ensardan kimi aileleri kardeş ilan etmesidir. Düşkünlük Alevi / Bektaşi inancının yasaklarını yapan, edebin, ahlakın dışına çıkan insana düşkün denir. Bu suçlu olma durumuna da düşkünlük denir. Düşkün insan çeşitli cezalara çarptırılır. Kişi önce düşkün ilan edilmeden dede, rehber veya mürşid tarafından uyarılır. Uyarılara karşın kabahatten dönülmüyorsa düşkün ilan edilir. Düşkünlere verilen cezalar yöreden yöreye farklılık arzetmektedir. Suçun ağırlığına göre ceza süresiz olabileceği gibi belli bir süre dahilinde de olabilir. Düşkünlere verilen cezaların en ağırı toplum tarafından dışlanmaktır. Düşküne selam verilmez, onunla konuşulup görüşülmez, alış veriş yapılmaz, kız alıp kız verilmez ve törenlere alınmaz. Düşkünlük cezasının ağırlığı nedeniyle Alevi / Bektaşi toplumunda çok yüksek bir ahlaki yaşam egemendir. Adli vakalar yok denecek kadar azdır. Düşkünlük utanç verici bir durum olduğu için suç oranı çok düşüktür. Dar Dar, bir Alevinin canlara ve dedeye saygısının açıklanmasını anlatan bir duruş biçimidir. Alevilik, insanı Allah’ ın Kabesi saydığından, dar insana ve insanın kişiliğinde Tanrıya gösterilen bir saygıdır. Dar, cem ayini sırasında icra edilir. Dört çeşit dar vardır. Bunlar sırasıyla; Mansur Darı, Nesimi Darı, Fazlı Darı, Fatma Darıdır. Talip Alevi / Bektaşi yoluna giren kişiye ( cana ) talip denilir. Talip, Arapça bir sözcüktür. Arapçadaki anlamı öğrenci demektir. Bu anlamı dikkate alındığında talip sözcüğü, Alevi / Bektaşi inancını öğrenmeye çalışan, bu inancın gereklerini yerine getirmek için uğraşan ve bunu yaparken bir dede / babaya bağlanan yani ikrar veren kişiyi anlatmaktadır. Aslında her Alevi / Bektaşi Hazreti Ali’nin talibidir. Dede / babalar, Alevi / Bektaşi toplumunun en aydın, en bilgili,en kültürlü kişileri olarak geçmişte toplumun yol göstericileri olmuşlar, her anlamıyla Alevi / Bektaşilere önderlik etmişlerdir. Bugün dede / babaların geçmişteki kadar bilgili olmadıkları ve eğitim düzeylerinin düşük olduğu gerçeği de ortadadır. Üniversite okuyan ve dolayısıyla yüksek bir kültür düzeyine erişen Alevi / Bektaşi gençlerinin dede / babalara bu nedenle bağlanmadıkları ve itaat etmedikleri bilinmektedir. Bu gençlerin büyük bir bölümü maalesef kendi inançlarını öğrenme olanaklarının yok denecek kadar az olması nedeniyle ateizme sürüklenmektedir. Yani diğer bir deyişle bugün neredeyse talip konumunda bulunan kişiler mürşid konumunda bulunan kişilere göre daha bilgili durumdadır. Bu da işaret ettiğimiz sorunlara yol açmaktadır. Bugün aydınlanmış yani kültür ve bilgi düzeyi son derece ilerlemiş bir bireyin bir dede / babaya gidip talip olması ve ikrar vermesi pek mantıklı değildir. Dede / babalar artık ruhsal / manevi bir yol gösterici ve öğreticilikten ziyade cemlerin yöneticileri ve ayinlerin nasıl yapılacağını öğreten kılavuz kişiler olmalıdırlar. İkrar verme olayı da artık simgesel bir anlama bürünmelidir. Yani mürşide bağlılıktan ziyade yola bağlılık bakımından önem arzetmelidir. Alevi / Bektaşi dede / babaları son yıllardaki hızlı kentleşme ve bilgi kaynaklarının belli tekellerin denetiminden çıkmış olmasının yarattığı elverişli ortamdan yararlanarak süratle bilgi ve kültür düzeyleri artan kişiler olmaya başlamışlardır. Bu, yeni ve Alevi / Bektaşi toplumu açısından gerçekten sevindirici bir durumdur. İkrar Alevi / Bektaşi yoluna girecek kişinin veya kişilerin dede / babaya söz vermeleri, bağlanmaları ve böylece Alevi / Bektaşi inancının gereklerinden yükümlü olmaları anlamına gelir. İkrar vermek için belli bir yaş sınırlaması olmamakla birlikte kişinin reşit olması koşulu vardır. Yani kişi, iyi ile kötüyü, doğru ile yanlışı ayırtedebilecek bir yaşta ve zekada olmalıdır. Evli olan bacılar, kocalarının izni olmadan, bekar olanlar ise velilerinin izni olmadan ikrar veremezler. Bektaşilerde karının ayrı, kocanın ayrı ikrarı alınabilir. Ama Alevilerde karı koca birlikte ikrar vermek zorundadır.(11) Gülbank / Gülbenk Alevi / Bektaşi dede / babalarının cem ayini sırasında veya dğer zamanlarda taliplere verdiği dualara bu ad verilir. Örnek olarak bir gülbenk verelim: “ Bismişah ! Allah, Allah!.. Akşamlar hayrola ! Hayırlar fethola ! Şerler defola ! Oniki İmamın himmeti üzerimizde hazır ve nazır ola ! Erenler bizi Oniki İmam katarından ayırmaya ! Nefsimiz ruh, nutkumuz can bula ! Hak erenler iftiradan saklayıp gözcümüz, bekçimiz ola ! Muratlarımız hasıl, niyazlarımız kabul ola ! Nur - u Nebi, Kerem - i Ali, Pirimiz Hünkar Hacı Bektaş Veli ! Hazır ve gaib, zahir ve batın gerçekler demine hu ! diyelim huu !... “ Oniki Hizmet On iki hizmet, Alevi / Bektaşi inancının temel ibadet biçimi olan cem ayinlerinin en önemli unsurlarındandır. Cem Ayininde icra edilen görevleri ve bu görevleri yapan kimseleri ifade etmektedir. Bunlar sırasıyla şöyledir: Dede / Baba: Bektaşilerin bir kolunda ( Babağan kolu ) cemi Baba yönetir. Bu kolun dışında kalan Alevilerde ( Ocaklı, Musahipli, Hacı Bektaş Veli’ ye bağlı Alevilerde ) dede yönetir. Dede veya Baba sadece birer cem yöneticisi değil aynı zamanda topluluğun önderidir. Ancak günümüzde şehirleşmeyle birlikte dede / babaların konumu sadece cem yöneticiliği ve Alevi / Bektaşi inancının yalın ve yüzeysel öğreticiliği düzeyine inmektedir. Yani bir anlamda Sünni Müslümanlarda cami imamlarının konumuyla aynı mertebededir. Artık Alevi / Bektaşi toplumunun toplumsal önderleri daha ileri düzeyde eğitim almış ve toplumda çokça tanınıp sevilen akademisyenler v.b. kişilerdir. Bir dede / baba da bu özelliklere sahip olabilir ( ki aslında olmalıdır ) ve bu anlamda tarihsel bağlamda gerçek bir dede / baba yani her açıdan topluluğun önderi olma özelliğini bugün de sürdürebilir. Rehber: Dede / Babanın yardımcısıdır. Dede / babanın olmadığı yerde vekilidir. Rehber talibi yola hazırlar. Ayrıca dedenin olmadığı yerlerde cem törenini yönetir. Gözcü: Cem ayininin genel düzeninden sorumludur. Törene uygun davranmayanları uyarır. Çerağcı: Çerağ ( ateş ) yakılması ve meydanın aydınlatılması ile görevlidir. Çerağ yakılmasına, çerağ ( delil) uyandırma da denilmektedir. Çerağcı, çerağı uyandırdıktan sonra dara durur ve duasını okur. Zakir: Deyiş, düvaz ve miraçlamaları söyler. Ferraş: Süpürgeci anlamına gelmektedir. Bu hizmet Selman - i Farisi’ nin hizmeti kabul edilir. Semahtan sonra koltuğunda küçük, simgesel bir süpürge ile meydana gelir. Süpürgeyi simgesel olarak yere sürer. Cemin sona erişinin ilk işaretidir. Cem sırasında ise car ( süpürge) çalar. Bu işlem gönülleri de her türlü kötülükten arındırmayı simgeler. Tezekkar ( İbriktar): El yıkama, tarikat abdestinin alınmasında hizmet yapandır. Bu da sembolik bir işlemdir. Simgesel olarak elinde leğen ve ibrik omzunda havlu ile hizmet eder. Sofracı: Kurban kesme ve yemek işlerinden sorumlu kişidir. Peyk / Peyik ( haberci ): Cemin yapılacağını canlara haber veren kişidir. Pervane: Semah dönenlere( semahçılara ) yol gösteren kişidir. Meydancı ( İznikçi ): Cemde meydan görevlerini yapan, meydanın düzeninden, araç gereçlerin hazırlanmasından, ısıtılmasından v.b. sorumlu kişidir. Saka ( saki ): Cemde su dağıtandır. Cem esnasında canlara su dağıtır. Kimi Alevi / Bektaşi toplulukların cemlerinde dem veya diğer bir tabirle dolu vardır. Dem veya dolu, alkollü içecek ya da şerbettir. Kırklar Ceminde içilen üzüm suyunu simgeler. Saki dolu dağıtandır. Cemlerde dem almak / dolu içmek dinsel bir ritüeldir. Kur’an’da alkollü içkinin içilmesinin yasak olmasından hareketle Sünnilerce Alevi / Bektaşiler cemlerinde dem almalarından dolayı ağır biçimde eleştirilmektedir. Ancak Kur’an’da içkinin yasaklanma nedeni ile Alevi / Bektaşilerin dem almaları / dolu içmeleri arasında bir bağ yoktur. İçkinin yasaklanmasındaki neden sarhoşluktur. Oysa Alevi / Bektaşiler dolu içtiklerinde sarhoş olmamaktadırlar. Sadece bir yudum içilmektedir ki bu da tamamen simgeseldir.Kırklar Ceminde içilen engür / üzüm suyunu simgelemektedir.Ancak hemen belirtelim ki, dem / dolu alma ritüeli tüm Alevi / Bektaşilerce kabul gören / uygulanan bir ritüel değildir. Ayrıca bu ritüel git gide terkedilmektedir. Bu geleneğin yavaş yavaş terkediliyor olması, dem alma ritüelinin teolojik kökeni dikkate alındığında Alevi / Bektaşi kimliğinin önemli bir unsurunun erimekte olduğunu göstermektedir. Oniki Post Alevi / Bektaşilerin tek ibadet yeri olan cemevinde oniki post bulunmaktadır. Bunları sırasıyla yazalım: Mürşid postu: Bu post , Ahmed - i muhtar makamıdır.Bazen da H.z. Muhammed postu olarak da bilinir. Pir postu: Buna Horasan postu da denir. Rehber postu: Hz. Ali makamıdır. Ali postu diye de anılır. Aşçı postu: Seyit Ali Sultan makamıdır. Ekmekçi postu: Balım sultan makamıdır. Nakib postu: Kaygusuz Abdal makamıdır. Atacı postu: Kamber Ali sultan makamıdır. Meydancı postu: Sarı İsmail Sultan makamıdır. Türbedar postu: Kurudonlu Can Baba makamıdır. Kurbancı postu: Hz. İbrahim makamıdır. Ayakçı postu: Abdal Sultan makamıdır. Mihmandar postu: Hızır aleyhisselam makamıdır. Bu oniki post daha ziyade Bektaşilerde mevcuttur. Oniki post unsurunun Balım Sultan tarafından ihdas edildiği ileri sürülmektedir. Ancak bugün bir çok cemevinde / meydanevinde sadece pirin önüne serilen postu görüyoruz. Zaman içerisinde her düşünce, her kültür ve her inancın uğradığı değişimden Alevi / Bektaşi yolu da nasibini almaktadır. Bozatlı Hızır İnancı Hızır, Alevi / Bektaşi topluluklarında darda kalanlara yardım ettiğine, sıkıntıya düşenlerin sıkıntısını giderdiğine, çağırıldığında yardıma koştuğuna inanılan ulu bir kişiliktir. “H.z. Hızır” olarak adlandırılır. Ancak Türkmen topluluklarında genellikle “ Boz Atlı Hızır “ olarak isimlendirilir. Boz renk ve boz at figürü Türk kültürünün en önemli parçalarından biridir. Türk destanlarında boz renk ve boz at unsuru sıkça yer alır. Söz gelimi eski Türklerde Şamanların Gök Tanrı ile görüşmek üzere boz bir atın üstünde göğe yükseldiğine inanılır. Yine Baba İlyas’ın, öldüğünde boz bir atla göğe yükseldiğine inanılmaktadır. Prof. Dr A. Yaşar Ocak, Baba İlyas için: "Hiç tereddüt etmeden Baba İlyas' ın İslami kimliğinin altında, çok derinlerde kalmış tipik bir ŞAMAN olma hüvviyetini kaybetmemiş bir 'Türkmen Baba'sı olduğunu söyleyebiliriz"(12) diyor. Anadolu Alevilerinde Hızır inancı çok güçlüdür. Boz atlı Hızır için üç gün oruç tutulur. Bu orucun kaynağını ve vaktini ibadetlerle ilgili bölümde ele alacağız. Semah Alevi / Bektaşi inancının temel ibadet biçimi olan cem törenlerinde ( ayin- i cem ) icra edilen bir ritüeldir. Semah, cemin ayrılmaz bir parçasıdır. On iki hizmetten biridir. Cemin belli bir aşamasında dedenin işareti ile kadın erkek birlikte bağlama veya saz eşliğinde söylenen nefeslerle vecd halinde dönülür. Semahın kaynağı tıpkı cem gibi Kırklar Meclisidir. Aleviler ilk semahın Kırklar Meclisinde dönüldüğüne inanılır. Semah, yüce Tanrı’nın zikredilmesidir. Bu zikir sadece dille yapılan bir zikir değil, tüm bedenle, ruh ve gönülle, olağan üstü bir coşku ve aşkla yapılan bir zikirdir. Semah, Alevi / Bektaşi toplumunun en ayırt edici ritüelidir. Hatta Alevilik / Bektaşilik dendiğinde herkesin aklına gelen ilk hususiyet semahtır. Türkmenlerin Horasan’ dan Anadolu’ ya doğru süren yolculuğunda semahın pirliğini yapan Hünkar Hacı Bektaş Veli; “ Semah, ariflerin aleti, muhiplerin ibadeti, taliplerin maksududur. Hakka ki, semahımz oyun değildir. Tanrısal bir sırdır. Mecazi değildir.” Demektedir. Alevi / Bektaşi inanışına göre; Hz. Muhammed, Miraç dönüşü Kırklar Meclisine uğrar. Hz. Selman Farisi, Hz. Muhammed’ e bir üzüm tanesi getirir ve “ Ey yoksulların hizmetçisi ! Bu üzüm tanesini bize paylaştır.” Der. Cebrail bir çanak getirir ve Hz. Muhammed, onun içinde üzüm tanesini ezip şerbet yapar. Bu şerbet orada bulunan Kırk ulu kişiden birinin dudağına değdiğinde tümü kendinden geçer, Tanrısal bir aşkla esrir. Hep birden ayağa kalkıp “ Ya Allah ! “ diyerek semah dönmeye başlarlar. İşte semah o gün bugündür erenler meclisinde ilahi bir aşkla dönülür. Semah, yüce Allah’ ın en güzel, en görkemli ve en coşkun bir biçimde zikredilişidir. Adeta Tanrıya doğru yapılan tinsel bir yolculuktur. Bilmekteyiz ki, evrende atomdan güneş sistemine dek her şey dönmektedir. Yani semah bütün evrenin yaptığı bir ibadettir. Başka bir deyişle varlıkların ibadeti semahtır. Bütün evren semah döner, Aşkından güneşler yanar, Aslına ermektir hüner, Beş vakitle avunmayın… Yüce Tanrı’nın kutsal kitap Kur’an - I Kerim’ deki şu sözleri semah dönenleri anımsatmaktadır: “Andolsun o saf bağlayıp dizilenlere / kanatlarını açıp toplayarak uçanlara, O haykırarak sevk edenlere, O zikir okuyanlara !” (13) Semah sırasında ayaklar çıplaktır. Kadınların başları eşarplıdır. Erkeklerin başı açık, ayakları çıplaktır. Dede makamı kutsal olduğundan semah sırasında o makama sırt dönülmez. Semahlardaki çeşitlilik ve zenginlik Türk ulusunun ve Anadolu’nun kültürel zenginliğinin bir yansımasıdır. Bu zenginliğin içerisinde Kerbela’da haksızlığa boyun eğmeyen Hz. Hüseyin’İ , Türkmen kocası Dede Korkut’ u , Pir Sultan Abdal’ I ve son ata olan büyük Atatürk’ü bulmak ve duyumsamak mümkündür. Semahlar arasında yöreden yöreye bazı farklılıklar vardır. Alevi / Bektaşilerce dönülen semahların bazıları şu adlarla anılır: 1. Kırklar Semahı, 2. Turnalar Semahı, 3. Kırat Semahı, 4. Tahtacı Semahı, 5. Trakya Semahı, 6. Urfa Semahı, 7. Afyon Semahı, 8. Rodos Semahı, 9. Ladik Semahı, 10 .Hacı Bektaş Semahı, 11. Hubyar Semahı, 12. Erzincan Semahı, 13. Çoban Baba Semahı, 14. Muhammed Ali Semahı, 15. Tahtacı - Fethiye Semahı ve diğerleri. Açıkça ifade edelim ki, insanoğlunun Tanrıya ibadet için bütün yeryüzünde icra ettiği bin bir türlü ritüellerin arasında en görkemlisi ve en coşkulusu semahtır. Ondaki ritm, birliktelik, vecd hali, yüceliş ve etkileyicilik başka hiçbir ritüelde yoktur. Semah Türkmen yaşamının doğurduğu ihtişamlı figürler olarak Türk kültürünün övünç kaynaklarından biri olmakla birlikte aynı zamanda bütün insanlığın da ortak kültür mirasıdır. Bu nedenle semah sadece Alevi / Bektaşilerin değil, başta Sünnisi, Alevisi ile bütün Türklerin malı ve daha sonra topyekün bütün insanlığın zenginliğidir. Orta Asya’dan Anadolu’ya yüzyıllar süren Türkmen göçünü ve semaha duruşu, Yaşar Kemal, Binboğalar Efsanesi’nde şöyle anlatmaktadır: “Kalktık Horasan’dan sökün eyledik. Harran Ovası’nda binlerce kişi ceylanlara karışıp semah döndük. Ulu şahinler gibi. Şölenler tuttuk, kutsal cemler büyüttük... Yüzyıllar geçti, parça parça bölündük, küçüldük, kara çadırlar soldu. Anadolu’da karşımıza çıktı Kayseri Dağı, Süphan, Nemrut, Binboğa, Cilo Dağı... Vardık, Anadolu’da da karşımıza çıktı Kızılırmak, Yeşilırmak, Sakarya, Seyhan, Ceyhan Suyu... Ve adlarımızı verdik sulara, ovalara, dağlara. Anadolu’nun her karış toprağına bir ad bulduk, obamızın adını koyduk. Düşürdüler bizi tozlu yollara, aşırdılar bizi karlı dağlardan. Düşürdüler bizi haldan hallere... Anadolu’nun taşıyla toprağıyla, akan suyu, esen yeliyle, binlerce yıldan bu yana işlenmiş, gelişmiş, yeşermiş, boy atmış, kervansarayları, sarayları, tapınakları, ulu şehirleri, türküleri, gelenekleri, görgüsü, bilgisiyle bir olduk kaynaştık. Etle kemik gibi... Yağmurla toprak gibi... Birdenbire değil, binlerce yıldan bu yana azala azala, ufalana, küçüle, her toprakta bir parçamızı bırakarak tükendik... Bir aydınlık su gibi bu toprağın üstünden aktık. Geldik Anadolu’da da karşımıza çıktı Kayseri Dağı. Ulu, temiz, alımlı, yakışıklı, ışığa batmış. Kırmızı yakut gözlü, uzun boyunlu atlarımız... Harran Ovası’nda, Mezopotamya’da yüz bin ulu kartal konmuş gibi kıl kara çadırlarımız. Binlerce kişi, binlerce ceylanla birlikte semah tuttuk üç gün üç gece-kırk gün kırk gece...” Serçeşme Alevi / Bektaşilerin ulu piri ve büyük Türkmen göçünün Türkistan’dan Horasan’a, ordan da Anadolu’ya akışında manevi önder olan Hünkar Hacı Bektaş Veli’ ye atfedilen bir sıfattır. Kelime anlamı olarak baş kaynak, ulu pınar, pınar başı gibi anlamlara gelmektedir. Anadolu Aleviliğinde Hünkar Hacı Bektaş Veli serçeşme olarak görülür. Bütün Alevi / Bektaşiler / Kızılbaşlar, Hünkar Hacı Bektaş Veli’ ye bağlıdırlar. Alevi ve Bektaşileri hatta Kızılbaşları birbirinden farklı imiş gibi göstermeye çalışanlar ard niyetli kimselerdir. Bu türden iddia ve görüşlerin hiçbir bilimsel temeli ve geçerliliği yoktur. Bütün Alevi / Bektaşiler diğer bir deyişle Kızlbaşlar, Hünkar Hacı Bektaş Veli’ nin izinde birleşirler, bütünleşirler. Artık geçmişteki kimi kücük ayrımlar geride bırakılmış ve bütünleşilmiştir. Bu cümleden olarak diyelim ki, günümüzde bütün Aleviler Bektaşidir. Bütün Bektaşiler de Alevidir. Kızılbaşlık ise her iki isimlendirmeyi de kapsayacak şekilde siyasal içeriği öne çıkaran / çıkarması gereken bütünsel bir adlandırmadır. Kızılbaşlığın doğuşundan bugüne değin ve bugün ne tür bir siyasal içeriğe sahip olduğunu / olması gerektiğini tarihin ve Alevi /Bektaşi inancının yol göstericiliğinde, daha kapsamlı bir biçimde, sonraki bölümlerde ele alacağız. Serçeşmenin verdiği manevi besinden beslenen Kızılbaşlar Anadolu’ da, Balkanlarda, tüm Türklük coğrafyasında ve hatta tüm dünyada ideal bir ahlak ve erdem toplumu yaratmak için uğraş vermektedirler, vermelidirler. Bu ideal ahlak ve erdem toplumu tüm insanlık için de örnek oluşturmaktadır, oluşturmalıdır. |
|
| 2005--0-3- 09: 1:5: | cemil kılıç / www.turkcutoplumcu.com |
|
LAİK TÜRKİYE İÇİN YÜKSELEN ALEVİLİK / TEOLOJİK SAVUNMA VE SOSYO KÜLTÜREL TAHLİL GİRİŞ Din ve mezhep farklılığı tarih boyunca insanlar için çoğunlukla bir çatışma ve kavga sebebi olmuştur. İnsanlık tarihi bu türden olayların acı hatıralarıyla doludur. İnsanlık için çok hazin olan bu durum onun ezeli diyebileceğimiz bir parçası olan halk / ulus / millet gibi etnik ve sosyo kültürel yapıların iç bünyesinde daha hazin boyutlarda cereyan edebilmiştir. Ne üzücü ki bu kara talihten en çok nasiplenen halklardan biri de Türklerdir. Türkler tarihleri boyunca pekçok kez din değiştirmişler ve bir dinin farklı mezheplerine mensup olagalemişlerdir. Türk tarihindeki en büyük dinsel değişim hiç kuşkusuz İslam’ın kabulüdür. Türklerin İslamlaşması uzun zaman almıştır. Bu uzun zaman zarfında çok büyük olaylar yaşanmış, Türklerin gelecekteki kaderinin oluşumu noktasında doğrudan etkiye sahip bölünmeler meydana gelmiştir. İslamlaşma, İslam tarihindeki sosyopolitik olayları Türk tarihinin de bir parçası haline getirmiştir. Türklerin İslamlaşmasından asırlar evvel cereyan eden ve özünde siyasal kaygıların yattığı hilafet kavgaları sonradan Türklerin de taraf haline geldiği hadiseler hüviyetine sahip olmuştur. Bu bağlamda hilafet sorununun etrafında şekillenen mezhepleşme, zamanla inançsal özellikler de kazanarak Türk tarihinin, İslamlaşma süreci ve sonrasındaki dönemine damgasını vurmuştur. Türklerin İslamlaşma süreci, önce temel bir ayrılığa zemin oluşturmuştur. Bu ayrılık eski inançları terketmek istemeyen geniş halk yığınları ile İslamlaşmayı hararetle isteyen elit / aristokrat kesim arasında cereyan eden ayrılıktır. Bu sürecin ardından İslam’ı kabulde tercih edilen kanat / mezhep hususunda yeni bir ayrılık zuhur etmiştir. Sonuçta, başlangıçta İslam’a direnen kitleler, İslam’ı kabul noktasına geldiklerinde direnişlerini yeni dinin muhalif kanadını tercih etmek suretiyle devam ettirmek istemişlerdir. Nihayetinde Türklerin ezici çoğunluğu İslam’ı kabul etmiş fakat farklı yorumlar etrafında şekillenen farklı mezheplere / ekollere dahil olmuşlardır. Bilindiği gibi bu mezhepsel ayrılık Alevilik ( Ya da Şiilik ) ve Sünnilik adıyla anılagelmiştir. Alevilik başlangıçta Şiilik şeklinde tezahür etse de sonradan Anadolu’da yepyeni bir veche ve içerik kazanarak bugünkü özgün kimliğini oluşturmuştur. Alevilik özellikle göçebe halk yığınları arasında taraftar edinirken Sünnilik yerleşik / şehirli ve elit kesim arasında yayılmıştır. Aleviliği benimseyen kitlelerin İslam öncesi özgün Türk kültürüne daha yakın ve aşina topluluklar olduğu Sünniliği benimseyenlerin ise bunun zıddına Arap ve Fars kültüründen yoğun şekilde etkilendiği bilinmektedir. Bu durum bugün dahi çok canlı bir şekilde geçerliliğini sürdürmektedir. Alevilik ve Sünnilik ayrışması doğal olarak sadece kültürel ve inançsal düzeyde kalmamış aynı zamanda siyasal kavgalara da zemin oluşturmuştur. Bu bağlamda Aleviliğin siyasallaşması ile Kızılbaşlık hareketi doğmuştur. Türk tarihinin son bin yıllık dilimi dinsel / mezhepsel argümanların sıkça kullanıldığı siyasal ve sosyal çatışmalarla hatta savaşlarla geçmiştir. Anadolu ve İran’da Türk toplulukları son bin yıldır mezhepsel / dinsel farklılıklar zemininde bir iç çatışma yaşamış ve bu çatışmanın etkileri keskinliğini yitirmeksizin günümüze değin sürmüştür. Ancak modernizm çağında artık en azından ulus içi mezhepsel ve dinsel kavgalar sona ermelidir. Bu da ancak uluslaşma sürecini tamamlayabilmiş olmakla mümkündür. Türk toplumu henüz bu süreci tamamlayabilmiş değildir. Mezhepsel / dinsel farklılıklar halen toplumumuzu yönelendirebilmektedir. Her türlü dinsel, mezhepsel ve diğer alt kültürel özelliklerin üstünde bir ulus kimliği oluşturmayı maalesef başarabilmiş değiliz. Bizce bunu başarabilmek için Türkiye’de aşmamız gereken en önemli sorun Alevi - Sünni sorunudur. Sorunun aşılabilmesi için her yönüyle kavranması, tanınması ve teşhisin doğru yapılması gerekmektedir. Ne hazin ki ülkemizde ne Alevilik ne de Sünnilik tam anlamıyla ve doğru bir biçimde bilinememektedir. Her iki kesim birbirleri hakkında ve birbirlerinin inançları konusunda doğru ve yeterli bilgiye sahip değildir. Dahası pekçok yanlış, yalan ve hurafeler etrafında oluşmuş geleneksel önyargılara dayalı sosyo kültürel ortam tüm ağırlığı ve tüm soğukluğuyla mevcudiyetini halen sürdürmektedir. Bu çalışmanın birincil amacı Alevi / Bektaşi inancını ideolojik saptırmaların zararlı etkilerinden arındırarak insanımıza tanıtabilmektir. Günümüze değin çeşitli siyasal maksatların yanında bu amaçla da pekçok çalışmanın yapıldığı malumdur. Fakat yapılan çalışmaların bir kısmının Alevi / Bektaşi kimliğini asimile etmeye yönelik olduğu da malumdur. Bu çalışma, gerek yetkinlik bakımından gerekse Alevi / Bektaşi bir gelenekten gelmediği halde Alevi / Bektaşi inancını ve felsefesini benimseyen, Sünni İslam anlayışına göre verilen dinsel eğitimin tüm evrelerini ( Kur’an Kursu, İmam Hatip Lisesi ve İlahiyat Fakültesi ve Din Sosyolojisi Masteri ) tamamlamış olan bir kişinin Alevi / Bektaşi inancını teolojik açıdan savunması anlamında bir ilktir. Dolayısıyla bu çalışmanın amaçlarından biri de başka inançlara saygı çerçevesini muhafaza ederek Alevi / Bektaşi inancının yayılmasına katkı sağlamaktır. Bilindiği üzere Türklerin büyük çoğunluğu başlangıçta İslam’ın muhalif kanadı olan Şii / Alevi inancını tercih etmişlerdi. Zaman ilerledikçe bu durum tersine dönmeye başlamış dolayısıyla Aleviler sürekli asimile olmuşlardır. Yaklaşık 100 - 150 yıl önce Anadolu nüfusunun çoğunluğunu oluşturan Alevi / Bektaşi toplumu bugün nüfusun sadece üçte birlik bir kısmından müteşekkildir. Bu durum asimilasyonun ne denli şiddetli yaşandığını gözler önüne sermeye kafidir. Artık bu süreç durmalıdır. Durdurulmalıdır. Alevi / Bektaşilerin asimilasyonu büyük bir cinayettir. Diliyle, nefesiyle, deyişiyle, bağlamasıyla, dede / babalarıyla, cemleri ve semahlarıyla hemen hemen tüm dinsel ritüelleriyle Türk ulusunun ve 300 milyonluk Türk dünyasının en nadide topluluklarından birini oluşturan Alevi / Bektaşi toplumunu ulusal birliği tehdit unsuru olarak görmek ve bu nedenle asimile olmalarını sağlamaya çalışmak Türk kimliğini katletmeye çalışmakla müsavidir. Alevi / Bektaşilerin asimilasyonuyla eş zamanlı olarak yaşanan bir diğer süreç de geleneksel Türk Sünniliğinin dejenerasyonudur. İslamcı / şeriatçı devinimler aslında Anadolu Aleviliğine çok da uzak olmayan ve daha ziyade kırsal kesimde yaşanan geleneksel Türk sünniliğini de asimile edip yerine Vahhabilik tarzı bir sünnilik anlayışını ikame etmeye çalışmaktadırlar. İlerlemekte olan bu süreç laik cumhuriyetimizi ve ulus / devlet yapımızı da sarsmaya adaydır. Öyle ki, siyasal İslam’ın etkili olmaya başladığı yıllardan beri köylere dek inen İslamcı propaganda Türk sünniliğini milliyet kaşıtı ve anti laik bir kalkışma için lazım gelen evrime tabi tutarak ritüel ve inanç merkezli din anlayışını fundemantalist ve ihtilalci dinciliğe çevirmek noktasında çok büyük bir ilerleme sağlamış durumdadır. Bu gidişe karşı oluşan / oluşması gereken cephenin temeli, tarihsel olarak daima Türk kültürünün en tabii uzantısı olma kimliğine sahip Alevi / Bektaşi inanç ve felsefesidir. Alevi / Bektaşi inanç ve felsefesi laik / seküler toplum projesi için Türkiye koşullarında kesinlikle birincil planda değerlendirilmesi gereken bir olgudur. Alevi / Bektaşilerin şeriat karşıtı duruşları dinci akımların önünde bir set oluşturmaktadır. Türkiye’deki laik sistemin tüm eksikliklerine rağmen hala yaşıyor olabilmesi Alevi / Bektaşilerin varlığıyla doğrudan ilintilidir.Bu cümleden olarak belirtelim ki, güçlenen Alevi / Bektaşi kimliği laikliğin ve ulus / devlet yapımızın da güçlenmesi anlamına gelmektedir. Bu gerçeği keşfeden dinci çevreler Alevi / Bektaşi toplumuna yönelik olarak çok yoğun bir asimilasyon politikası izlemektedir. Bu politikayla mücadele edebilmek için dinci argümanların tam yetkinlikle öğrenilmesi ve bu sayede mücadelenin muvaffakiyeti için lazım gelen isabetli tedbirlerin alınması şarttır. Ne var ki Alevi / Bektaşi inancına yönelik dinci saldırılara karşı, teolojik açıdan yetkinliği bulunmayan kişilerin ürettiği, zayıf ve yanlış veriler üzerine kurulu savunmalar, Alevi / Bektaşi inancının teolojik zeminini zayıflatmaktan başka bir sonuç doğurmamaktadır. Yüzyıllar boyunca geleneksel olarak yaşanan Alevi / Bektaşi inancı, kurumlaşmış ve otoriteleşmiş Sünni İslam inancı karşısında teolojik paradigmasını henüz tam anlamıyla sistematize edebilmiş / oluşturabilmiş değildir. Bundan dolayıdır ki, bizce teolojik yapının sağlam bir biçimde ortaya konulabilmesine yönelik çalışmalar, Alevi / Bektaşi kimliğinin korunması noktasında en yaşamsal alanı meydana getirmektedir. Nitekim, bu çalışmanın temel hedeflerinden biri de budur. Alevi / Bektaşi toplumu üzerinde sürdürülen asimilasyoncu politikalar sadece teolojik saldırılarla kalmamaktadır. Zira Alevi / Bektaşi kimliği sadece dinsel / mezhepsel bir kimlik değildir. Her yönüyle kavranmaya çalışıldığında görülecektir ki bu kimlik aynı zamanda Türk etnisitesinin binlerce yıllık özünü de muhafaza eden etnosantrik bir kimliktir. İlk bakışta dinsel / mezhepsel yön öne çıksa da bu kimliğin sosyo kültürel derinliklerinde etnolojik unsurların çok güçlü bir biçimde mevcudiyet içerdiği görülmektedir. Fakat Alevi / Bektaşi toplumu, kendi kimliğinin etnolojik unsurlarının yeteri düzeyde bilincinde değildir. Bu bilinç zayıflığı teolojik alanın dışında uygulanagelen asimilasyoncu saldırıların doğal sonucudur. Sözkonusu saldırları ve asimilasyoncu politikaları etnik kimlik dejenerasyonu olarak adlandırabiliriz. Alevi / Bektaşi inanç ve felsefesindeki kadim Türk inançlarına ve topyekün Türk kültürüne ait izleri reddedip Aleviliği başka etnik kimliklerle ilintilendirmeye çalışmak etnik kimlik dejenerasyonunun temel stratejisini oluşturmaktadır. Alevi / Bektaşiliği, mezepotamya kökenli din ve inançlarla irtibatlandırmak nihai aşamada Alevi / Bektaşi toplumunun o bölgenin kadim halklarının devamı olduğu fikrini kabul ettirme amacını haizdir. Ne üzücü ki Alevilik üzerine yapılan kimi çalışmalar öz be öz Türk / Türkmen kökenli olan bu toplumun gençlerine Kürtlük veya Zazalık bilinci aşılama amacına hizmet için yapılmaktadır. Bu bağlamda etnik dejenerasyonun / asimilasyonun varacağı nokta tabiatıyla Kürtleşme veya Zazalaşma olacaktır. Teolojik dejenerasyon / asimilasyon, sünnileşme veya şiileşmeye ya da ateistleşmeye yol açarken etnik dejenerasyon da bölücü akımlara zemin kazandırmaktadır. Oysa ki Alevi / Bektaşilerin ezici çoğunluğu etnik anlamda Türk / Türkmen kökenlidir. Türklük / Türkmenlik bilinci Alevi / Bektaşi kimliğinin ayrılmaz bir parçasıdır. Nasıl ki İslamiyet Arap kültüründen müstakil değilse Alevi / Bektaşi kimliği de Türk / Türkmen kültüründen ayrı düşünülemez. Bu hususiyet, Alevi / Bektaşiliğin Türklere özgü olduğu / yerel / milli olduğu anlamına da gelmez. Alevi / Bektaşilik her şeyden önce bir inanç olması keyfiyetinden ötürü evrenseldir. Bununla birlikte Türk kültürü içinde oluştuğu için Türklere özgü nitelikler içerdiği de aşikardır. Alevi / Bektaşiliğe dair yapılan tanımlamalarda kullanılmak istenen İslam dışı olup olmama keyfiyeti aslında teolojik saldırıların hangi boyuta vardığının da bir göstergesidir. Alevilik / Bektaşilik, Sünni İslam’ın elbetteki dışındadır. Sünnilik de Alevi İslam’ın dışındadır. Alevilerin, İslam olmayı sadece Sünnilere veya Şiilere bırakmaları asla doğru bir tutum olamaz. Nitekim bu tanımlama Alevi / Bektaşi toplumunun ezici çoğunluğu tarafından itibar görmemektedir. Aleviliğin İslamiyetle ilişkisi Sünniliğin veya Şiiliğin İslamiyetle ilişkisiyle kıyaslanamayacak derece nettir. Alevilik İslam’ın özüdür. Sadece islam’ın değil, İslam’dan önce gelen ilahi dinlerin de özüdür. Ard niyetten arınmış, nesnel ve yüzyılların getirdiği Sünnici ve Şiici önyargılardan kurtulmuş bir bakışla bakıldığında bunu görmek mümkündür. Bu tartışmalar teolojik çalışmaların ne denli önem arzettiğinin de kanıt olmaktadır. Bu nedenle Alevi / Bektaşi inancına yapılabilecek en büyük hizmet onu teolojik açıdan güçlü bir biçimde savunabilmektir. Tekraren ifade edelim ki, bu çalışma bu hizmeti görme amacındadır. “ Laik Türkiye İçin Yükselen Alevilik, Teolojik Savunma ve Sosyo Kültürel Tahlil “ adını verdiğimiz bu çalışma, beş bölümden müteşekkildir. Birinci bölümde ana hatlarıyla Alevi / Bektaşi inanç ve öğretisi tanıtılmaktadır. İkinci bölümde Alevi / Bektaşi İnanç ve öğretisinin önderleri ele alınmakta, Alevi / Bektaşi inanç ve öğretisine olan hizmetleri işlenmektedir. Aynı zamanda bu önderlerin inanç ve öğretinin oluşumundaki yerleri ve konumları yine ana çizgilerle irdelenmektedir. Üçüncü bölümde Alevi / Bektaşiliğin Türk kültürü ile olan derin ve sarsılmaz bağları ele alınmaktadır. Özellikle kadim Türk inançlarının Alevi / Bektaşilikle nasıl devam ettiği gözler önüne serilmeye çalışılmaktadır. Dördüncü bölümde ise, Alevi / Bektaşiliğin siyasal vechesi ve geçmişi irdelenerek bugüne ve yarına ilişkin bir perspektif çalışması yapılmaktadır. Çalışmanın son bölümünü oluşturan “ Alevilerin Asimilasyona Direnişi “ başlığı altında ise, Alevi / Bektaşi toplumunun yaşadığı asimilasyon süreci geçmişi ve bugünüyle değerlendirilmektedir. Bu değerlendirmenin ardından değişen koşullarda değişmesi ve yenilenmesi gereken direniş yöntemleri irdelenmektedir. Alevi / Bektaşi kimliğinin sadece yaşatılması değil, yayılarak güçlenmesi için takip edilmesi gereken yollara dair fikirler sergilenmektedir. Alevi / Bektaşi kimliğini yaşatma ve korumanın en doğru yolunun bu kimliği taşıyan insanların sayısını çoğaltmaya çalışmak olduğu savunulmaktadır. Bunun için de tabiatıyla sadece savunmaya dayalı değil aynı zamanda tebliğci ve misyonerce bir politika izlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Henüz Alevi / Bektaşilerin en doğal insanlık hakları noktasında dahi mahrumiyetler yaşadığı ortadayken böylesi bir çalışmanın lüzumsuzluğu veya yararsızlığına kanaat getirenler olabilir. Oysa bu tarz çalışmalar aslında doğal hakların temini için de yapılması gereken en etkili mücadele olacaktır. Bu çalışma boyunca pek çok kez başvurduğumuz Kur’an ayetlerinin çevirileri şahsıma aittir. Bilindiği üzere Kur’an çevirileri konusunda tam bir netlik bulunmamaktadır. Çeviriler, çevirmenlerin din anlayışlarının izlerini taşımaktadır. Kur’an‘ın batıni / içsel anlamlarla yüklü bir kitap olduğu gerçeği de anımsandığında çevirmenlerin kişisel yorumlarının ne denli etkiye sahip bulunduğu anlaşılacaktır. Bu gerçekten dolayı Sünni İslam veya Şii İslam anlayışına sahip kimselerin Kur’an çevirilerinin Alevi / Bektaşi teolojisini açıklamada isabetli sonuçlar doğurmayacağı aşikardır. O halde bu çeviriler Alevi / Bektaşi inancını incelemede referans olarak kullanılamaz. Alevi / Bektaşilerin Sünniliğe göre yapılmış Kur’an çevirilerine bakarak kendi inançlarını sorgulamaları elbetteki yanlış kanıların ve düşüncelerin oluşumuna sebebiyet verecektir. Nitekim vermektedir de… Alevilik / Bektaşilik, Sünni veya Şii bakış açısıyla ele alınıp değerlendirmeye tabi tutulamaz. Zira; Alevilik / Bektaşilik, tamamen özgün bir teolojik çerçeveye sahiptir. Bu nedenle başka inançların teolojik kalıplarına hapsedilmiş bir Alevi / Bektaşi inancı gerçek Alevi / Bektaşiliğin anlaşılmasına imkan vermeyecektir. Nitekim bugün pekçok kimse bu yanlış metedoloji nedeniyle Aleviliği yanlış tanımlamaktadır. Bu yanlış tanımlamaların en feci türü de Aleviliği İslam dışı bir inanç olarak tanımlama çabasıdır. Oysaki ortada tek bir İslam yoktur. Mezhepler bağlamında teşekkül etmiş “ İslamlar “ vardır. Yani hangi İslam ? şeklinde bir soru tek bir İslam vardır, biçiminde bir inkarcılıkla yanıtlanamayacak derece bir realite haline gelmiştir. Bu yeni bakış açısının zamanla taraftar bulacağından kuşku duymuyorum. Bahsi bağlarken bir kez daha önemine binaen tekrar edelim; Alevilik yükselmelidir. Alevi nüfus çoğalmalıdır. Bizce Türkiye’nin aydınlık geleceği ve kadim Türk kültürünün ilelebet yaşayabilmesi için buna şiddetle gereksinim vardır. Bu cümleden olarak, laik ve ulusal cumhuriyetimizi daha sağlam bir sosyal zemine oturtabilmek için güçlü ve nüfusça daha kalabalık bir Alevi / Bektaşi toplumu inşa edilmelidir. Umarız bu çalışma bu yolda üzerine düşen görevi liyakatle yerine getirir. Hiç kuşku yok ki, başarı Tanrı’dandır. |
|
| 2005--0-3- 08: 1:9: | Oguz Türkmen |
|
Ufuk bey, Ne anlatmak istediginiz tam olarak anlasilmiyor, saniyorum turkcenizde bir sorun var. Turklugunuzle ovunmek yerine dili dogru yazin,bazi hatalariniz: mehsebi=mezhebi,mezlez=melez,yada=ya da, arab=arap. Ayrica "silah ya da kavga cikar"seklinde tehdidiniz dilediginiz saygilarla pek ilgisi olmasa gerekir.  |
|
| 2005--0-3- 08: 1:4: | UFUK YÜRÜK(YÖRÜK) |
| Şİİ MEHSEBİ İRAN ASLI DIR.AYRIÇA BU TÜR ARABLAR ORTA ASYA TÜRKLERİ MEZLEZ IRKTIR.AYRIÇA HOY İRAN TÜRKMENİSTAN ARASINDA SINIRDIR.YÜRÜK VE TÜRKMENLERDEN UZAK DURUN.SİLAH YADA KAVGA ÇIKAR.SAGILARIMLA ALİ DE PEYGAMBER.AMA BEN TÜRKÜM ARAB DEĞİL. :-( 8====D--- (!) | |
| 2005--0-3- 07: 2:3: | tny |
|
deherli site yöneticileri. sorularıma yeterli cevap aldığımı düşünemiyorum. Tam olarak anlaşılmadığı kanaaitindeyim. Ali Kaykı dedemizin anlattıkları başka bir konu ile ilgili diye düşünüyorum. teşekkür ederim. |
|
| 2005--0-3- 07: 1:7: | bir Dost |
|
Kaçak Sivas hükümlüleri yakalanarak cezaevine konuldu Sivas Sivas'ta 37 kişinin hayatını kaybettiği otel yangınıyla ilgili biri müebbet hapis, diğeri 7 yıl kesinleşmiş cezası bulunan iki kişi cezaevine konuldu. Sivas Emniyet Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada, 2 Temmuz 1993'te 37 kişinin ölümüyle sonuçlanan Madımak Oteli'nin yakılması olayına karıştıkları gerekçesiyle, 1997 yılında Ankara 1 No'lu DGM tarafından gıyabi tevkif müzekkeresi ile aramaya aldırılan ve hakkında 7 yıl 6 ay kesinleşmiş cezası bulunan Zekeriya Tekin ile müebbet hapis cezası bulunan İbrahim Duran'ın saklandıkları yerlerin tespit edildiği bildirildi. Sivas Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerinin savcılıktan aldıkları arama kararı ile yaptıkları operasyonda, üzerinde Süleyman Şahin adına düzenlenmiş sahte kimlik bulunan . Duran ile Tekin'nin saklandıkları yerde yakalanarak, gözaltına alındıkları kaydedildi. SİVAS OLAYLARININ ARANAN 2 HÜKÜMLÜSÜ TUTUKLANDI Sivas Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü'nün düzenlediği operasyonda, saklandıkları yerlerde gözaltına alınan Zekeriya Tekin ile İbrahim Duran, emniyetteki sorgu ve işlemlerinin ardından güvenlik önlemleri altında Sivas Cumhuriyet Başsavcılığı'na getirildi. Burada Sivas 1. Sulh Ceza Mahkemesi'ne çıkarılan Duran ve Tekin, haklarındaki gıyabi tutuklama kararı vicahiye çevrildikten sonra tutuklanarak Sivas E Tipi Cezaevi'ne götürüldü. Sivas'ta 2 Temmuz 1993 yılında Madımak Oteli'nin yakılması sonucu 37 kişi hayatını kaybetmişti. |
|
| 2005--0-3- 06: 2:0: | Alevi Yolu internet gazetesi |
|
Dgerli can, Umariz asagida okuyacaginiz sayin Ali Kayki dedeye ait bu konularda sorusu olan bir baska arkadasimiza vermis oldugu cevap sizin icin tatmin edici olur. saygilarimizl.... <b>Güzel Can... Erenlerim...</b> Hiçbir müşkil aşılmaz değildir! Şah-ı Merdan'ın dediği gibi sorun bizden ise mutlaka çözümün kaynağı da bizdedir. Önemli olan bu kaynağı değerlendirebilmektir. Öncelikle bizim yolumuzda hassasiyetle üzerinde durulan ve çok önemsenen, duygularımızın merkezi ve evrene sığmayan Hakk'ın mekanı olabilecek genişliğe sahip olan gönlümüzdür. Tabii bu da ancak, bütün olumsuzlıklardan sıyrılmış, saflığa büründürülmüş sevginin doldurulması ie mümkündür. Sanırım Hüdai Baba Erenlerin "sevgi bizim dinimizdir, başka dine inanmayız" diye tanınmış bir sözü vardır. Hakikatten öyledir, yalnız bir farkla! Bu da neyi sevdiğimizdir! Bu sevgi, Alevilik öğretisi kapsamında olup, insanı topluma kazandıran değerlerin tümüne verilen sevgidir. Bu bazda insanı sevmek, hele hele gönlü Hakk'a mekan olan insan(lar)ı sevmek sevgilerin en güzelidir. Sizin de mutlaka malumunzdur ki, yetmişiki millete bir nazar ile bakan anlayış; bütün peygamberleri ve kitapları Hakk bilen anlayıştır. Bu durumda sevdiğimiz ya da sevebileceğimiz insanın dili, dini, milliyeti önemsizdir. Önemli olan o insanın ethik yapısı ve gönül zenginliği (temizliği)dir. Diyorsunuz ki; "hem anadan, hem babadan dede soyundan gelmekteyim ve ileriki senelerde gerekli bilgi ve tecrübeye sahip olduğum zaman dedelik görevini yürütmek istiyorum" Hakk yolunuzu daim etsin, amacınıza biran önce ulaştırsın. Zira toplumumuzun bilinçli dedelere çok ihtiyacı vardır. Bu durumda "sevdiğiniz kız ile evlenmeniz nasıl olur"a gelince! Öncelikle şunu belirteyim. Alevilik ve Bektaşilik tarihinde Pir-i Sani yani ikinci Pir olarak bilinen Balım Sultan Erenler'in anneleri bir Hristiyan kızı idiler. Babaları Mürsel Baba Erenler Dedebaba görevini icra etmişlerdir ki, Bektaşilik'te en yüksek makamdır. Ayrıca Şeyh Bedreddin'in anneleri de Yunan'lı prenses ve Hristiyan idi. Bizim tarihimizde bunun gibi durumlara çok rastlanmış olup, nedeni de yukarıda acizane izah etmeye çalıştığımız konulardır. Yalnız çok önemli bir unsur: Erenlerin Hristiyan eşleri önce Müslüman daha doğrusu Alevi inancına sahip olmuşlar, (Bu arada şunu da belirtmekte yarar görüyorum. Şeyh Bedreddin'in babası bazılarının dediği ve yazdığı gibi sünni değil, bilakis Bektaşi olup Seyyid Ali Sultan'ın, diğer bir deyim ile Kızıldeli Sultan'ın talibi idi. Simavna (o zaman Dimatoka'nın yakınında ki büyük kale ile kuşatılmış kasaba ve burası Kazovası savaşından sonra alınarak kale beyinin kızı ile evlendirilmiş ve böylelikle arada ki düşmanlığa son verilerek bölge halkı zamanla Alevi inancını benimsemesine büyük katkı sağlamıştır.) kadılığına da bizzat o yüce Erenlerin isteği olarak getirilmiştir.) dilini ve inancını çok iyi öğrenmişlerdir. Sizin de malumunuzdur ki, bizim inancımızda "dedelik" yükü kadar "analık" yükü de ağırdır. Yani siz Dedelik yaptığınızda (Hakk inşallah muaffak etsin) eşiniz de Fatıma-tüz Zehra anamızın Postuna oturacaktır. Bunun seçimini iyi yapmalısınız. Erenlerim, eşinizin olmasını istediğiniz kimseye kendi durumunuzu ve ilerisi için olan düşüncelerinizi islam dininden (Alevi) dahi olsa açıklamalısınız. Bu duruma uygun düşerler mi? Sizi böyle kabul edip, bu ağır (büyük sorumluluk) yükün altına girebilir mi? Bu yükü taşıyabilir mi? Bu ve benzeri soruları ikiniz de olumlu yanıtlayabiliyor ve kararlarınızda duracağınız ikrarını veriyorsanız sorun olmamalı. Yalnız Alevilik'te aile kavramının kutsallığını da vereceğiniz kararlar içerisinde sakın hafife almayınız! Alevi aile kurumunda eşlerden hiçbirisi (belirli koşullar haricinde) kendi isteklerine göre boşanma hakkına sahip değildir. Evlilik te bir ikrardır. Bütün bunlardan başka (her iki tarafın) anne ve babaların rızalarını almak zorundasınız. Bu aynı zamanda mutluluğunuzun devamını ve güzelliğini sağlar. Başkalarının mutsuzluğu üzerine kurulan mutluluklar yolumuzca uygun görülmez. Size önerimiz, bu durumu önce detayları ile ikiniz konuşmalısınız ve fikir birliğine varmalısınız. Sonra anne ve babalarınıza kararlarınızı bildirerek rızalarını almalısınız. Her ne kadar zor gibi gözükse de kesinlikle olmaz değildir. Biz Aleviler zaten baştan "zor"u seçmişiz. Güzelden yana dilinizde dileklerinizin, gönlünüzde muratlarınızın her daim kabul olmasını Hakk'tan niyaz ederiz. Aşk-ı Muhabbetimizle fakir Ali Kayki |
|
| 2005--0-3- 06: 1:9: | tny |
|
değerli site okuyucuları! Ben bir konuyu bilgilerinize sunmak istiyorum. Çocukları Hırıstian olmuş veya özellikle kızları alevilik haricinde bir inanca mensup birisi ile evlendiğinde toplum tarafından dışlanma gibi bir durum söz konusu olabiliyor. Tam olarak dışlanma değil ama ya kızını seçecek yada alevi yolunu seçecek gibi bir düşünce mevcut. en azından benim yaşadığım yerde. Bir dedenin kızı sünni ile evlenmişse ya dedeliği bırakacak yada kızınından vazgeçecek. Yok sayacak. (dede olan dayım böyle bir durumda kızını reddetti) Kızı Hırıstiyan olmuş bir aile ceme gitmekten çekinerek gidiyor. Birisi bixe bir laf söyler diye. Acaba ben düşkünmüyüm diye düşünüyor. (Alevilik inancını araştırmaya başladığımı duyunca bu aile banada sordu bu soruyu.) İnancımızın bu gibi durumlarda nasıl bir yaptırımı vardır. Ben sizlerin verdiğiniz düşünceleri bu durumda olan insanlarla paylaşmayı düşünüyorum. Ailelerin alevi inancını günümüzde çok fazla çocuklarına aktardıklarını düşünmüyorum. ben 25 yaşındayım ve yeni yeni öğreniyorum aleviliği. toplumumuzda bilen hiçmi yok var tabii ama onlarda eski bilgileri ile kalıyorlar. bu tür bilgilerde gençleri cemlere çekmeye yetmiyor diye düşnüyorum. yaklaşık 1500 hanelik köyde ceme 150 hane ancak katılıyor. Lütfen bu konularda düşüncelerinizi yazmanızı bekliyorum. İnancımız bu tür sorunlara nasıl yaklaşmaktadır? Daha doğrusu bunlar sorunmudur? 72 millet birdir diyoruz ama kendi içerimizde parçalanıyoruz. Teşekkür ederim. |
|
| 2005--0-2- 28: 1:9: | Kizilbaslik |
|
<b>KIZILBAŞLIK NEDİR ?</b> Kızılbaşlık teriminin kökenine ilişkin çok çeşitli görüşler vardır. Kızılbaşlık terimine özel anlam yükleyen ve kendisiyle özdeşleştiren Türkmenler olmuştur. Kürşat KARACABEY bu konuya ilişkin uzunca bir yazı yazmıştır. Biz burada kısaca Aleviler, Kızılbaşlığı nasıl algılıyorlar ona değineceğiz. Prof.Dr. Emel Esin ve Dr.İsmail Kaygusuz; Çin, Arap ve Rus kaynaklarına dayanarak verdikleri bilgilere göre: Alevi terimini Orta-Asya’da Türkler ilk kez bugünkü anlamıyla 9.yüzyılın ilk çeyreğinden sonra kullandıklarını iddia etmektediler. İslamiyeti, Türk töre ve inanç potasında eriten Türkler, yeni senteze (alışıma)’da, Emevi ve Abbasi İslam anlayışından ayırmak için, muhalefetteki Hz.Ali yanlı bir ifade ile Alevilik demişlerdir. Türk destanlarında Hz. Ali ile Gök-Tanrı özdeşleştirilmiştir. Alevilik mezhepten ve tarikatten daha çok bir “Akılcı Tasavvuf Yolu”nu içerir. Yüzlerce yıl süren göç dalgaları halinde Anadolu’ya gelen Türkler; akılcı inanç ekolüne sahip oldukları için Alevilik yeni anayurtlarında yetersiz kalır. Bu kavram yerine siyasi iktidarı da hedefleyen yeni bir terim ile kendilerini ifade ederler. O da Kızılbaşlık’tır. Kızılbaşlık siyasetinin temellerini Hâce Bektaş Veli Dergâhı Postnişini Balım Sultan (1458-1519/20) ile Şah İsmail Hatayî (1487-1524) atmışlar ve teorize etmişlerdir. Anadolu Alevi ve Bektaşi Türkmenleri’nin derleniş ve toparlanışlarının: Birincisini, Baba İlyas Horasanî (?-1240); İkincisini, Sultan Hünkâr Hâce Bektaş-ı Veli (1209/10-1271/2); Üçüncüsünü, Şeyh Bedreddin (1357-1420); Dördüncüsünü ise Şah İsmail Hatayî gerçekleştirir. Kızılbaşlık siyaseti; Anadolu’da yapılan Seyyid Ocakları mensubu dedeler ile Türkmen Aşiret, Oymak ve Oba Beyleri’nin katılımıyla iki “TÜRKMEN KURULTAYI”nda somut uygulanabilir hale gelmiştir. Her iki toplantıya da Şah İsmail başkanlık etmiştir. Birincisi, Erzincan-Tercan’ın Sarıkaya yaylasında 1500 yılında gerçekleşmiş; alınan karar sonucu, “SAFEVİ TÜRK KIZILBAŞ DEVLETİ” kurulmuştur. İkincisi; yine Şah İsmail’in başkanlığında Sivas’ın Yıldızeli’ne bağlı Banaz-Bedirli arasındaki 1509 yılında yapılır. Bu toplantıda yeni kurulmuş devletin askeri ve politik stratejisi tartışılır. Devletin sınırları; Batı’da Fırat-Dicle Irmağı’ndan; Doğu’da Aral Gölü-Ceyhun Irmağı’na kadar ki coğrafi bölgeyi kapsayacak şekilde belirlenir. Bu iki kurultayla Kızılbaşlık toplum projesi ve devlet sistemi belirlenerek uygulamaya koyulur. Şah İsmail: “Yüreği dağ, Bağrı kızıl yakut gibi kan olmadan, Kızılbaş olmak kimsenin haddi değildir” der. Fakat bu Kızılbaşlık tasarımı, Şah İsmail’in 23.5.1524 yılında Hakk’a yürümesiyle son bulur. Safavi Türk Kızılbaş Devlet erkinden, Türkmen Beyleri giderek dışlanır ve yerlerini, Selçuklular’dan bu yana sürekli devlet yöneticisi çıkarmış Fars kökenli aristokrat ailelerden gelen bürokratlar ve Şii mollalar alır. Türkler yurdu olan bugünkü Güney Azerbaycan sömürge statüsünde kalır. Sonuçta Safevi Devleti bir Fars (İran) devleti olur. Şah İsmail sonrası Kızılbaş Türkmenler yer yer “muhalif düzeyde” başkaldırmalarına karşın başarılı olamamışlar, Osmanlı devlet yöneticileri kanlı bir şekilde ayaklanmaları bastırmıştır. Anadolu Türkmen Oymaklarının ve Dede Ocaklarının “Kızılbaşlık Toplum Projeleri” de Şah İsmail sonrası “ütopya” olarak yerini “Mehdi beklentisi”ne bırakır ve “tefekkür dönemi”ne girilir. Avrupa devletlerinin azınlıklar meselesini dayatmasından sonra Osmanlı Devleti; 1839 Gülhane Hattı Hümâyûnu ilanına müteakip “Alevi Türkmenleri” İslam dairesinde kabul eder. Kızılbaşlık tanımına gelince; Alevi-Bektaşi inanç ve kültür öğretisinin, toplumsal yaşam tarzının; siyasallaşmış doktrinel adına ve devlet iktidarını amaçlayan stratejik hedefine; sosyo-ekonomik toplumsal kuramının uygulama düzeninin sistemine KIZILBAŞLIK denir. Yani Alevilik öğretisinin; toplumu bilgi ve becerilerisiyle yönetme, iktidar erkiyle uygulama modeline Kızılbaşlık sistemi denir. Bugün ise Alevilik ve Kızılbaşlık özdeş hale gelmiştir. Destanlardan ve çeşitli kaynaklardan Oğuz Türkmenleri’nin “kızıl börk”, siyah libas ve 40 cm. boyunda ökçesiz sivri burunlu “kızıl çizme”ler giydiklerini bilmekteyiz. İbni Bibi ve Prof. Fuat Köprülü; Babailer İsyanını, "Siyah libaslı, kızıl börklü, ayakları çarıklı” Türkmenlerin, Karamanoğlu’nun komutasında Konya’yı istila etmelerini, Bektaşilik ceryanını, Safevi İmparatorluğunun kurulmasını, Heterodoks Göçebe hareketleri olarak değerlendirmektedir. Horosan’da, Selçuklu İmparatoru Sancar'a isyan eden Türkmenleri de aynı sosyal tipi temsil eden zümreler olarak değerlendirmektedir. <b>Ulâ’n bana Kızılbaş demiş, desin! Doğru söyler Yezit, isterse sövsün! İsterse Pir Sultanlar gibi assın! Hakk’a ayan kızılbaşım, kızılbaş. Herkes bilsin ikiliği hiç sevmem, İkrar verdim, bir daha geri dönmem, İnsanım yolumdan ayrı hiç kalmam, Hakk’a ayan kızılbaşım, kızılbaş. Başta Kızılbaş Ali, hem de Veli, Onların yüreği dağ gibi ulu, Bağrı kızıl yakut hem de kan dolu, Hakk’a ayan kızılbaşım, kızılbaş. Şah Hatayi pirim benim çağlarım, Yüksünmedim kızıl çarık teperim, Kara libas ile cenğe giderim, Hakk’a ayan kızılbaşım, kızılbaş. ONAR BABA yarenimle hem hâlim, Başımda kızıl börk bağlı Türkmenim, Nâr-ı hâl içinde gökte uçmağım, Hakk’a ayan kızılbaşım, kızılbaş</b> www.hubyar.org |
|
| 2005--0-2- 25: 0:8: | Bektas Tosun |
|
Sayin Site iligililri. "Bektas Tosun`a cevaben,Davut Sever" Ve Turap Tercan dostun yazilarida.Icinde isimimin gecmesine ramen vede benim cevap yazmama ramen,savunma hakkimi kullnmak dilegiyle,yazarlar sayfasina korsanin,mazlum koltuguna koymamis olursunuz. Saygilarima Bektas Tosun. |
|
| 2005--0-2- 25: 0:8: | Bektas Tosun |
|
Sevgili Yoldas Turp Dost. Ben kimsenin gudumunde degilim ve destekciside degilim.Ne Adnan ile ne de Nurettin ile bu konuda iliskim var.Bu orgut icinde olanlarla cozulur.Be dusunce tartisiyorum.Sadece,zamanla sunu demistim; "Hollandadaki Islam Federasyonu ciddiye alinmasin.Ciddiler ise,bizlerin Ibadet yerinin CEMEVI oldugunu once onlar savunsun ki,ayni ulkenin vatandaslari olarak nede ve hangi sartlarda hareket edecegimizi bilelim."Demistim.Iste en carpici dusuncem bu.Sende bilirsinki,kimden ve nerden gelirse gelsin,taviz vermeyecegimi.Hatta orgutleme konusunda iddali oldugumu ve de kismen,siz dostlarlada cok seyler basardigimizi bilirsin. Her orgutte,kusak degisimi yasarken bazi sikintilar olur.Alevi orgutude (hollandada) bazi sancilar yasiyor.Bu konuda duyarli olmak gerekir.Dilerim bu kisa ve alti cizilenlerden cok sey cikartirsin. Bir baska konu ise;Evet.Sosyalist bloklar disinda,12 Eylul fasist yasasinin gerirdigi,Imamahatip okullarininda etkisi oldugunu da eklemek gerekir. Evet."Din afyondur" sozune Aleviler cok fazla itibar ederek,ozunden uzaklasamis. Sayin,Eyupoglu,Berlindeki bir konusmasinda soyle der. "Din afyondur,diye az bile denmis.Oysa afyon bir defa uyusturur,din ise omurboyu uyusturur" dedigine katiliyorum. Inancimizi korumakta az caba verildigine inaniyorum.Sanatcilara tavir alinmasina inaniyorum.Madii degil,manevi degerlere onem verilmesine evet.Ama kim olursa olsun yanlis yapanin ne yanindayim nede destk sunarim. Neden dara cekilip,yonetimden uzaklastirilmiyor yanlis yapanlar? Sevgili Turap.Beni tanirsin,simdi degil,daha eskilerde de,Almanayada,kadro degisiminin nasil oldugunuda bilirsin.Orasi kusak degisimini cok sancili yasadi.Ama suandaki,basta oturanida tartisiriz gerekirse.Eline,Beline,Diline ilkesinde de hodri meydan dersem kizma sakin.Ozum,yuzum gibidir.Ne olur fazla konusturma be can.El govdenin kasindigi yeri bilir.Turkiyedeki kuruluslardan al da buradaki kuruluslara kadar,tam bilmesemde,bana gore yeterli. Sevgilerimle Yoldas,Dost,Can Turap. |
|
| 2005--0-2- 24: 2:2: | Turap Tercan |
|
Sevgili Bektas can, Neden bir coklari gibi etrafinda olup bitenleri gormemezlikten geliyorsun. Bu konularda da soyleyecegin seyler olduguna inaniyorum. Bir fikri savunman ve arkasinda durman cok dogru birsey. Buna kimsenin itirazi olamaz. Kimlerin ne yaptigini bir guzel siralamisin ya bugun yapilanlardan neden hic bahsetmiyorsun. Izettin Dogan Alevileri Diyanete satiyorda, sayin Adnan Yilmaz ve Nurettin Altundal bir taraftan "Alevilik Islam disidir" diyenlere destek veririken diger taraftan Aleviligi Islami Kuruluslarin icersine sokarken neden giklar cikmiyor. Neden gayri muslum'ler olarak ne oluyor demiyorsunuz! Evet Aleviligi islam disi gorenler ne isiniz var oralarda! Para almak icin insan dininden ve dusuncelerinden vaz gecmez. <B>BUNLAR DUSUNCELERININ ARKASINDA DURAMAYACAK KADAR CAPSIZ, DONEK, OPORTUNIST VE TAKIYECIDIRLER!</B> |
|
| 2005--0-2- 24: 1:2: | Bektas Tosun |
|
Sayin Hulki Cevizoglu Bahsettigin derginin cikp cikmadigini bilmiyorum.Ama bir gercegi aciklayim. Bir donem,Haci Bektas Veliyi savunan,sayin Ali Haydar Cilasun Dede,Abdullah Ocalan`la gorustukten sonra,%80 derce donup,Hci Bektas Veli`nin,Turk Milliyetcisi oldugunu savunmustur.Oysa;kendisine su denilmistir.Aleviler,asagidan yukari dogru (bagimsiz olarak) orgutlenip,federason kumalari.Bu federasyonlar(yurt ici,yurtdisi) Vakiflar,Akedemi v.s.Hepsinin Yurutme,yada yonetimi,Genel kurulu olusturarak,Hacibektas Merkezli,butun Alevileri (Cepni,Yuruk,Turabi,Kalenderi,Bektasi v.s) icine alcak sekilde,orgutlulugunu tamamlamis bir yapi olusturmayi onermistik.Tartismadan kacti.Sade o,mu? Birde Rahmetli Yrukoglu.Kervan dergisi cikradigi donemde,Alevileri,Isci sinifiyla Musaip olduklarini soylemisti.Sonra,Princek de cok kostu Aleviler arkasindan.Sundan emin olunmaliki;Bugun Aleviler bir butun olarak,Konferdeasyonla yoluna devam ediyor.Hemde,Ulkenin bolunmez butunlugu icinde.Cuhmuriyetin yaninda.Ama tabiki bugunku yonetimin degil.Alevi toplumunun inaci olan Cem evlerinin,Ibadet ve Kultur yerleri oldugunu savunp,alncaya kadarda mucadelesini vererek. Dilerim yetkili dostlar dah genis cevap verceklerdir. Saygilarimla Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 24: 1:1: | Bektas Tosun |
|
Sevgili site okuyuculari Ben olusumundan bu gune kadar takipcisiyim.Insan kendini dunyali gorunce,her konunun takipciside olur.Bu dunya bizimse,bu bir insani gorevdir.Insanlari kirmayin soyleneceklere dikkat edin derken,Bircan dost yine beni "Paronayak"olarak nitelemis.O,onun gorusu.Ben,kimseyi suclamiyorum.Olani yaziyorum.Izzettin Dede,"Alevi Diyaneti"kurmadi mi? Peki sorayim yine.Ataturk doneminde,diyanet kurulurken,Ulusoylar,istemezmiydi,Alevilerinde icinde yer almasini? Almanya Federasyonu noktayi koymus.Evet.Haberim var.Hangi sartlarda koydu,niye koydu? Davut dostun da dedigi gibi,ben farklimi soyledim.Caminin olmadigini,Cemevinin oldugunu,Cemal-cemale oldugumuzu.Inanci ve yasam bicimini,dunya gercegini,kimlerin Din icine sokdugunu tarih acikca soyluyor.Dara cekmekse;Evet.Dar cektim kendimi.12 hizmetimi yaptim.Ben hergun dara cekerim kendimi.Herkesinde cekmesini dilerim.Ben bu yazilari yazarken daha,Euroturk`deki 12 gunluk program baslamamisti.Bazi cevap verenlerde,o,programdan etkilemis olmalidirki,nerdeyse benim savundugumu dogrular oldular.Bunu daha once okuyarak ve dusunup,arastirarak yazmis olasalrdi boyle olmazdi.Benim ne dedigim degil de benim Ateist oldugumla ugrasmalarida olamzdi.Balaban dost cok guzel yazmis.57 idam,binlerce,iskence olumu,kursunlanan,10 binlerce Memnu haklari elinden alinmis insanlar ordusu yaratan,10 binlerce goce sebeb olan,Imamhatip okullarini yasalastiran,yesil sermayeyi,finansman icin seferber eden,bir 12 Eylul fasit yonetmine kim ne kadar karsi cikti.Iste ben hala karsi cikanlardanim.12 Eylul donemeinde,kayip olanlarin ve olanlerden 1000 tane insanin,resimlerini,pankart yaparak.12 Eylul,2004 de ankaradaki eylemi gerceklestiren,78 liler bir cosku yaratmis ve Generallerin yargilanmasini istemistir.Bizler neden bazi zulumleri unutur olduk ki.Su siteyede girinde bir bakin.www.78liler.com.Ne cabu unutuldu bu gunler.Ben en kerbelayi,nede bu gune kadar ola gelen zulumleri unuttum.Birazda siler hatirlar misiniz? Bunlarida savunmak ve her donemin zulmiune karsi cikmak,ateistlik ise evet ateistim.Aleviligi de ezlimisolarak,savunmak da bana hic yabanci gelmiyor.Alevilik,bir Ceme katilmak,dernek uyesi olamaktan baska birsey degilse, yanlisin en buyugu yapilir. 4 kapidan HAKIKAT cok genis bir kavramdir.Hakikattan gimeyede devam ediyorum.Rahatsiz olan varsa,dusunceye cevap versin.Dunku yazimda da kimlerin Alevilikle oynadigini yazmistim.Bu bir gonul isidir,cikar isi degil. Sevgilerle,Gecege HU |
|
| 2005--0-2- 23: 2:3: | Bircan |
|
Sayin Tosun, Hic kimsenin senin kisligine saldirdigi falan yok. Bu paronayak fikirlerinden vaz gec. Bazi seyleri ileri surdun insanlarda bu konular hakkinda fikir beyan ediyorlar. Aslinda dikkat edersen sen insanlara saldirmaktasin. Insanlari diyanetcilikle, devletcilikle, ihanetle suclayan sensin! Dogru gonul kirmamak gerekir, yolumuzda bunu emrediyor. ama yolumuz bir baska sey daha emrediyor, ozunu dara cekmeyi. Her kes buradan baslayarak hareket etse sorun kalmaz. Sana bir baska sorum olacak. Siz eski ateistler (solcular) ilk baslarda Alevilerin orgutlenmesine karsi cikanlar sizler oldunuz. Simdiden Aleviden daha cok alevi gibi gorunmeye calisiyorsunuz. Bunun nedeni nedir acaba? |
|
| 2005--0-2- 23: 1:9: | Bektas Tosun |
|
Derli sayfa okurlari Kacgundur cevap vermek istemedim ama,bana cephe alirken kimlerin gonlunu kirdiklarindan habri yok.Ben Aleviligi ne kotuledim nede erkeni.Ya bilen cevap verir yada susulur.Kafama gore cevap vermedim.Camileri orgutlemden ote,nice Aeleviyi nasil Cami koselerinden cektigimizi cokarkeadas bilirler.Hic yoktan Alevi orgutu yaratildi.Orgutleme donemine soyundugumuzdan,Akademinin kurulusundan sonra ayrilana kadar,ne gonul kirdim,nede birini incittim.Alevi yolunada helal getirmedim.Lutfen edebi olun.Insanlarin ne oldugu degil,neyi nasil bildigiyle yargilayin.Biliniyorsa IDDAYA cevap verin.Nice Papaz arkadas gordum.C.P.N (Hollanda Kominist Partisi) olan.Nice Alevi gordum,duskunlgunugizleyip,toplum icinde dolasan.Nice Alevi gordum benligini yitirmis.Hani sevgili Mahsuni derya "Nice Ali gordum,Osman ciktilar" diye.Mahsuni Canin anlatmak istedigi belli,yoksa Osaman adi olan dostlara degil mesaji.Ben de nice Alevi gordum,dun Erbakanin yaninda yer alan,nice Alevi gordum,M.H.P li olan.Nice Alevi gordum,donemin Millet vekili Dedelekle,masay oturan.(Bu kisi hala bir yerde Baskan) Daha saymayayim.Sivasa,Inceleme Komitesi olarak gitmek istemeyen,ama Huseyin icin "ulurum"diye cigirtkalnligi yapan.Neler gormedim ki.Evet.Ben ateistim.Ama,gelsip buyudugum,inacin icinden gelenim,hic de ihanet etmedim.Camiye giden Alevilerden daha inancliyim.Diyanet kurma calismasi icinde olanlardan da.Peki;Atatruk doneminde, Diyanet kurulurken Ulusoy Dede,bir dilekceyle,Diyanetin icine giremezmiydi? Bir baska soruyu sorayim.Hangi aleviki gecmiste,Mahirler ve Denizle saygi duymadi? Hangi Alevi ki;yenilikten yana degil? Devrimcilik yenilikcilik degil mi? 6 Oktan biri Devrimcilik degil mi? Lutfen.Ya bilerek konusalim,medeni olalim,yada canlar birbirini incitmesin.Evet.Her inanc ve dinde boyle tartisma var.Kileselerde,Moniklerin evlenmesi tartisiliyor,Islam cevresinde hangisi bir butunki.Su,Devletin besledigi,cami Immalarini biraksa beslemeyi.Yada,Diyaneti bir fes etselerde gorsek su inaclari kac parca? Eskiden,tartismayi,okumayi,seven toplum,simdi her konusanin karsisinda olamya basladi. Ben rica ediyorum.Bilerek yazan Ateisten korkmayin.Bilmeyerek konusan cahillerden korkun.Cunku;bilgisiz hoca insani dinden,cahil insan imandan eder. Benim gibi durust,onurlu ve Aleviligi bilen biryle ugrasmayi birakinda,hala kendileri,orgut icinde nice yaramaz insanlari temizleyin. Lutfen,gonul kirmayin.Bilen konususn bilmeyen dinlesin?Ogrenincede,dogru cevabi versin,yada bu gibi iddalari curutmek icin arastirsin? Sevgilerimle Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 22: 1:9: | Hüsniye |
| Mertali, ilerici bayan olarak senin katimlimcilardan birine “Kari parasiyla gecinenlerdenmisin” gibi son derece geri söylem kullanmani kiniyorum. Yazinin birinci bölümünde ileri fikirleri savunur gibisin fakat bu deyimle “erkek-egemen gericiligi” yapiyorsun. Ne demek, ben bir bayan olarak calisip kocam cocuklara bakiyorsa bu onu senin sözlerinle “Kari parasiyla gecinenlerden” oldugu icin “ise yaramaz” mi yapiyor? Gercekten neden bu degerlenmeyi kullandigini anlayamadim. | |
| 2005--0-2- 22: 1:8: | Bircan |
|
Sayin Mertali, sanirsam yazilanlari iyi okumuyorsun veya istedigin gibi anlamaya calisiyorsun. Elbetteki Aleviligi Alevi olmayanlarda arastirabilir, solcu olanda. Ama benim soylemek istegim o degil. Adam hem ateist oldugunu soyleyecek hemde Aleviligi ona gore yorumlayacak ve inanalarada boyle inanacaksiniz diye tenkit verecek. Kardesim ben boyle adamlarin soylediklerine karnim tok. Bir kere inanc tartisilmaz. Inanilir! Varmi bizden baska bir toplum kendi inacini ve degerlerini tartisan! Varmi baska inancta olupta hem Hiristiyanim hem ateistim veya hem sunniyim hem ataisttim diyen bizden baska. Bu arkadaslar ozunde Alevilikle alakasi olamayan siyasi kimseler. Gitsinler camilere gidenleri yola getirsinler, onlari ateist veya ilerici solcu yapsinlar. Aleviler bu arkadasardan yuzbin katli ileri ve devrimcidirler. Bizim bu insanlara ihtiyacimiz yoktur! |
|
| 2005--0-2- 22: 1:4: | mertali |
|
yazilanlari basindan beri takip ediyorum alevilik solculuk ateistlik gibi tartismalar ve dusunceler ama hickimse karsindakinin dusunce ozgurlugune saygi gostermiyor hani solcular aleviler ilkbasta dusunce ozgurlugunu savunuyorlardi simdi kendileri yani burada yazanlar saygi gostermiyor neden bir ateist bilgi sahibi olamazmi arastiramazmi yada birsolcu alevilik hakinda konusamazmi bu nasil dusunce aksine bunlari yazanlar simdi aleviyim diye gecinenler yasadiklariniza baktinizmi burada konusmasi yada yazmasi okadar basitmi bunlari yazmak icin birtakim fedakarliklar yapmak gerekmezmi yanlizca kulaktan dolma dolgularla insanlari elestirmeniz yargisiz infaza goturmeniz nederece dogrudur. BIRCAN soruyorum sana senin ilkbasta kendine saygin varmi cunku insanlarin dusuncelerine saygin yok aleviyim diye gecinenlerdensin Ilyas enson satirinda yazmissin disci disciligini pizzaci pizaciligini dede deligini bilim adami bilim adamliligini yapsin demissin peki soruyorum sana sen bir ise yaramazmisin yani sen budusunceleri yazarken bir amaccin bir isin yokmu yoksa kari parasiyla gecinenlerdenmisin cunku insanlar yaptigi isleriyle degil dusunceleriyle buraya katiliyorlar ozaman burada yazanlar hepsi seningibi bostan gezen insanlarmi dusuncelerini savunamazlarmi yazamazlarmi okyamazlarmi turapbey hala alevilik hakinda yazmaya devam ediyorsunuz ozaman soruyorum bugun alevilik icin neyaptin orucunu tutnmu asureni yaptinmi bir aci yada muhtac birini doyurdunmu neyaptin sadece yazdin yazmayada devam et tosuncan yazilarini okuyorum katildigim ve katilmadigim cok noktalar var ama yinede cesaretinizden dolayi sizi tebrik ediyorum dusuncelerinizi yazmaya devam ederseniz bizleri sevindirirsiniz saygilar |
|
| 2005--0-2- 21: 2:3: | Turap Tercan |
|
Anadolu Aleviliğini diğer İslami yorumlardan ayıran en temel özelliği onun İslamiyet'e getirmiş olduğu tasavvuf boyutudur. Bir çok anlamda paradoksmuş gibi görünen bu tasavvuf anlayışı her anlamda egemen Sünni İslam anlayışına bir karşı duruş olarak ortaya çıkar. Bu tasavvuf anlayışına göre Tanrı, peygamberler, veliler, doğa ve insan, ay, güneş her şey egemen sünni İslamın söz ettiği her konuda farklı bir yorumla karşı durur. Bu durum ibadettede yansımıştır. Bu anlamda Anadolu aleviliği şekilcilikten uzak, içselliği yani iç arınmayı öne çıkartan tapınmayı ibadet olarak kabul etmiştir. Anadolu Alevi tasavvuf anlayışına göre, Muhammed dinin "zahir" yüzünü temsil eder, bu anlamda da "Şeriat" Hz. Muhammed'e geldiği, Hz. Ali'nin ise dinin "Batın" yani gizli yanını temsil ettiğini ve "Tarikat"ın Hz. Ali'ye indiğini kabul eder. Anadolu aleviliği bütün felsefesini bu kavramlar üzerine kurmuştur ve bu yaklaşımıyla kendisini bagnaz ortadoks Sünni islam anlayışından kesin kalın çizgilerle ayrı tutmasını başarabilmiştir. Örneğin Kuran Alevilerde de kutsal kitap olarak kabul edilmesine rağmen, esas uyulması gereken kuran'ın, "Kuran-ı Natık" yani konuşan Kuran olduğudur. Bunun anlamıda "kamil insan"ın söyledikleri ve akıl süzgecinden geçen şeyleri inanç olarak kabul etmektir. Anadolu aleviliğinin bu derin boyutları bilinmeden çıkarılacak sonuçlar, bugün kurnazlık yaparcasına "Hz. Ali'nin yaşadığı dönemde İslamın kuralları nelerdir?" gibi sorularla Hz. Ali'i Sünni gösterme gayretleri, tıpkı Tayip Erdoğan'ın yaptığı gibi "Ali'yi sevmek Alevilikse ben daha iyi aleviyim" demeye ve Sünni anlayışı haklı çıkartma gayretine dönüşür. Bu konuda son zamanlar Sünni İslam'cılarla gayrı Müslüman Alevi olduklarını söyleyenler aynı noktada, yani Hz. Ali'yi Sünnileştirme noktasında birlleşmiş durumdadırlar. Saygılarımla... |
|
| 2005--0-2- 19: 1:5: | Bektas Tosun |
|
Sevgili ILYAS dost. Uyarin icin tesekur edrim.Evet.Yazilar konusunda,klevyeyi yeniledim.Bu konuda ozur. Ama,basindan beri izliyorsaniz,dikkat edinki;benim getirdigim dusunce degilde,benim kisiligim tartisildi.Bu ayibi gormenizde de yarar var.Bir yeniside Pizzaci olayi eklendi.Alevi Dedeleri,normal koy yasmainda,bir cifcilik yaparakda,hizmetini yapandir.Pizzaci olan,ekemgini farkli yonde kazanan,yazip dusunemez mi?Ben,Yer-Gok,tanri anlayisiylada altini cizdigim bir analyisi idda ettim.Sizde soyluyorsunuzki;hetedorks dusuncesinin hala tartislidigini.Bunlari simdilik tartismaya acmiyorum. Ama benim kisiligimle neden tartisma yapiliyor? Bu ayibi kim duzeltmeli.12 Hizmette,Delil gorevindeykende ayni dusuncedeydim.Bu ne kadar saygisilik ki,su arastira bilir,su arastiramaz diye biliniyor.Asagidan yukari dogru orgutlenerek,dernekler,federasyon,konfederasyon,Akademi,gibi orgutlerin,Yurutme Kurulu,Genel Kurul olarak belirlenemli ve bu genel kurulda kendi icinde yonetimini olusturup,yurtmeyi,Hacibektasta,merkezi bir kurum haline getirerek,herkesin,bu merkezi muatap alarak,halkin destegiyle,Alevilik,analyisini arastirark,Devletten de var olan,haklarini,butun toplumu arkasina alarak yapmali anlayisindan kacanlar,bugun Aleviligi ve orgutlenmesini cok iyi bilenler oldu.Aleviligi bilmek,Kerbela ve Ali`den Ibaret ise,hala Arapistan,colleriyle ugrasip(Burasi temel olabilir,daha onceki,tarihsel yapimizi da alamak kosuluyla)anlatmak ise,Evet.Ama,birde "Anadolu Aleviligi "diye Dunyaya karsi iddamiz,ayrica,Anadoludaki erenlerin yoluda bizlere bir gorev yuklemistir.Bu celiskilerele ne yapilir bilmem ama,tek bildigim kisilerle degil,kisilerin ne soylediginden yola cikilirsa sevinirim.Ayricada,herkes birseyle ugrasiyor,ekmek teknesinide bir ayip gibi gormekde bir baska anlayis.Ali yoldasiniz olsun.Baska ne diye bilirimki.Tarih elbette birilerini yargilayacaktir.Biliminden yana olmak,aydinkiltir. Bir insan iyi konusa bilir,yaza bilir,iyi giyine bilir.Ama bunlar karekterin simgesi olamaz.Duskun degilim,kimsenin hakkinida yemedim.Ozumle hic celismedim.Ozum butun ve durusum aynidir. Devrimci,direncli olamk,Husyinle bitmemis,Nesimi,Pir-Sulatan ve Sehbedrettinlerle surmus ise,dunya dondukce,yine surecektir.Safimi ve tarfimi bilerek,Gercege Hu... Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 19: 1:4: | Ilyas |
|
Tosun Can, Yazılarının içeriğine geçmeden: Arkadaş senin gibi çok okumuş bir insanın yazısında bu kadar yazı hatası olması ayıp. Okuyucuların bulmaca çözmeye vakti yok sanırım. Gönderdiğin yazıyı lütfen doğru dürüst gözden geçir sonra postala, bizi ilkokul hocalığına zorlama. Davut Sever’in dedeliği İşte sevgili Tosun can lütfedip Aleviliği araştırsaydın Dedegan kolunda Ocaktan gelen bir kişinin dedeliğinin tartışılmaz olduğunu bilirdin. Pir-Mürşit-Rehber-Talip sitemini bilirdin. Senin bahsettiğin el alma Çelebi ve Babağan kollarında vardır. Davut Sever Derviş Cemal ocağına mensup olup bu gelenek içerisinde yetişen bir insandır, ayrıca dedelerin kulaktan dolma değil eğitilerek yetişmesinden yana olan bir dedemizdir. Önemli olan istediğin şekilde bir Alevilik görmek değil yaşayan Aleviliği olduğu gibi kabul etmektir. Ayrıca Aleviler, Aleviliği yarınlara taşımak amacıyla bilim ve eğitim yolundan gitmeyi yeğlediğini bilmelisin. Çok geç kaldın, ben varken sen yoktun. Çok ayıp Tosun can, ne demek bu? Alevikte benlik olmaz! Sen, dernekler ve Hakder yokken Alevilik vardı, hizmetleriniz için teşekkür ederiz, ancak Alevi tarihi senin Hakder toplantılarına katılmanla veya dünyaya gelmenle başlamadı. Ayrıca herkesin verdiği hizmete saygı göstermek lazım. “Ben daha önceydim” demeyle sonra gelenlerin çalışmalarını küçümsemek nasıl bir mantık olduğu konusunda seni düşünmeye davet ediyorum. Ateizm ve Alevilik Aslında bu tartışmaları izliyorum ancak polemiklere katılmamak istiyorum, ancak kısa bir açıklama yapayım: Aleviliğin temelini Vahdet-i Vücud telakkisine dayalı tanrı anlayışı oluşturur, Alevilik derin bir mistizm/tasavvuf karakterli bir inanç sistemidir bunlardan dolayı Ateizmle asla bağdaşmaz. Eğer din-tarih eğitiminiz yetersizse lütfen bilimsel araştırmaları okuyun, dünyada hiçbir tarih bilimcisi Aleviliği İslam dışına atmıyor, ayrıca Alevliğe benzer İslam dünyasında diğer senkretistik-heterodoks akımlar için de aynısı geçerlidir. Tabii ki konu hakkında devamlı tartışma vardır ver olmalıdır, ancak ilmi formasyon sahip olmadan herhangi bir siyasi gelenek mantığıyla tarihi, yazılan popüler bazı yayınlara dayanarak deforme etmek sakıncalıdır. Dişci dişçiliğini yapsın, pizzacı pizzasını, dede dedeliğini, bilim adamı da bilimini. Saygılar |
|
| 2005--0-2- 18: 1:9: | Bir can |
|
2005-02-18 16:52:33 Bir can Bu kadar kedisiyle celisen, bir insan gorulebilirmi acaba. Kardesim inancin yoksa bari inanan insanlari rahat birakin! Sizin solculugu nasil batirdiginiz cok iyi biliyoruz simdi de aleviligimi batirmaya calisiyorsunuz? Kimsenin gerici seriatci falan oldugu yok, samimice yoluna erkanina sahiip olan her alevi Emevi Islamla, Ehli beyt islam anlayisi arasindaki farki cok iyi bilir. Neyin gerici neyin ilerici oldugunuda. Bize bunlari oigertmeye kalkmayin. Gidin camiye gidenleri ilerici yapmaya calisin. Dusun bu toplumun yakasindan! Biz Ataturkun yolunda ilerleyen Aleviler ilericiligi, devrimciligi senin gibi uc bes kel aynaktan ogrenecek degiliz! Bir de utanmadan soruyorsun,ateist olarak Ceme girebilirmiyim diye. Ya sunni ateist camiye cuma namazina gidiyormu? Bari hic olmassa onlar kadar durust olun! Benim inacimin ne oldugunu bana tarif etmek sen ve senin gibilerine kalmis degil! Git ateistligini istedigin gibi yasa, buna kimsenin bir sey dedigi yoktur! Ama beni bana birak! Senin gibi iki dinliler ortalikta cok dolsamakta ve hepisi inanmadigi halde dernek ve federasyon yonetmekte. Bir bozmadiginiz alevilik kalmisti onuda halledin bakalim. |
|
| 2005--0-2- 18: 1:9: | Bektas Tosun |
|
2005-02-18 11:56:10 Bektas Tosun CANAK TUTMAK KIMLSEIN ISIDIR. Bir kere su bilinmelidirki,oaly Ateistlik ve Alevilik olayi degil.Alevilidin DIN icinde olulmamasidir.Ben,INANC dir derken,neden benim duya gorusum one cikarilidigini hala anlayamadim.Ben kimligimden memunum vede kimse rahatsiz olamist.Hak- Der`in olusumu doneminde.Simdi rahatsiz olanlarida anlayamiyorum.O surecte,hic kimseye Canak tutmadan,durust ve mertce ve Devrimci bir karakterle orgutlenme mucadelesi verirken,ne ben Alevilik anlayisini cikarima alet ettim ne de benden ve Ateist olusumdan rahatsiz olan.Ama,hala el almamis,dedesi,yada babasi Dedelik yaparken,kendini DEDE ilan edenler gibide yanlis yapmadim. Bazi guzellikleri herkesin keyfine gore uygulamayida tartisirsa "sana ne" mi denilecek? "Kolay gelsin" derim.Derim ama,ama dusuncemide soylerim."Bos ver o,soyleyen Ateist" mi denilecek yoksa bu yanlislari kim soyler,kim uyarirsa,Alevilik`e katkisi mi olacak? Canak tutmak,Turkiyedeki,sunni idolojinin arkasina takilarak,onlarin yaptiginin aynisini yaparak "Diyanet"olusturmak gib v.s. isler mi yapmak? "Islam Disi,ama inanc disi degil" demek mi asimilasyona canak tutmak,yoksa;"Biz boyleyiz,boyle yasariz." deyip direnmek mi? Hak-Der yonetimi olarak,donemin Cuhmurbaskani,Suleyman Demirel`e "Diyanetin kaldirilmasi icin bildiri vererek,asimilsayano bas kaldirmak mi? Sevgili Davut Dost."Dede" diyemeyecegim.Cunku; dedelik el alarak olur,bu el alisida,muritleri ve cevresi bilgisinde olur.Ki..... Ilerisini tartismayacagim simdilik. Ateist olarak bakmam,degil,Alevilige,katkisi ve dusuncelrinde,genclige dogrulari soyleyip,soylemesiyle olcersek daha erdemli ve gercekci oalcagi kanisindayim. Bunlarida asrak ve "Ateisti hos goren Davut Dost;"Hem kendinize Aleviyim diyeceksiniz hemde Ateistim diyeceksiniz,Alevilik Isalam Disi diyeceksiniz.Orada durun derim." Lutfen Ftvaci yaklismalr degil,bana Islamin Icinde olusuna kanit ver.Ben bir Alevi geleneginden gelen biriyim,ateist olasmada o kurallarda yetismisim ve de arartirarkta daha gercegini,ogrenmisim.Kulakdan dolma degil.Daha ileide soyle der,Davut Dost."Oyle tarz dusunceler Alevilikte yoktur."Cok gec kadin.Ben varken sen yoktun.Aleviligi kimseninde geriye gorurmesine izin vermeyecek bu gelismis inasanlar ve gelecek gencler.Bunuda siz ve sinin gibi dusunenler bilmeli. Nasil buyuklerimiz bizlerin bukadar ilerici olmasina veile olduysa.Hatta bir sosyalisten de ilri dusunenler olusturmus sa buyklerimiz,bun dan sonrada daha ileriye gidecegini hesap edemez bazi insanalar.Ali rehber ilse,yolu gostermis ise,her Alevide,Ali`i,Huseyin`i,Mansur`u,Pir-Sultan`i,nice Pirleri asmamis ise durup kendimize bakmaliyiz.Hala,o,Yol gosteren ve direnenlerden medet beklemek de caresizliktir,beyinsizliktir.Hic birsey durdugu yerde degildir.Peki;Su dokulen kanlara seyirci mi kalmak yoksa karsii cikmak var? Karsi cikmaksa,hangi siyasetle karsi cikacaksin? Siyasetin ne?Lutfen Aleviligi herseyden soyutlayip,toya donedermeyin.Ayni,digerlerine denilen gibi."Ällahinan,Devletin isine karisilma" diyerek,Islami nasil yorumladiklarinida gorduk ve hala o,Islamin anlayislarini,Afganistan,Irak da gorduk ve de diger Islam ulkelerinde yasananlarda malum.Iste bizleri onlardan ayiran,Inanc olarakta,basayak, ayakbas,anlayisiyla,Rehber ve Pir halktan ne kopmus,nede onlari "sizin akliniz ermez"diyerek,dunya gorusunden soyutlamistir.Ki bizler bugun farkligimizi onalra borcluyuz. Ceme de,ateistler giremez denmez,ozu bozuk ve yanlis yapmis duskunlerin girmeyecegi soylenir.Ne yanlisim var ne de duskunlugum.Gire bilirmiyim Atesit olarak Davut Dost. Sevgilerle Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 18: 1:8: | Webmaster |
|
Sayin Bektas Tosun, Sozunu ettiginiz yaziniz, sayin Davut Sever dede'nin yazisinin altinda yer alan reaksiyonlar bolumunde yer almaktadir. yani yaziniz kaldirilmis degil. Hakaret icermedigi muddetce burada butun gorus ve dusuncelere yer verilmekte. saygilarimizla... Alevi yolu internet Gazetesi. |
|
| 2005--0-2- 18: 1:6: | Bektas Tosun |
|
Sayin sayfa duzenleyicileri. YAZARLAR sayfasindaki,Davut Dosta verdigim yazi neden kaldirildi? Bunun cevabinida ogerenmek hakkimsa lutfen cevabini verirmisiniz? Ateiste hos gorulu olan dost."Hem kendinize Aleviyim diyeceksiniz hemde Ateistim diyeceksini,Alevilik Islam Disi diyeceksiniz oarda dur derim"diey yazan Dost,daha ileri giderek."Oyle dusunceler Alevi yolunda yoktur" diyede bir karar veriyor.Bend ebu yazisindan dolayi cevap vermsitim.Buna cevap olan yazi YAZARLAR bolumunden neden cikarildi? Fetvaci analyislara duyarli olunmasi gerekir.Canak tutanlarin da benim gibi insanlar hic olamaz. O,zaman sunun cevabini verirmisiniz? Cem`e gelecek bir CAN duskun,hak yemis,gonul kirmis olmamli.Ben ozumce butunum.Ateistligimden dolayi gire bilirmiyim? Mademki bilenler buna cevap veriyor. Olayin icinden cikamiyorsaniz,ben cevaplaya bilirim ama insanlarin,durusuyla,dunya gorusuyle degil,kac gundur Idda ettigim,analayisi tartisalim.Lutfen kirici olmayalim ve hukum vermeyelim. Saygilarimla.Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 18: 1:2: | Bektas Tosun |
|
Bu sayfanin al kismindaki YAZARLAR bolumune yiklarsaniz,Davut Dosta yanitimi okuya bilirsiniz. Sevgilerle. |
|
| 2005--0-2- 18: 1:2: | Bektas Tosun |
|
Bu sayfanin al kismindaki YAZARLAR bolumune yiklarsaniz,Davut Dosta yanitimi okuya bilirsiniz. Sevgilerle. |
|
| 2005--0-2- 17: 2:3: | Hasan Sevin |
|
<b>Hamd olsun yaradan yuce Tanri'ya Bizi Ehli-beyt'e talip eyledi Bende etti Muhammed, Murteza'ya Bizi Ehli-beyt'e talip eyledi Basimiz verdi muhabbet taci Bizleri ettiler Guruhu Naci Cumle ummetlerinden olduk ser taci Bizi Ehli- beyt'e talip eyledi On iki imamlar bizim gulumuz Gule feryat eder ask bulbulumuz Muhammed Ali'dir mursit, pirimiz Bizi ehli-beyt'e talip eyledi Hakikat baginda nasip gecildi O gun dogru yolda olanlar secildi Kirklar meclisi'nde gulbank cekildi Bizi Ehli-beyt'e talip eyledi HASAN Hakk'i bilen bir kemter kuldur Velayet sahibi Sahim Ali'dir Bugun erkan piri Hunkar Veli'dir Bizi Ehli-beyt'e talip eyledi</b> |
|
| 2005--0-2- 17: 1:9: | Bektas Tosun |
|
Yukardaki yaziyi kazara gonderildiginden devami soyle: -herkese HODRI MEYDAN |
|
| 2005--0-2- 17: 1:9: | BektasTosun |
|
Sayin Ismail Onarli. Bi silerde taraf tutulmaz.Taraf olunur. Bizlerde ezilenin yaninda TARAF olan bir analyisin,inancin bireyleriyiz. Ama,yillardir Dinin ezilmisligini yasayan biz inaclilari,bu gelenekten saptiaran ve Dine surukleyen herkese |
|
| 2005--0-2- 17: 1:9: | Betas Tosun |
|
Sayin Ismail Onarli. Bu islerde taraf tutulmaz.Taraf olunur. Ezilenin yaninda bizler tabiki tarafiz. Benim |
|
| 2005--0-2- 17: 1:7: | Ismail Onarli |
|
Sayin Bektas Tosun... Kimlere> HODRI MEYDAN< dediginizi yazinizdan anladim. Ben "Turap Tercan" gibi düsünenleri anlamistim ki, demek ki yanilmisim. Çalismalarinizda basarilar ve selamlar.. |
|
| 2005--0-2- 17: 1:7: | Bektas Tosun |
|
Sayin Yilmaz Aksu Alcak gonullu ve edbi bir tartisma sergilemenden dolayi once teskurumu bildiririm. Sunu bilki ben hic bir surecteki,Pire,Zate ve Ondere siginarak tartismak istemem.Ali`in ilmi,Huseyin`in direnclerinden alda,daha oncesi,Konfucyuz,Saman,Zerdus,Zeus ve Anadoludaki Evliya ve Renlere kadar bir yasami arastirip algiladigimizda INANC dan abska birsey goremedigim olgusuna variyorum.Ki,Mansuru tanimadan,daha oncasini tanimadan bir idda yapmakta,bana yakismaz. Sevgili Turap Yoldasinda istegi konusunda hem fikirim.Amacim Butun Anadol Alevi analysini beraber hareket etmede hem fikirim.730 yildan fazla bir doneme damgasini vurmus OSMANLI analysinda,o kadar farklilasmasinida anliyorum.Ama bu donemde ne kadar Alevi inasninin yolundan dondugude belgelerle mevcuttur.Ki hala kendine Alevim diyenleri diyenlerin de icinde CAMI yi ve dolaysiyla Kuaranla tanismamasi mumkun degil.Inanc ve Kultur olarak birliktelige hic bir zaman ihtirazim olamdi.Iste Turap Dostu da tanidigimdan bu anlayista zaten hem fikiriz.Ama su MINARESIZ CAMI yaratmaya calisanlarada diyecegimiz ve sozumuz olamali.Ki inancla Dini bir birine katmanin tek yoluda bu MINARESIZ CAMI yartamaktan gecer. Bu konuya herkesin dikkat etmesi lazim. Yukardaki yazilarimda da kismen degindigim konularida okumanizi isterim. Namaz,abdest,oruc gibi ayraclarimizi cok iyi analtamk gerek. Kimde ahiret korkusu var? Bizde insan saygisi var.Ne cennet ne cehennem taniriz.Tek tanidigimiz INSAN var ve Insan hakki var.Olaya senin dedigin guzel,benim dedigim dogru degil.Mantigin bir yolu var.Alevilikde mantik disi olani kabullenmez.Ben bunu solculuklada karistirmak istemem.Sadece ucuruma gidenelri de uyarmak gerkir,seyirci kalmak degil. Saygilarimla Bektas |
|
| 2005--0-2- 17: 1:6: | Kerem |
| Ya Bu Hakder gayri Musluman mi? Her halde gelismeleri takip etmiyorar, Yezitler Alevinin kestigi yenmez diyorlar. Hakder nerdesin!!! | |
| 2005--0-2- 17: 1:4: | Yilmaz Akansu |
|
Aleviligi Islam disi goren YOLDASLARIN yazilarini gordugum zaman bunlar devamli olarak ENEL HAK’KIN arkasina siginiyorlar ve Tanri Insandadir deyip Aleviligin derinligini KENDI yorumlarina gore ele aliyorlar ve bazen cok basit bir sekilde kesip atiyorlar. Belkide hakli olabilirler. Simdi benim yani bu FAKIR CANIN bir sorusu olacak ENEL HAK demeden once Hallaci Mansuru Bilmek tanimak lazim Hallaci Mansur kimdir? Hallaci Mansur nicin Enel Hak demistir? Hallaci Mansur nicin Turkistani Hindistani dolasmistir? Hallaci Mansur hangi gorevi ustlenmistir? Ve bizler cemimize nicin Dari Mansuru, Mansur darini almisiz. Enel Hakki cok basit bir sekilde Tanri Insandadir demek bence Alevilige cok buyuk bir haksizlik yapmis oluruz, Bunun derinligini ve arkasinda yatan o mistik havasi nedir bunu bu FAKIR CAN ogrenmek ister bunu gercek manasinda bilen YOLDASLAR varsa lutfen bunu ogrenmek isterim. Baba Mansur yardimcimiz ola |
|
| 2005--0-2- 17: 1:3: | Turap TERCAN |
|
Degerli Arkadaslar, Bugun ne Aleviler eski Alevi nede Alevilik eski Alevilik. Bilindigi gibi Alevilik ozunde kirsal insan iliskilerine dayanan bir koyluluk inanc ve kulturudur. Cumhuriyet oncesine kadar bu kapali toplum yapisini koruyan aleviler, cumhuriyet donemine kadar develetle iliski icersinde olmayan alevilier, cumhuriyetle birlikte yavas yavas baslayan bir sehirlesme donemine girdiler. Gelinen noktada nufusun buyuk bir bolumu sehirlesmis olan Aleviler bu surecte kendi inanc ve kulturlerinden uzaklasmayida beraberinde yasamislardir. Uzunca yillar Alevi olmanin gereklilikleri toplum tarafindan yerine getirelememistir. Bugun karismiza cikan Alevilik, ozu yastilmayan sadece "Anne ve babadan olma" ile tanimlanan bir Alevi "kimligi" ile karsi karsiyayiz. Sehirlesme Alevi toplumunda sosyal farklilasmalari ve buna parelel olarak siyasi farkli siyasi tercihlere yonelmelerinide beraberinde getirdi. Artik 1960 yillarda oldugu gibi blok bir Alevi davranis biciminden ve siyasi tercihten soz edebilmemiz mumkun degildir. Bu saatten sonra benim cabab Alevileri tek bir noktada siyasi bir kanala yonlendirmek degildir. Bunu yapmaya calismakta realist bir davranis bicimi degildir. Cunki toplumsal yapidaki sosoyal farklilasmalar farkli siyasi davranis bicimlerinide beraberinde getirir. Bugun onemli olan bu siyasi davranis bicimlerinden uzak daha cok butun alevileri ortak degerler etrafinda "inanc ve kultur" kimligi one cikartilarak birlik ve beraberligini saglama cabasi icersinde olmayiz. Inanc ve kulturde siyasi birliktelik ve bu yonde ortak davranis bicimleri arnmaz, aranmamalidirda. Bunu yaptigimiz zaman solcu, sagci, Kurtcu, turkcu Aleviler uretmis oluruz. Genel olarak Alevilerin ortak siyasi kimlikleri "laik ve demokrasi yanlisi" kimlik olarak tarif edilebilinir. Buda Alevilerin buyuk cogunlugu tarafindan benimsenen bir durumdur. Aleviler toplumsal yapi itibariyle bize cok benzeyen "Yahudiler"i kendisine ornek almalilar diye dusunmekteyim. Yahudi toplumu icersinde de zengini-yoksulu-, sagcisi-solcusu-, komunistti- Fassitti var ama Yahudileri bir noktada birlestiren ve guclu toplum yapan "Yahudi inanc ve kulturu"dur. Bu anlamda bugun yapilmasi gereken Aleviligin Islam ici Islam disi olmasi tartismalarinin yerine, inanc ve kulturumuzu zedelemeden, bizi tarihler boyu bir arda tutan degerlerimize sahip cikmaktir. Selam ve saygilarimla.... |
|
| 2005--0-2- 17: 1:3: | Bektas Tosun |
|
Sayin Iamil Onarli Sadece siz degil,12 Mart cuntasi ve 12 Eylul fasizminde niceleri sizin gordugunuz bedeli odedi.Gel gorki,sola satasanlarin cogu da bedel odeyenlerden yada,Sunni asili devrimci olup,dun yaninda olan Alevileri,OCU goren inasanlar var. Oysa,Turkiyedeki,Halk katmanlarini tanimadan verilen mucadelenin eksiliginide sonradan ogrendik.Oysa,Katmanlarin Kultur ve inanc ozgurlugunu vermeden,yada istemelerinin yaninda olmadan,bir ust asmasi olan,sinifsal mucadelede cok basarili olamyacagimizin grecegide ortada. Iste boyle olunca,bana yakin olan vede icinde buyuyup,yetistigim Aleviligi irdeledim. Sizin dediginiz gibi solculugu da tam bilmeyenlerden olamdigimi da soylemis olayim.Buradayim (Hollanda)ama 78 lilerinde kurucularindanim ve mucadeleden kacan biri dedilim ve olmadim.78liler Ankara dernegininde uyesiyim. Ben,Federasyonun cok kademelerinde bulundum.Taki Akedeminin kuruculugunda da olan biriyim.Ama kimseye ozenmedim.Hidir cani sahsen tanimam ama son su Euroturk de yayinlanan programda dinledim ve dusuncelerine katiliyorum.Turgutu Tanirim ve Akedeminin kurlulusunda vardi.Ama ben hic bir zaman,koltuk sevdalisi degilim.Devrimcilik ve Alevilik bir gonul isidir.Ben onu yaptim.Halda yapiyorum.Bilerek HODREI MEYDAN dedim. Turap Yoladas gelince.Aleviligi kendi anlayisi icinde arastirmis ve bilen birisi olamsina ramen,celikileri olala bilir.En azindan bence var. Ben ENEL-HAK felsefesini hep benimsemisimdir ve de oyleyim.Yalniz bazi sozcuklere dikkat etmek grekir.Insanlarin durus yeri onemli benim icin.Ben devrimci ve sosyalis olarak,Aleviligi arastirmak ve tartismak,kimsenin tekelinde olmadigini dusunurum. Ama toplumuda incitmeden,dogrulari ortaya koyup inandirarak,ikna ederek olmali.Kimin donek,namussun,oldugu degil benim savundugum,toplumun pratigi ve,gecmisteki,direncli tarihi ve tarihi onderleri onemli.En azindan Anadoludaki direnc ve ondreleri bari dusunmek ve algilamak grekir.Tarih boyunca dedlerimiz bunu cok iyi yapmislar. Yunuslar,Pir sulatanlar,Seh Bedrettinler,Gul Babalar ve Celali isyanlarindan baslayip sayisiz ayaklanmalar.Iste bunun gersine dusmus bir toplum olmak beni rahatsiz ediyor,NERDESINIZ ve NERE GIDIYORSUNUZ demekten kendimi alamiyorum.Bu vesileylede,yanlisa gidene seyirci kalmayip,HODREI MEYDAN demekteyim. Saygilarimla Bektas Tosun Not:Dilerim bugunku guncel sayfada yayinlanan<turap Tercan arkadasin yazisina verilen yerden benim yazilara da verilir Alevilik ilkesindeki,esitligi yaparlar. |
|
| 2005--0-2- 17: 1:1: | Ismail ONARLI |
|
HODRI MEYDAN KIMLERE KARSI ?... (*) Turap Tercan; Hak-Der kurucularindan Bektas Tosun'un, "Hodri Meydan" diyen mesaj-yazisina karsilik, "Hodri meydan mi?" diyerek <tahtacilar@yahoogroups.de> de uzunca bir mesaj-yazi kaleme alarak cevap verdi. Ama, ikisi de yanilgi içindeler ya da öyle görmektedirler. Birisi Alevileri yeterince tanimiyor,öbürüde Marksizmi,Sosyalistligi, Solculugu, Devrimciligi, Ilericiligi, Demokratligi iyi bilmiyor, duyduklari ile yetiniyorlar. Bektas Tosun'un madem ki sen "ateist"sin ne isin var, Alevi örgütlenmesin de. Yoksa sende; Turgut Öker, Hidir Temel, Hasan Kilavuz gibilerine mi özendin? Soracaksin bana senin ne isin var; "Karaca Ahmet Sultan Dergahi"nda, ben senin gibi "ateist" degilim. Tarihsel-Geleneksel Alevilige inanan, Inanç-Kültür-Toplumsal yasam tarzi bütünlügü, baglaminda Alevilige bakan, "Enel-Hak" Felsefesindeolan, "Sosyalist-Türkmen- Alevi" Kimlikli bir kisiyim. 1965 yilindan bu yana da bu kimligimi savunuyorum. 1968-70 arasinda bu anlayisim bir çok kez yazili hale geldi. Ben kimligimi; 12 Eylül iskence-hanelerinde de "Sosyalistim-Türkmenim- Aleviyim" diye haykirdim. Halen ayni noktadayim ve durustayim. Seninle ortak yanimiz; "Solcu-Devrimci" olmamiz. Turap Tercan ile de ortak yanimiz "Alevi" olmamizdir. Onun için ikinizin yazdiklarini da dikkate alarak kisaca yanitliyorum. - Aleviligi Islam Içersinde gören, çok sayi da çikarci-namusuz-ikiyüzlü okumus insan, Dede, Yazar, Sanatçi, yönetici vardir. - "Aleviligi Islam Disi" gören, çok sayida da namuslu ve erdemli insan vardir. - Burada ölçüt ne olmalidir? Ne olursa olsun bizdendir mantigini birakip, toplumsal yarar öncelikli olmalidir. - "Aleviligi Islam Disi" gören gruplar, Alevileri çikarlari için kullandilar. - Az sayida da olsa Aleviligi Islam Içersinde gören kisi ve gruplarda, Alevileri maddi ve manevi çikarlari için kullandilar ve devam etmektedirler. Çok dikkatli olup, doldurus ve maniplasyonlara gelmeden, uzun vadeli strateji ve her duruma göre gelistirilen taktiklerle, amaca dogru emin adimlarla yürünmelidir. HEDEF: Orta-çag gericiligine, Örümcek kafalilara, Yobazlara,Çikarcilara, Namussuzlara, Iki yüzlülere, Siyasi Islamci-seriatçi vs.'ler olmalidir!... ********************************************* Bu makale, ( http://www.karacaahmet.com/ ), mesaj tarihi: 16.02.2005 00:39'den itibaren Karaca Ahmet Sultan Alevi Forumu Web Sitesi'nde yayinlanmistir. |
|
| 2005--0-2- 15: 1:0: | Bektas Tosun |
|
Sevgili Turp Yoldas Seninde deyindigin gibi,islevini yerine getirmek gerek ama,dini inac icerisinde gormek olmamali.Inanc olarak analtilmali. Bie Cami,Havra,Partikhane,Kilise gibi kurallari olan bir din degil bizimki. Hangi din yapisi icinde,Ocak,Kurban var? Hangi din yapisi icinde,muzik(semah) var?Hagi din yapisi icinde yargi var? Cemal-cemale hangi din ibadetini yapar? oruc tutmada dahi.Sahuru ve oruc acma gibi bir zaman ve sofralar yok.12 gun boyunca gece ve gunduz,bazi seylerden uzak durma Matemi Yas anlayisi var. Bu olgu ve guzellikleri din olarak anlatirsak canlara simdeiden gelecegimiz,yanlis ogreti yapmis oluruz. Asya da olan ayni cemlerde vardi,islamdan once. Bazi tarihi gerceklerimizle,bulusmus oldugumuzuda bilmemiz gerekir.Iste bu baglamdan konuyu iredelemek ve tartismak gerekir. Sevgilerle,Turap yoldas |
|
| 2005--0-2- 14: 2:1: | Turap Tercan |
|
<b>Sevgili Bektaş can,</b> Senin ateist olduğunu söylememde ki gayem, seni yermek degildi. Bu konuda dürüst davrandığın için söylemiştim. Ama hala bu düşünceye sahip insanların inanan insanlara “böyle düşünmelisiniz” demelerini garipsemekteyim. Sevgili dost bir kerde daha yazacağım, İslam’ı tekleştirip sadece Sünnilik olarak görmek sonuçta Hz. Ali’yi ve senin çok sahip çıktığın Kerbela’yı ve İmam Hüseyin’i inkar etmeyide beraberinde getirecektir. Çünki Hz. Ali ve İmam Hüseyin İslam dini içersindeki yozlaşmaya karşı savaşmış insanlardı. Değilse İmam Hüseyin; “Koladığım can değil inançtır” dermiydi! “Alevilik İslam dışıdır” derken cemlerde söylenen duvaz imamları ne yapacaksınız? “Allah Muhammed Ali” ile başlayan ve “mümine (inana kişi) ya Ali!” ile bitten gülbenkleri ne yapacaksınız? 7 büyük ozanın her satırında yer alan “Allah”, “Muhammed”, “Ali” isimlerini ne yapacaksınız? Cemde seçdeye gelirken kimi çağıracaksınız? Muharrem ayında oruç tutmayın mı diyeceksiniz? Ya Hızır’ı? Fatma Anayı? “Şah Hatayi’m eydür Muhammed ali, Onlardan öğrendik erkanı yolu, Ali Muhammeddir Muhammed ali, Biz Muhammed Ali diyenlerdeniz” diyen Şah Hatayi’yi ne yapacaksınız? Ya çok sahip çoktığınız Pir Sultan’ın şu dizelerini ne yapacaksınız? “ Eğnimize kırmızılar giyeriz, Halimizce her manada duyarız, İmam Cafer mezhebine uyarız, Biz Muhammed Ali diyenlerdeniz” Analamadığınız çok farklı etnik kökenden gelen, farklı sosyal konumlara sahip Alevileri bir arada tutan bu değerlerdir. Yani Alevilerin üst kimliği ve birleştiği ortak nokta bu inançtır. Bu değerler ortadan kalktığı an artık Alevilik diye birleştirici kavramdan söz etmemiz mümkün olmayacaktır. Tarihler boyu süren baskı ve asimilasyon politikaları ve özellikle şehirleşmenin etkileriyle aleviler kendi gerçekliğine yabancılaşmışladır. Ve Alevilik kuralsızdır, her kes istediği gibi bir Alevilik yaşar anlayışı egemen olmaya başlamıştır. Oysa seninde örnek olarak göstermiş olduğun “Buyruk”ta Alevilerin Yol ve Erkan’ı teker teker yazılmıştır. Aslında gönlünün pasını silerek CEM’e katılımış olan bir Alevi için bu tartışmaların anlamı kalmayacağı açıktır. Çünki alevilik orada yaşamakta. Saygı ve sevgilerimle |
|
| 2005--0-2- 14: 1:5: | Bektas Tosun |
|
Sevgili Turab Yoldas. Ben Hasan Kilavuzu duydum.Ama ne kitabini okudum ne de yazisini.Yalniz.Bu dusunceyi 1997 de yazimda belittigimi soyledim.Ki daha oncede dusundugum bir anlayisti.Federasyon icinde de savundukalrimdi.Ben idda ettigimin cevabini alamdim ama anladim.Dolaysiyla,kimsenin sozculugunu yapmadim.Boyle dusunenlerin sayisida cogunlukta.Hala,tartisilacak,butunluk kazanacak orgutlememiz dururken,bilinen ve herkesin kabullendigi,Kerbela olayini ve Ali analyisini tekrarlamak yerine bazi yasamsal seylerinde tarisilmasinda yarar oldugunu biliyorum.Gok ve Yer tanrisi anlayisini herkes bilir.Cennet ve cehennemin varligina inanmadigimizida.Iste burdaki ayrac ve ayrilik sunu getirmez mi? Kurallari belli olmus,emir var bir din anlayisi degilde,insanin kendi ozgulunde,olan bir inanc bicimini nasil kurallara baglayarak,din icine sokulur?Iste ayrac olarak ve inancsal olarak bu baglamda tartismayi yegelemistim.Benim ve Senin bir birimize olan guven ve dostluk temelini asmayacagimizi herkes bilmeli.Bu ayri mesele.Mesel kisisel degil tarihsel ve toplumsaldan yasami ilgilendiren,gelecege net bir anlayis,en azindan asgari bir birlikteligin birlesimidir. Ben solculugu tartismadim.Ama solcular boyle dusunuyorsa o,benim disimda.Ben arastirim ve bildiklerimi somut bir sekilde tartismaya aciyorsam bunun karsi tezleri olmali.Yasmla,inanc celismemeli.Bu baglamda her zaman hazirim ve Islam disi gorusumde iddam var.Su analsilmasin.Bu ateist,bu solcu,devrimci diyerek kacmadan kim varsa karsi tezini kor. Ki,nice Turk kokenli olmayipda,Turk tarihiniarastiran var.Guven duyulmasin mi? Nice Alevi oayipda,Aleviligi arastiranlara dur mu diyelim?Dolaysiyla benim dusuncemin ne oldugu one cikarak tartisilirsa yanilgi olur.Ne soyledigim ve neyi tartismak istedigim onemli.Alevilige saldiri yapmayacagimi,saldirmayacagimi,yola helal getirmeycegimi bilirsin.Ama ben bir dusunceyi tartismak istedim.Bahenelerle hic bir yere varilmaz. Hewal kimsa tanimam,ama okumuski yazmis.Ben ne sana ne de bana ve bir baskasina sadiranlara karsiyim vede medini olmalarini oneririm.Kilinik bir vaka olarak gorende dostumuzdur.Ama okuyarak ogrense birazda arastirsa sevinirim. Herkese sevgilerim. Snada ayrica yoldas Turab. |
|
| 2005--0-2- 14: 1:3: | turap tercan |
|
<b>Sevgili Bektaş ve Hewal(?!) arkadaşlar,</b> Daha önceki yazılarımda da altını çizerek belirttiğim ama insanın görmek istemediği zaman göremediği şekliyle gözden kaçırmış olduğunuz bir şey var; Benim eleştirdiğim “sol ideoloji” değil. Tartıştığımız Sol’un yanlışı doğrusu değil, tartışılan konu Aleviliği ideolojikleştirme çabalarına yöneliktir.. Bu çabaların içersinde olan “eski solcular”ın iki yüzlü tutum ve davranışlarıdır. Bu arkadaşlar öylesine oportünist ve takiyecidirler ki, ilkesizliğin, iki yüzlülüğün böylesi görülmemiştir. Bunlar degilmiydi “Alevilik islam dışıdır” deyip Hasan Kılavuz’a arka çıkanlar, insanları dövdürenler. Ama daha sonra Aleviliği “İslam” adı taşıyan örgütlenmelerin içine sokan, bunuda çok pişkince büyük bir başarıymış gibi topluma anlatan. “Alevilik İslam dışıdır” diyen Hasan Kılavuz’un “kökten dinsiz” askerleri, solculuk adına nasılda tükürüklerini yalayıp, altına yapmış çocuklar misali oturup, kuzu kuzu bu başarıları genel kurulda dinlediler. Hani Alevilik İslam dışıydı?! Evet bir daha diyorum; bunlar çapsız, ikiyüzlü solculuğunda adını kirleten kişilerdir. |
|
| 2005--0-2- 14: 1:0: | BEKTAS tOSUN |
|
Sevgili Turab Yoldas. Bu sayfanin ER MEYDANI oldugunu bilerek ve ER kisilerin Dusunceye anlayis gostercegi bir sayfa oldugunu birek girdim. Gel gorki hala cigler varmis.Kufurlu,saldirgan tutumla Alevilik tartisilmaz.Benim Ateist oldugum dogru.Ben soylemedim ama sen soyledin benim ne oldugumu.Ben ateistligi degil,Aleviligin,Isalm disi oldugu uzerine HODRI MEYDAN dedim.Yalniz; Dr.unvani tasiyaninda neyi nasil okuduguna sahit oldum.Benim kim olduguma degil neyi anlatamaya calistigima ve neyi tartismaya actigima bakmadan neleri soyluyorlar.Pes dogrusu.Sende bilirsinki,HAK-DER e emek veren ve kurucularindan biriyim,en on safdada canimi koydum.Sivas Katlimaini inceleme komutesi olarak gidenlerden biri olarak,raporlar hazirlayan,Cuhmur baskani,Basbakan,Icisleri ve Adalet bakanligina gonderen,ayrica Avrupa parlementosuna,Hollanda Parlementosuna yollayan.Donemin Senatoru Sn,wijnkaarden`in gozlemlerini da iceren raporu ben yazdim.Dahasini yazmayacagim.16 dernegin kurulusundan al,Akademinin kurulusuna kadar kosturan biriydim.Ama Durustce de Ateist oldugumu soyledim.Dogrusun. Simdi soruyorum.Omer-osam" diye kuruluslari yok.M.H.P leri var.Ak partileri var.Fetullah Gulen`ìn dunya capinda okullari.Alevilerin ise C.H.P leri dahi sallantida.Bilirmisiniz,Alevi olup da M.H.P ve AKP ye oy vrenleri.Beni hedef gosterir gibi Ateist oldugumu gostermektende korkmadim.Ama baktimki,Sag,dinci ve fasist partilere alinmasi greken taviri,dun dostu olan solculara alanlari gorunce sasirdim dogrusu. Ben bu sayfada,dini,irki,inanci ne olursa olsun ama,dusuncesine saygi gosterilmesi gerektigini biliyordum.Ben saldirmadim.Bir idda ettim Alevilik islam disi diye.Tartismak isteyen edebi olarak tartismaliydi,saldirmadan.Ya bu insanlar 72 millete nasil tahamul edecekler?Baskalarindan farki olmadan,ya alevi olursun yoksa bizden degilsin mi diyecekler?Benim gibileri,hic bir dernege uye etmeyi,delege dahi gondermeyeceklermis.Ama gec kaldi o Zat.6 yil uyeydim,delegeydim,samandim,v.s.Kurucuydum.Bunlari ogunerek ve boburlenerek soyluyordum,O,donem Alevi orgutunde,72 millete bir bakilirdi. yine yeniliyorum.Hodri meydan diyerek. Bu yazimida Pirlere,seslenerek yaziyorum. Yukarida buna iliskin yazimda var.Uyaninda bakin bak neler oldu. Sevgilerle. |
|
| 2005--0-2- 14: 1:0: | Bektas Tosun |
|
Sevgili Turab Yoldas. Bu sayfanin ER MEYDANI |
|
| 2005--0-2- 14: 0:8: | hewal |
|
turap ve bircan sizlerin ilkelikle sucladigi insanlar birzamanlar sizlerin bukonuma gelmesi icin savasan insanlar eger solcular ateistler olmasaydi suanki hainiz neolurdu siz daha dunku yetmeler daha dogrusu agzi sutkokan gencler gecmisinizi okumadan geleceginizi dusunmeyin Turab bey siz eski solculardan degilmiydinizde simdi aleviligin arkasina siginip ateistlere ve solculara laf atiyorsunuz sizin insanlarin dusuncelerine sayginiz bir katdaha olmali eger gecmisteki yaptiklarinizi hatirlarsanaiz suan bizler icin mucadele eden soldusunceli arkadaslarimiza sayginiz olur. saygilar |
|
| 2005--0-2- 14: 0:2: | mustafa aksoy |
|
Hodri meydan mi? Sayin Turap Tercan Bey, "Hodri Meydan Mı" yaziniz "Anadolu Aleviligi"ni ve "ateislik Alevilik" ya da "solculuk Alevilik" konusunu anlamak açisindan sonderce önemli bir yazi. Umarim yaziniz olumlu bir tartismayi dogurur.Bu vesileyle sizi kutluyor, saygi ve sevgilerimi sunuyorum. Elinize gönlünüze saglik. Mustafa Aksoy |
|
| 2005--0-2- 14: 0:2: | Dr. Özgür Savasci |
|
Adi Güzel Sevgili Turap Tercan can, Asagidaki uzunca mailinizi okudum. Bütün gönlümle katiliyorum. Bir yerinde söyle soruyorsunuz: "Bugun kendisine devrimciyim diyen hic bir Sunni kokenli “Hz. omer dernegi” bilmem, “Ebu Bekiri sevenler dernegi” kurup ve ardindanda solcu gecinerek kendi toplumunun degerlerini tartismaya acmiyor. Veya onu kendisine benzetme cabasi icersine girmiyor. Bu konuda Sunni kokenli solcu ve devrimciler kendisine bu isimleri yakistiran sozde Alevi(!) solculardan daha durust ve samimilerdir." Sovyetler Birliginin, yani Sosyalist Blok'un ve terör örgütünün cöketilmesinden sonra ne kadar sosyalist, marksist vs. var ise her biri"Demkoratik Kitle Örgütlerine" girdiler. Sünni sosyalistler vs. din faktörünü kullanmiyorlar belki, ya da daha dogru bir deyisle kullanamiyorlar; cünkü o alan dolu. Alevilik öyle degil; ideolojik orlarak bosluga düsen herkesin cirit attigi bir alan haline geldi. Eski tüfek sosyalistler, sizin tabirinizle sünni sosyalistler de Atatürkcü Düsünce Derneklerine, Insan Haklari Dernekleri gibi derneklere sizdilar. Eskinin Maolculari simdi Atatürk yalakaliginda mangalda kül birakmiyorlar. "Ne olacak bu hal-i prü-melalimiz?" diye soracak olursaniz? Edebimize, erkânimiza, kisacasi yolumuza sahip cikacagiz. Ateistim diyen ama Alevi derneklerinde boy gösterenleri Yönetim Kurullarina secmeyecegiz, delege olarak bir yerlere yollamayacagiz. Ateistlere ve bizden olmayan diger bütün insanlara karsi degiliz, ama gitsinler ateistliklerini veya neyi savunuyorlarsa onu nerede yapacaklarsa orada yapsinlar, Alevi Bektasi Kültür Merkezlerinde degil. Yol düskünlügü mekanizmasini isletelim yeter. Inancimizda bunun önlemi mevcuttur. Size ve Ehlibeytin yolundaki bütün insanlara ask u niyaz ile... Özgür Savasci |
|
| 2005--0-2- 14: 0:1: | "Veli KARA" |
|
sayin T.Tercan beyefendi, Ciddi, Muhtevali ve ibretlik yazinizi okudum. Bu ogretici ve aydinlatici yaziniz için size sonsuz tesekkurler. Ozellikle yapmis oldugunuz "Hangi sunni omer veya ebubekiri sevenler dernegi kuruyor" tesbitinize kucuk bir ekleme yapmama izin verin lutfen. Hiç bir sunni kokenli "ateist", açik oturum, panel veya yazilarinda kokenine bir gonderme yapmiyarak fikir namusuna sahip olduklarini gosteriyorlar. Acaba ayni seyi alevi kokenli "ateistler" için söylemek mümkünmü? Bunun sebebi sizce ne olabilir? Selam ve muhabbetlerimle. V. Kara |
|
| 2005--0-2- 13: 2:1: | Bektas Tosun |
|
Nice yigit vardir mezari yoktur Nice siir vardir mezari yoktur Dogruyu yanlisi secemeyen var Acinin ofkenin pazari yoktur. Pileri mursidi zikir eyledim Yolunu,erkanini rehber eyledim. Anlamadi cahil ben ne diyeyim Karsiliginda birde kufur dinledim. Bektas olarak da dusunce sundum Bedenen degilde icsel yiykandim Dinleyen herkesi kendimden sandim Hamlarin oldugun bilemezdim ki. Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 13: 2:1: | Bektas Tosun |
|
Sayin Bircan dost. Tesekur ederim.Incitmedim.Ogreti oldu. Sagolasin.Ali yoldasin olsun.Turab arkadasa da yol gostermene gerk yoktu,O dost yolu bilenlerdendir. Bektas Tosun |
|
| 2005--0-2- 13: 1:6: | Bırcan |
|
sevgılı Turap bu kılınık vakalarla daha nekadar ugrasacaksın. Bu zatın yazdıkları bır psıkolog ıcın ıyı bır doktora calısması olur. Allah yardımcın olsun. |
|
| 2005--0-2- 13: 1:5: | Bektas Tosun |
|
Ey,Pir Sulatan,Yunus,Seh Bedrettin uyan bak! Hani Yarin yanagindan baskasini ortak olan Bederttin! Yoksul icin olumden korkmayan Pir Sultan,Din disinda ilime Onem veren Bekta Veli Uyanin.Ne yol kaldi ne de erken.Dalmislar bir gaflete nere gittigini bilmeyenler vra simdi.Oysa sizler hepiniz birar Imam Husetin ve Ali olmustunuz zulume karsi.Enel Hak (Tanri Benim) diyen Nesmi uyan da bak Tanriyi bir yrelerde aramaya kalktilar.Burunduler Din kisbetine.Uyaninda bakin su Anadoluya.Kimi camide,kimi,"Diyanet" kurma pesinde.Oruc,namzi gorev bildiler.Sanki 1400 yildir analmadilar da Kurani "Kalk yeniden anlat" der gibi yalvarmaya basladilar.Sizler buna ihtiyac duymadan iyiki Anadolu yorumunu yapmis ve Tarihi gorevinizi yerien getirmisisniz.Sanki "Dort Kapiyi" unuttular.Son kapi olan "Gercek Kapiyi" unutup,ilk kapi olan Seriata yonelmisler gibi.Klakinda bakin! Yolda kimler var! Ha biz cagiriyoruz ama,adimiz siyasetciye cikti,entelektuele cikti,devrimciye,yenilikciye. Ha ben devam ediyorum ve binlercesi.Aynen siz gibi ne koltukda gozum var ne de post da. Sizler neden Asildiniz,yuzuldunuz ey PIR ler!Neden Namaz kilip,oruc tutup duzenle birlesmediniz? Sizi anlayan cok az kaldi Evliyalar, Erenler.Sizin davaniz 72 millet icin yapilan davydai,simdi cikarcilar icin calisanlar var.Sizler soyleyecek cok derdimiz var.Ama yakimiyoruz.Kaldiginiz yerden devam edenelerin oldugunu an da olsa bilesiniz.Sizler Alï`nin bilimini beyninize,Husey`inin direncini,yurgeinize alan,ama arab collaerinde arayan degil Anadoluda atesleyen,dunya ya haykiran oldunuz.O mesale hala var bunu bilin.Sizlere selam olsun.Saygiyla egiliyorum. |
|
| 2005--0-2- 13: 1:1: | Bektas Tosun |
|
Svgili Turab Yoldas,Can,Dost.Evet.Bende ozunu bozmadan bazi degerlerin gunumuz kosullarina aktarmanin olmasi dusuncesindeyim.Bana hala Alevi dersi verirgibisin.Olsun seni dinler ve severim.Ama bir konuyu lutfen atlama.Dini acidanbakarsak,bugunki,islamcilarin yainda yandas oluruz diye bakmak gerek.Farkliligimiz zenginligimizdir.Bizim inzc bicimine hic takintim yok.Soylermsin kim namaz kilar,kim camiye gider ve kim haca gider? Entelektuel duzeyde tartismak,medeni ve incitmeden,kuramsal tartismaktir.Olaylara,tarihe ve gelecege elbette,siyaside bakmak zorundayiz.Ben Aleviligi siysete cekmek degil,Alevilik siyside bakmak zorunda.Ama senin bakis acinla bakilirsa,tekduzecilik olur.Oysa gecmiste PIR ler sadece inanc boyutunu degil Halki (Murutlerinin-Ceme katilanlarin) sosyal,siyasal,hukuki ve kulturel boyutlarla bazende ulke ve dunyadan gelismelerden dem vururlardi.Simdi neden geriye donus yapiliyor ve kim yaskaliyor? Bir baska konuda,yine Konfucyuz ve Zeus konusu iste; Biz Anadolu Alevilerinde ve yasamlarinda bilimselligi ve de yenilikcicligini yasatiriz zaten.Bu sade bilim adamalrinin olsada yasayan bizleriz. Benim 97 deki "Pir Sultan" dergisinde cikan,`Kavramlarla Alevilik`yazimin iici konusu ise `Konfucyuzden,Zeus`e kadar oalcak.Bu cografyayi bir dusun.Biz sadece,Islamdan etkilenmis ve Allah,Muhammet ve Ali uclemesi disinda onceligimiz yokmuydu? Ornegin bir Ahmet yesevi.Ki talebesi lokman Prende`nin talebesi olan Anadolu uzantisi Bektasi.Isahak Baba ayaklanmasina katilarak,kardesi Mentesi sehit vererek,yenilgileri.Daha sonra Bektasi Bu savasi Ilimle kazanacagini soyler ve basarir.Bugun Anadoluyuda asmis,Dimetoka,Gulbaba,Sari Saltuk,Abdal Musa,kadincik Ana,Pir Sulatan,Edeb Ali,Seh Bedrettin,Sah Kulu ve nicleriyle,Ilim adamlari yetistirerek,bu gune sadece Kurana takilarak yapmamistir.Can Yoldasim Turab Dostum.Su Anadoluyu taniyalim artik.Inanci,Islamla karistirarak Dinin icine girmekle degil,ozumuzu koruyarak,Din disi inanacimizi iyi anlayalim ve de anlatalim. Simdilik secgilerle Sevgili yoldas Turab Can |
|
| 2005--0-2- 13: 1:0: | Turap Tercan |
|
Sevgili Bektaş can, Her şeyden önce neyin yanlış, neyin doğru olduğunu tartışmadan once, böylesi olumlu yönde ve samimi bir düzeyde başlatmış olduğun tartışma için sana teşekkür ediyorum. Alevi örgütlenmesinin en büyük eksikliği var olan sorunları entellektüel bir düzeyde tartışamamak. İnsanlara bildiği ve doğruluğuna inandığı düşüncelerinin arkasında durmak ve bunu savunmak yerine, bulunduğu konumuda kullanarak, burjuva politikacılarına taş çıkaratacak şekilde, bugün böyle yarın öyle olabiliyor. Bugün böyle yarın öyle olmak politikacı için geçerli olabilir ama bir inanç için bunu yapabilmek mümkün değildir. Inançta taşları yerinden oynattığınız anda inandığınız değerleri sıfıra indirirsiniz. Bakın bugün geçmişi sol olan arkadaşları, dünya görüşleri itibariyle “Alevilik İslam dışıdır” görüşü çok hoşuna gidebilmekte ama bu düşüncenin Alevi inancında yarattığı tahribatı görememektedir. Bakın inanca yönelik bir cümle, inanç boyutunda mitelojisini, ritüellerini, tarihini kendi algılayış biçimiyle İslam dininin yorumuna dayanan Alevilik olgusunun temel dayanaklarının inkarına kadar götürebilmektedir. Alevilikte her şey İslam’a dayandırılarak anlatılır ve bu ibadette yaşatılır. Başlayalım saymaya; Dede’lik (Pir postu): Ehl-i Beyt’i temsil eder. Ehl-i Beyt’en olmayan bu posta oturamaz. Cem: Anaolu Alevilerinin ibadeti olan cemlerde, Mirac’tan dönen Hz. Muhammed’inde daha sonra dahil olduğu “Kırklar cemi” örnek alınır. Ve cemlerde bu mirac canlandırılır. Ceme katılan canlara “mümin-müslüm” derler. Okunan bütün gülbenklerde, deyiş ve düaz imamlarda “Allah, Muhammed, Ali” ve 12 İmamlar olmak üzere, yolun bütün uluları zikredilir. Bu örnekleri çoğalmak mümkün, şimdi “Alevilik İslam dışıdır” denildiğinde bütün bunların bir anlamı kalabilirmi? Alevilikten söz edebilirmiyiz? Ve her şeyden önemlisi çeşitli etnik kimliklerden oluşan Alevi toplumunu bir arada tutan ortak değerler bu değerlerdir. Alevi kimliği bu değerlerle açıklanır. Konfuçzüm, Şamanizm, Zerdüşizim alakaları ancak bu alanlarda bilimsel araştırma yapan bilim adamlarını ilgilendirir ve kitaplarda yazılı kalmaktan öteye gitmez. Ama halk bugün inandığı inacını yaşar. Cemlere katıldığında “Konfuçüzüm, Şamanizm, Zerdüşizim”mi yoksa “Allah Muhammed Ali” inancımı yaşatılıyor bunu çok açık görürsün. Bütün dinlerde o dini farklı algılamalar söz konusu olmuştur. Bunun için her dinde farklı tarikatlar ortaya çıkmıştır. Ve tarihte bu tarikatların çok kanlı hesaplaşmaları oluştur. Ama bu hesaplaşma hep aynı dinin farklı algılanması ile olmuştur. Protestanlık katı Katolik Hristiyan anlayışa baş kaldırdığında bunu Hrıstiyanlığı inkar ederek yapmamıştır. Şiilik ve daha sonra anadolu Alevileride ortadoks Sünni İslam anlayışına baş kaldırırken İslam’ı red ederek değil farklı yorumlayarak kendisini ifade etmiştir. Bana hiç kimse bir tek Alevi önderinin İslam’ı inkar etetiğini veya İslam dışıyız dediğini ispat edemez. “Alevilik İslam dışıdır” sözü “ideolojik” çevrelerin ileri sürdüğü görüş olmaktan ibarettir. Ve Anadolu Aleviliğinin gerçekliğini hiç bir şekilde yansıtmayan bir görüştür. Halk arasında güzel bir ata sözü vardır; “bekara karı boşaması kolay olur” diye. Dinsize de din değiştirmek o kadar kolay olmakta. Sevgi ve saygılarımla…. |
|
| 2005--0-2- 12: 1:3: | Bektas Tosun |
|
Sevgili Turab Yoldas.Beni taniyan biri olarak ve de gercekten Ateist oalrak atfetmenede bir baska guzellik.Ama inac yuklu biri oldugumdan dolayi atestim once. Ben Aelevilerin INANCSIZ oldugunu degil,dini vecibelerin cok farkli oldugunu ve sekilsiz bir inanca dayandigini anlatmak istedigimi cok iyi bilirsin.Dunya kurulali milyonlarca yil olmus,ki kuluturun,dinden cok once geldigini senin de kabullenecegini biliyorum.Ister,Islam dinini olusturanlar olsun isterseher hangi bir Imparotorlugu olusturan,hatta demokratik devrimler yapanlar olsun cok aci donemlerden gecmislerdir.Kolay olusmamistir.Ali`nin anladigi bilimsel bir inanc toplumu yartma anlayisiyle,Emevilerin cikar iliskili ve taht sevdasi,monarsiye dayali bir yonetim anlayisini,ayirirsak,Bilime dayali anlyis kimden olursa olsun Arabi,Almani fark etmez...Onun icin "Ali de arab" demen benim anlatmak istetdigimide vurgulamisin tesekur ederim.Buyruk'u okudumki soyledim,okumadigima inanmaman beni sasirtti...Ama,Buyruk'daki kastim,Cemlere katilan canlara yanlis intibalari asmak icindir.Ayrica da iceriginden neden korkuluyor? Kizilbaslik ise,binlerce yil bir gecmisi olan temel ilekmizi,birileride savunuyor diye itelemek yanlistir.Alevilik ise;Yavuzdan sonra olusan bir analayistir.Daha onceki tarihlerde goremezsin.Daha onceki tarihlerde,ya Kizilbaslar gecer,yada her ayaklanmayi,Osmanli "Yine turkler baskaldiriyor" diye nitelemistir."Aleviler"dememistir.Sialik ise,Ortadogu,Afrika ve Dogu-Asya (Iran dahil) toplumlara aittir. Ben bir ilerici,Devrimci analyisimla,Alevi geleneginden gelen biride olarak,her toplumun,ozguvenini ve inancini,yanlis yerlere gidisine ellbette duyarsiz kalamam. Hlede bu konuda 100 lerce kitap okuyan biri olarak.Su bilinmeliki,kulaktan duyulani degil biraz emek verip arastirark,konusanlara iyi kulak verilmesine ve ikisini ayri degerlendirilmesine dikkat edilmeli.Ben yine hodrei meydan diyorum ve Aleviligin,Islamdan etkilenmis yani var ama,hic bir zaman sekilciligini almayan INANC boyutunu alan,Islamin disinda ama,inancini 72 milletle butunlestirmis bir toplum oldugu gecrcegini savunurum.Islamda,Gayri muslum anlayisida,bizden olamayan ve ikici sinif vatandasi anlamina geldigini herkes bilir.Oysa alevilikte 72 millet birdir.Farkliklarimizi,kendi ozgulumuzde iyi analyip anlatmamiz gerekir. Sevgili Turab Yoldas.Benim cok iyi niyetli ve bilerek yazdgimi bilirsin.Matigin olmadigi yerde Alevilik olmaz.Dunyadki dinlerin hic birinde yok olan,bizim inancimizda var.Cunku bu gibiler dinde olmaz,inancta olur.Ornegin:Bir Cemde,Lokma,Yargi,Muzik ve kadin erkek yanyana bir arada.Bunu hangi dinde bulursun?Bu sadece inclarda bulunur dinde degil.Onun icin rahatsiz olurlar,diger dinlere inanlar.Gecen yil,Islamci yayinlardan birinde bir arastirman,bircok Islam ulkelerinde arastirma yaparken su soruyu soruyor."Neden Yezite nalent okumuyorsunuz,biz nalet deriz"gibi sorular.Aldigi cevep sudur.Yezit:Bir halife olmustur,Halifeye karsi gelinmemliydi ve Halifeye Nalet okunmaz." gibi ceveplar.Iste sade biz degil Turkiyedeki Sunni anlayisda farkli bakiyor KERBELE vakasina.Bunlar bizi tatmin etmeyen seyler tabi ama,yine diger Islam ulkelerindeki gibi,Camiden baska Ibadet yeri tanimayan anlayis surup gidiyor.Farkliligimiz,dunya gorusuyle butnlesmis bir Inanc bicimini hayta gecirmektir.Cocgu davranis ve sosyal yasmamimiz bizim,islami olusumdanda onceye dayndigini ozumsemk ve o,guveni her kosulda yasatmaktir. Konfucyuz ve Zeuse gelince.Bu dusunurler iyi okunursa Bektasi dusuncesiyle hic celismez,hatta butunlesir.Anadoluyla,Dogu kulturunun sentesini tek yakalyan,hic karsi cikmayan,suzerek inasni ve kulturel boyutunu cok iyi anlamis kavramis tek Toplum Alevi toplumudur.Anadolu,Dunyanin butunudur,bunuda tek savunan ve 72 millet dusuncesiyle cok iyi sentezleyen bir anlayistir. Bu konuda ve konularda her yerde hazirim,tartisir ve konusurum.Ama,dostluklara helal gelmeden.Her dusunce,her din,asirlardir tartisilmis ve asirlarcada tartisilacaktir.Dostluk ise baki kalndir. Opuyorum seni Turab Yoldas |
|
| 2005--0-2- 12: 0:0: | Turap Tercan |
|
<b>Geçenlerde</b> kendisininde belirtmiş olduğu gibi “Hakder kurucularından” olan Bektaş Tosun arkadaş, “hodri meydan” diyerek sayfamızın "mesajlar" bölümünde, uzunca bir zamandır gündemde olan ve tartışılan bir konuyu gündeme getirmek istediğini belirtmekte. Bektaş Tosun can her nekadar Hakder kurucusu olsada kendisi “ateist “ olduğunu söyleyen bir arkadaşımızdır. Bunu kendiside dile getirmektedir. Elbetteki bunu açıkca söyleyen ve savunan arkadaşlara sayğımız sonsuzdur. Ancak böyle düşünen arkadaşların bir toplumun inancı olan Aleviliğe biçim vermeye çalışması garipsenecek bir durumdur. Bu tutum inanan insanları rencide etmektedir. Ancak Bektaş Tosun arkadaşı bir konuda taktir etmeden geçemeyeceğim. Bektaş arkadaş en azından düşüncelerini açıkça ve samimi bir şekilde dile getirmesi taktire laiktir. Çünki bu medeni cesarete sahip olmayan o kadar “musbette” ve çapsız takiyeci-opürtinist “solcu” ortalıkta dolaşmaktadır ki, adamlar bir bakıyorsunuz “Alevilik İslam dışıdır” diyor diğersi gün bunu tam tersi İslam’a bağlılık yeminleri ediyor. Bir de bakıyorsunuz Aleviliği İslam’i kuruluşlar içersinde bir “müslüman” olarak temsil ediyor. Dün “Alevilik İslam dışıdır” düşüncesine karşı çıkanları dövmeye kalkışanlar, bugün Hakder’i “Overhied contact groep İslam” içersinde nasıl temsil ettiklerini övünerek insanlara anlatabiliyor. Onu dinleyen ve Aleviliği İslam dışı gören “kökten dinsizler”de bir siyaset gereği Hakder yönetimini kendi tabirleriyle “şeriatçı Aleviler”e kaptırmamak için buna alkış tutuyor. Bu tavırların solculukla kesinlikle alakası olamaz, bunlar kendi dünya görüşlerine ihanet eden, ikiyüzlü, kişilik sahibi olmayan, şizofrenik kişiliklerdir. Bunun içinde, bu tiplerin bugün müslüman yarın gayri müslüm olmaları şaşırtıcı gelmemektedir. Bektaş Tosun arkadaşın görüşlerine gelince; bu görüşler Alevi örgütlenmesine çöreklenmiş, kendi düşüncelerinin arkasında duramayan çapsız “solcular”ın düşündüğü ama açıkça dile getiremediği görüşlerdir. Bu görüşler ne tarihsel ne sosyolojik ve nede dinsel hiç bir dayanağı olmayan görüşlerdir. Yartılan enkazın altındaki Alevilik “imdat” çığlıkları atmaya devam ediyor. Bektaş Tosun arkadaş diyor ki; “Biz neden Cemlerimizde Dedeler Kuranla ibadet yaptiryor.Kuran'da islamin 5 şartı belirlenmiş ki çok açık.Bunları yerine getirmeyen, biz inançlı Alevi toplumu olarak,hala neden bu yanlışı yapıyoruz.Kitlelere Buyruk diye bir inanç kitabımızın olduğunu söylemiyoruz. Bu cifte standartı ne zaman aşacağız?” En başta yapılan en büyük yanlış, İslam’ı sadece “Sünni İslam” anlayışına indirgeyerek tekleştirmektir. Kaldıki Kur-an’da İslam’ın beş şartı falan yazılmamaktadır. Bu daha sonra Emevi İslam anlayışının ortaya koyduğu kurallardır. Eğer İslam’ı teke indirgersek ve asedece Sünni versiyon olarak görürsek, Ali’yi, 12 İmamları, Kerbelayı, Ehl-i Beyt’i nereye koyacağız ve inancımızın temelini oluşturan “Allah Muhammed Ali” üçlemesini nasıl açıklayacağız. İslam dininde de diğer dinlerde olduğu gibi farklı yorumlar ve bu yorumlara göre mezhepler ortaya çıkmıştır. Sünnilik, Şiilik ve Alevilikte İslam dinini farklı farklı algılayan mezhepler ve düşünce biçimleridir. Anadolu Aleviliği, İslam dini içersinde egemen ortadoks İslam anlayışına karşı ortaya çıkmış olan ve İslam’ın ve Kur-an’ın “zahir”(görünen) anlamından ziyade, düşünmeye ve yoruma açık, insan aklını öne çıkartan, “batini”(içsel) yorumuna sahip çıkarak, bunu kendi çoğrafyasının dinsel ve kültürel katkılarınıda katarak yaratmış olduğu İslam’ı algılama ve yorumlama biçimi olarak ortaya çıkmıştır. Bu İslam’i yorumun adı “Vahdeti Mevcüd” tasavvuf anlayışıdır. Bu anlayış “Tanrı–evren–insan” birliğine ve öz’de Hakk’ın var olduğuna dayanan ve “Allah Muhammed Ali” bir’liği temel almış bir inançtır. Bunun tersini savunmak, yani İslam’i Sünni İslam olarak tekleştirmek, Hz. Ali ile Muaviye’yi aynılaştırmak ve sonuç olarakta Hz. Ali’yi inkar etmek anlamına gelecekir. Buda Anadolu Aleviliğinin bütün dayanaklarının inkarı olacaktır. Bektaş arkadaş sormaya devam ediyor; “Kitlelere Buyruk diyer bir inanç kitabımızın olduğunu söylemiyoruz.Bu çifte standartı ne zaman aşacağız?” Belliki Bektaş arkadaş “Buyruk” denen ve Anadolu Alevilerin “Kur-an’ı Kerim-i” diyebileceğimiz ve İmam Cafer-i Sadık tarafından yazıldığı idda edilen kitabı hiç okumamış. Bakın Buyruk kitabı daha ilk sayfasında şöyle başlamaktadır; “Bismillahirahmanirahim” ve ardından “İman nedir?” sorusuna “Her akıl ve baliğ olana lazımdır ki bu cihana geldim, insan sulbünden adem oldum. Elhamdül-lillah deyüp İMAN ve İSLAM’ı öğrenip Allah Teala hazretlerinin birliğine ve Resül aleyhisselamın hak’lığına inanmak farz-ı ayn-ı’dır.” İmam Cafer-i Sadık altıncı İmam olup “Alevi yol ve erkanı” kurallarını ve felsefesini oluşturan ve bunuda İslam dini içersinde “Batini” boyutuyla yorumlayan kimsedir. Evet, Anadolu Alevilerin Kur-an’ı Buyruk böyle başlıyor ve daha çok şey söyleyerek devam ediyor. Yoldan çıkmışlara okumaları tavsiye olunur. Ama yakında bu kitabıda inkar ederlerse hiç şaşmamak gerekir Bektaş Tosun can’ın sorularını cevaplamaya devam ediyoruz; “Neden Kizilbaşlığı hic tartismiyor yada kitlelerimize anlatmıyoruz?” Bugün Aleviliğin faklı bir isimlendirmesi olan “Kızılbaşlık”ı ayrı bir Alevilik yorumuymuş gibi gündeme taşımak isteyenler, Kürt kökenli etnik Alevilik yaratma çabası içersindirler. Bu konuda, “Kızılbaş Alevileri” terimini kullanan ve kendisi Kürt hareketi mensubu olan Hasan Kılavuz örnek olarak gösterilebilinir. Bu düşüncenin arkasında olanlar , Hünkar Hacı Bektaş Veli’yi inkar etmekte ve onu Osman’lıyla işbirliği yapmakla suçlamaktalar. Oysa “Kızılbaş”lığı kendisine taç edinen ve öylede anılan yolumuzun ulu önderlerinden Şah Hatayi bakın kendisini nasıl tanımlamakta; “Muhammed Ali’nin kullarındanım Al-i Aba nesl-i Haydar’ındanım İmam Cafer Sadık mezhebindenim Derdimend Hatayi ihsana geldim.” Ve Şah Hatay-i ta o zaman yoldan çıkmışlara şöyle seleniyor; Şah Hatayi’m neler gelir dilimden Hakikat bağın çözme belinden Nice özün bilmez derviş elinden Hırka ağlar tığ-i bend ağlar şal ağlar” Bektaş Tosun can enkaz yaratmaya devam ediyor; “Düne kadar ilerici,devrimci,demokrat,aydın,sosyalist olanların bugün alevi olduklarını anlayınca,neden bu düşüncelerin düşmani oldular birden? Acaba dünkü Faşistler ve şeriatcılar, bugün düşüncelerinden döndümü? Aleviliğinizi yapın ama geçmişteki dünya görüşünüzede düşman olmayın.” Bir kere kimse solun ideolojik olarak kötü veya iyi olduğunu tartışmıyor. En azından ben bunu tartışmıyorum. Yani burada “sol” adı kullanılarak tartışılan şeyler sol ideolojiyi tartışmaktan ziyade, geçmişte sol örgütlenmeler içersinde bulunmuş, orada pili bitince soluğu Alevi örgütlenmelerinde alan ve Aleviliği kendi ideolojik yapısına göre biçimlendirmeye çalışan ve bu anlamda da Alevi inancını ve toplumunu rencide eden sözde solcular tartışma konusudur. Bunlar Alevi toplumunun “Erbakan” türevleridir. Eleştirilenler olması gereken yerde olmayan sahte solcular’dır. Geçmişte “Alevi kökenli devrimciler”in Alevi toplumuna karşı olan tavırlarının bu inancın zedelenmesine ve örselenmesine ne kadar katkı sağladığı her kez tarafından bilinmektidir. Geçmiçte bu arkadaşlar tarafında Alevileri “dinsizleştirme” çabaları bugün farklı bir boyut kazanarak “Alevi” görünümüne bürünerek devam ettirilmeye çalışılmakta. Geçmişte Alevilerin asimile edilmesinin iki boyutu olmuştur; Birincisi; kendisine “devrimciyim” diyen Aleviler sayesinde, ikincisi; devletin asimilasyoncu politikaları sayesinde. Bunun öz eleştirisi yapılmadığı için bugün hala aynı hatalar farklı şekillerde sürdürülmektedir. Nitekim, “Alevilik İslam dışıdır” savı bu “eski solcu” geçinenlerin düşüncesinden ibaret olup, Alevileri bir arada tutan ortak değerlerin ortadan kaldırılmasına yöneliktir. Ve Alevileri etnik-siyasi kamlaşmasına yol açacak bir girişimdir. Muhakkak ki her insanın siyasi düşüncesi olabileceği gibi her Alevi’ninde bir siyasi düşüncesi olacaktır. Bunda bir yanlış yoktur. Yanlışlık Aleviliği bu siyasi düşüncelere engaje etme çabalarıdır. Bugün kendisine devrimciyim diyen hiç bir Sünni kökenli “Hz. Ömer derneği” bilmem, “Ebu Bekiri sevenler derneği” kurup ve ardındanda solcu geçinerek kendi toplumunun değerlerini tartışmaya açmıyor. Veya onu kendisine benzetme çabası içersine girmiyor. Bu konuda Sünni kökenli solcu ve devrimciler kendisine bu isimleri yakıştıran sözde Alevi(!) solculardan daha dürüst ve samimilerdir. Bektaş Tosun bu düşünceleriyle her tarafa tosluyor! "Ta Konfucyus,Şaman,Zerdüş düşüncelerini retederek, Arap kültürünü kabullenmek hangi Alevi felsefesinde yatar? Ali'nin Felsefesi, Hüseyinin direnci dururken, yani inanç dururken neden gerici anlayışların kalıplarıyla uğraşıyoruz? Bu konularda artık tartışmanın zamanı gelmedi mi? İsa'dan önce aynı süreclerde yaşamış bir Konfucyus ve Zeus anlayışındaki coğrafyanın insanları olarak,dünüyle bir baglantıyı,inanç boyutu hariç nasıl bir anlayış ki, Minaresiz Cami yaratma yarışına girdiniz? Bir biriyle çelişen, iç içe geçmiş bu düşünceleri ayıklayıp cevap vermek oldukça zor olacak ama böylesi çarpık fikirlere sahip olan başkalarınında varlığını gözeterek, biraz kendimizi zorlayarak cevap vermekte fayda var. “Ta Konfucyus,Saman,Zerdus dusuncelerini retederek,arap kulturunu kabullenmek hangi Alevi felsefesinde yatar? Alinin Felsefesi,Huseyinin direnci dururken Yani inanc dururken neden Gerici analyislarin kaliplariyle ugrasiyoruz?” Şimdi bu cümlede hareketle, Alevilik; Konfucyus’çuluk, Şeman’lık, Zerdüş’lük müdür? diye insanın bir soru sorası geliyor. Bence sevgili Bektaş arkadaş, Alevilikte bunların izleri vardır dese daha doğru olacaktı. Ama bunların hangi din’de ve inançta izleri yokki! Hiç bir din veya inanç gökten zembille inmemiştir. Hristiyanlık başta olmak üzere bütün dinler kendilerinden önce var olan inançlardan ve kültürlerden etkilenmişlerdir. Ama önemli olan insanların bugün kendisini nasıl tanımladığıdır. Ve neye inandığıdır. “arap kulturunu kabullenmek hangi Alevi felsefesinde yatar? Alinin Felsefesi,Huseyinin direnci dururken Yani inanc dururken neden Gerici analyislarin kaliplariyle ugrasiyoruz?” Sormak gerekiyor Hz. Ali Arap değilmiydi? Ve İslam dinine mensup değilmiydi? Haa, “Ali felsefesi ve Hüseyin direnci “n den kasıtla, ayrı bir İslam anlayışından ve Emevi İslam anlayışının reddinden bahsediyorsan bu konuda haklısın. Burada birilerinin anlamakta zorlandığı bir konuya açıklık getirmekte yarar vardır. Biz bize dayatılmak istenen Sünni Emevi İslam anlayışını Kabul etmiyoruz. Yozlaştırılmış Şii anlayışını hiç kabul etmiyoruz. Bizim sahip çıktığımız Anadolu Alevilerinin hala yaşata geldiği “Hak Muhammed Ali” yoludur. |
|
| 2005--0-2- 11: 1:3: | www.turkcutoplumcu.com |
|
ALEVİLİK VE TÜRK KÜLTÜRÜ Alevi / Bektaşi yolunun mensupları ezici çoğunluk itibariyle Türk kökenlidir. Dolayısıyla, içinde gayri Türk unsurlar da bulunmakla birlikte Alevilik, Türk kültürünün baskın olduğu bir dinsel / kültürel / toplumsal yapılanmadır. Toplumların inançları, onların binlerce yıllık geçmişlerinden derin izler taşır. Bir toplum, tarihi boyunca pek çok kez din değiştirmiş olsa bile gerçekte inanç bağlamında asli karakterini büyük oranda korur ve sürdürür. Yeni seçilen din, kadim inançlarla ve kadim kültürel kimlikle yoğrularak ulusal bünyeye zerkedilir ve uyarlanır. Bunun böyle olduğu toplumbilimsel bir gerçektir. Hatta din ve inanç değiştirmeler, kimi zaman yüzeysel değişikliklerden öteye gitmez. Toplum, yeni dini seçerken kimi nedenlerle hareket eder. Bunlar daha ziyade siyasal ve ticaridir. Yani hiçbir toplum aslında “ hidayete ermek için” inanç değiştirmez. Ayrıca yüzyıllardır sürdürülen inançlar bir çırpıda, tam bir içtenlikle ve üstelik tüm öğeleriyle birlikte asla terk edilemez. Çünkü bu, sosyolojinin ilkelerine taban tabana zıttır. Ve tarih böyle bir şeye hiçbir zaman tanık olmamıştır. Dünyanın en eski halklarından olan Türkler de pek çok kez din değiştirmişler ve bu değişimlerin tümünde de girdikleri yeni dini kendi kültürel özellikleriyle yoğurmuşlardır; böylece kabul ettikleri her yeni din Türklere özgü bir hal almıştır. Bilindiği gibi Türkler, tarihleri boyunca, ulusal inançları olan Gök Tanrı İnancı’ ( Şamanizm olarak da adlandırılmaktadır.) ndan sonra Budizm, Maniheizm, Hristiyanlık, Musevilik gibi dinleri benimsemişlerdir. Halen bu dinlere mensup küçük Türk toplulukları bulunmaktadır. Tüm bu dinler Türklerde ulusal bir kimliğe bürünmüş ve sonuçta Türk tarzı bir Budizm ( Sözgelimi, Türk tarzı Budizme Burkancılık denmektedir.), Türk tarzı bir Maniheizm vb.meydana gelmiştir. Yine bilindiği gibi günümüzde dünya Türklerinin ezici bir çoğunluğu İslam dinine mensuptur. Türklerin yüzde doksandan fazlası Müslümandır. Türkler İslamlığı seçerken de kimi siyasal ve ticari / ekonomik nedenlerle hareket etmişler, bireysel ve lokal “ihtida / hidayete erme” örnekleri bulunmakla birlikte daha ziyade ve baskın bir biçimde hakanların, beğlerin vb. siyasal ve ticari / ekonomik kaygıları sonucu İslamlaşma başlamış, sürmüş ve tamamlanmıştır. Türklerin İslamlaşma sürecinin yaklaşık dört yüzyılık bir zamana tekabül ettiği gerçeği göz önüne alındığında İslamlaşmanın ihtidadan çok çıkarlara dayandığı savı kesinlikle güç kazanmaktadır. Ayrıca kimi Türk topluluklarının İslamlaşmaya karşı büyük bir direniş gösterdikleri, bu uğurda büyük katliamlara uğramak pahasına da olsa bu direnişi uzun bir zaman sürdürdükleri tarihsel olarak bilinen bir gerçektir. ( 1 ) İslamlaşma sırasında Türklere yönelik büyük katliamlara girişen Arap – İslam komutanı Kuteybe b. Müslim’in Horasan ve Türkistan’da ( Baykent, Buhara, Talkan vd. şehirlerde ) yaptıkları Türklerin İslam’a karşı göstermiş olduğu direnişin en çarpıcı ve ürkütücü kanıtlarındandır.( 2 ) On binlerce Türk’ün İslamlaşmayı reddettiği için katledildiğini bilmekteyiz. Türklerin büyük bir arzu ile, hiçbir zorlamaya maruz kalmadan Müslümanlaştıkları savı tam anlamıyla bir komediden ibarettir. Bu sav daha ziyade “ Türk – İslam Sentezcisi “ çevrelerce dillendirilmektedir. Ancak son yıllarda kaleme alınan eserler ve yapılan tarihsel / sosyolojik araştırmalar artık bu savı iyice geçersizleştirmiş ve gülünçleştirmiştir. Hemen ifade edelim ki, ihtida dışı İslamlaşma, ilk kuşaklar için geçerlidir. Bir zaman sonra ilk kuşakların torunları olan yeni nesiller İslam’ı gerçekten bir ihtida olayı biçiminde kabullenmişlerdir. Türkler İslamlaşırken eski inançlarını tümüyle bırakmış değillerdir. Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi bu, zaten olanak dışıdır. İslamlaşma sonucu Türkler arasında yine İslam orjinli iki temel dinsel yapılanma oluşmuştur. Türk Sünniliği ve Türk Aleviliği. Bu iki temel yapılanmanın dışında aslında kimi bakımlardan Türk Sünniliğine, kimi bakımlardan da Türk Aleviliğine ait özellikler taşıyan Türk Şiiliği de vardır ki, bu yapılanma Azerbaycan Türkmenleri / Türkleri arasında yaygındır. Günümüzde Türk Şiiliği ( ki buna Caferilik de denmektedir.) özellikle Güney Azerbaycan’da Fars Şiiliği ile iyice benzeşir bir durum almıştır. Gerçi Güneyi ve Kuzeyi ile tüm Azerbaycan’da Şiilik dışında Türk Aleviliğine benzeyen Ehli hak inancına mensup topluluklarla, Sünni inanca bağlı Türk kökenli gruplar da bulunmaktadır. Ayrıca günümüzde gerek Kuzey Azerbaycan’da gerekse Güney Azerbaycan’da Şeriatçı Şii İran rejimine karşı gelişen bir tepki sonucu laiklik yanlısı ve Türk ulusçuluğu koşutunda yükselen bir akım vardır. Bu akımın taraftarları arasında Anadolu Aleviliğine yönelik Şah İsmail figürü etrafında bir sempati hareketi de gelişmektedir. 1. ALEVİLİĞİN ESKİ TÜRK İNANÇLARI İLE İLİŞKİSİ Aleviliğin eski Türk inançları ile ilişkisine geçmeden önce Aleviliği İslam dışı diğer inançlarla bağlantılandırmaya çalışan savları ele almak istiyorum. Bilindiği gibi yeryüzündeki bütün inançlar az veya çok birbirlerinden etkilenmişlerdir ve bu etkileniş halen sürmektedir. İnançlar her ne kadar dogmatik / nassa dayalı olsa da değişimin ve etkileşimin sirayet etmediği hiçbir alan yoktur. Dogmatik dahi olsa inançlar da birbirlerinden etkilenmekte ve bu etkileşim zamanla değişimi de beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda Alevilik de yüzde yüz özgün ve statik bir inançsal yapılanma değildir. Elbette ki başka inançların izlerini taşımaktadır ve elbette ki zamanla yeni unsurlarla gelişerek inancın el verdiği ölçüde değişime uğramaktadır. Aleviliğin Zerdüştlükle İlişkisi Nedir? Zerdüştlük, eski İran dinidir. Binlerce yıllık bir geçmişi vardır. Özünde ateşin kutsallığı yer almaktadır. Bu din İranlıların eski, tarihsel ve etnik bir inancı olmakla birlikte Zerdüşt adlı bir düşünürün görüşleri doğrultusunda yeniden düzenlenerek bu ismi ( Zerdüştlük ) almıştır. Zerdüştlük; Musevilik, Brahmanizm ve diğer kimi Ortadoğu din ve inançlarının bileşiminden oluşmuştur. Zerdüşt’ün babasız dünyaya gelmesi ve yaşamı ile ilgili öbür söylenceler dikkate alındığında anlaşılmaktadır ki, bu din daha ziyade Hristiyanlığa benzemektedir. Yedi kademeli eğitim anlayışı da Hint orjinli dinlere ( Brahmanizm ve Budizm ) benzemektedir. Oysa Anadolu Alevi / Bektaşi inancında dört kapı kırk makam biçiminde bir eğitim süreci vardır. Zerdüştlük ile Alevi / Bektaşi inancındaki bu eğitim süreci arasında hiçbir bağ yoktur. Zerdüştlük dinindeki ateşin kutsallığı olgusu ile Alevi / Bektaşi inancı arasında da bir bağ bulunmamaktadır. Çünkü Alevi / Bektaşi inancında kutsal olan ateş değil, ocaktır. Yani çevresinde toplanılarak insanların kutsal yemek olan “ lokma “ pişirdikleri ve üzerinde bereketin simgesi olan “ kara kazanın “ bulunduğu bir bütünün yalnızca bir parçası olan ateş değildir kutsal olan. O bütünün tümüdür. Yine Cem ayinlerinde uyandırılan çerağı temel alarak bağ kurmaya çalışmak da tümüyle zorlama bir yorumdur. Çünkü çerağ uyandırmada esas olan ateş değil, ışıktır. Işığın aydınlatma özelliğidir. Başka bir deyişle çerağ uyandırma toplumsal aydınlığın ve aydınlanmanın bir simgesidir. Zerdüşt ateşi tapınaklarda sürekli yakılan, hiç söndürülmeyen ve kendisine tapınılan bir ateştir. Oysa Alevi / Bektaşi inancındaki çerağı, ayinin sonunda söndürmek dinsel ritüelin ayrılmaz bir parçasıdır. Ayrıca Alevi / Bektaşi inancında ışığa ve ateşe tapınılmaz. Ateşi temel olarak iki inanç arasında bir bağ kurmaya çalışmak olanaksızdır. Ateş, pek çok din ve inançta doğrudan doğruya dinsel ritüellerin bir parçası olarak kullanıldığı gibi kimi din ve inançlarda ise kendisine tapınılan kutsal bir olgu hüviyetindedir. Söz gelimi, eski Yunan mitolojisinde ateş tam anlamıyla kutsaldır ve ateş Tanrısı adı verilen bir tanrı bulunmaktadır. Yine pek çok şaman ayininde ateşi dinsel ritüellerin bir parçası olarak görmekteyiz. Zerdüştlükte Tanrı’nın bir insan kimliğinde bulunması ile Alevilerin Hazreti Ali’ye uluhiyet atfetmesi arasında da bir bağ yoktur. Kaldı ki bu yaklaşım, yani insana uluhiyet atfetme hadisesi pek çok dinde vardır. Söz gelimi Hristiyanlıkta hazreti İsa’ ya atfedilen tanrısallık gibi. Ayrıca insanda ilahi bir yön bulunması, birey birey her insanda değil ama soyut insan kavramında Tanrısal bir öz olduğuna inanma olgusu İslam dışı bir inanç değildir. Çünkü Kur’an’da yüce Allah, insanı yarattıktan sonra ona yani insanın içine kendi öz ruhundan üflediğini buyurmaktadır.(3) Hallac – ı Mansur’un, “ enel hak “ deyişindeki sır da buradan kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda bakıldığında Alevi / Bektaşilerin Hazreti Ali efendimize tanrısallık atfetmelerinin kaynağı doğrudan doğruya Kur’an’ın kendisidir ve bu inanç tam anlamıyla İslami bir inançtır. Güneş, Ay gibi doğadaki kimi varlıkları kutsal kabul etmeyi de Zerdüştlüğe bağlamaya çalışan çabalar bulunmaktadır. Oysa bu gibi varlıklar hemen hemen her dinde kutsaldır. Özellikle de İslam öncesi Türk İnancında doğadaki varlıklara kutsallık atfetmek çok güçlü bir dinsel öğedir. Bugün Anadolu Aleviliğindeki Güneşe, Aya ve diğer tabii varlıklara kutsallık atfetme olgusunun temelinde Zerdüştlük değil, tamamen Gök Tanrı İnancı yatmaktadır. Anadolu Alevileri ve Bektaşileri, Güneşin doğumu sırasında, Ayı gördüklerinde vb. dua etmektedirler. Sözgelimi; Anadolu’nun bazı yörelerinde Ay ilk görüldüğünde eller göğe doğru açılarak şöyle dua edilmektedir: “ Ay’ı gördüm elhamdülillah, Ay, Mübarektir, sevdiğim Allah.” ( 4 ) Zerdüştlükteki sütkardeşliği ile Alevilikteki musahiplik de birbiriyle ilgisizdir. Musahiplik geleneğinin kaynağı Türkmenlerdeki anda olma adeti ile Hazreti Muhammed’in Medine’de ensar ile muhacirini kardeş ilan etmesi ve kendisinin de Hazreti Ali ile Musahip olmasıdır. Zerdüştlüğün kutsal kitabı olan Avesta’dan kimi lirik parçaların ezgisel olarak çalgılarla okunması geleneği ile Alevi / Bektaşilerin cemlerinde Türk’ün binlerce yıllık kutsal çalgısı olan kopuzun / bağlamanın eşliğinde nefes / deyiş okunmasını da birbiriyle ilintilendirmek de olanaksızdır. Çünkü Alevi / Bektaşilerin ayinlerindeki müzik olgusunun kaynağı da yine eski Türk inançlarıdır. Üstelik hemen hemen her dinde ibadet sırasında az veya çok müziğe yer verme uygulaması bulunmaktadır. Yani bu özellik Zerdüştlüğe özgü bir şey değildir. Yine ayinlerde dem almak da Kırklar Ceminde Hazreti Muhammed’in elinden engür suyu içilmesinin canlandırılmasından başka bir şey değildir. Yine anımsayalım ki, Gök Tanrı İnancında kam ayinlerinde kımız içilmesi geleneği vardır. Geçmişteki kımızın yerini bir anlamda bugün dem / dolu almıştır. Alevilikteki “ eline, diline, beline sahip ol” ilkesinin kaynağı olarak da Zerdüştlüğü göstermek tamamen maksatlı ve gülünçtür. Eline, diline, beline sahip olma anlayışı bütün dinlerin önemle üzerinde durduğu bir ahlak ilkesidir. Bu sözün ve anlattığı ahlak ilkesinin bir dine özgü olması olanak dışıdır. Alevilik ile Zerdüştlük arasında bağ kurmaya çalışmanın hatta Aleviliğin, Zerdüştlüğün bir devamı olduğunu ileri sürmenin amacı siyasaldır. Zerdüştlüğün, Kürtlerin sözüm ona milli dini olduğunu iddia eden ayrılıkçı Kürtçüler Alevi / Bektaşileri kendi amaçları doğrultusunda kullanabilmek için böylesi gerçek dışı bir yola başvurma gereği duymaktadırlar. Ezici çoğunluğu Türk / Türkmen olan Anadolu Alevi / Bektaşileri hiçbir zaman böyle oyunlara gelmemiştir, bundan sonra da gelmeyecektir. Aleviliğin Maniheizm ve Budizm ile ilişkisi Nedir? Daha evvel de söylediğimiz gibi dünyadaki bütün dinlerin ortak noktaları vardır. Bu ortak noktalar onların birbirlerinin devamı veya türevi olduğu anlamına gelmez. Bütün dinler ahlaki bir toplum ve örnek insan amacını gerçekleştirmeye çalışırlar. Fakat bu amaca giden yolda farklı yöntemler ve farklı eğitim süreçleri takip ederler. Şekli ve içeriği farklı olmakla birlikte bütün dinlerde kutsal kabul edilen soyut veya somut nesneler vardır. Bütün dinler doğaüstü / meta fizik bir arka zemine dayanırlar. Bütün dinlerde tapınma veya ibadet adını verdiğimiz ritüeller vardır. Bu ritüellerin biçimsel anlamda farklılıklar içermesi bütün dinlerin aynı öze dayandığı gerçeğini ortadan kaldırmaz. Alevilik ile Maniheizm ve Budizm arasında var olduğu savunulan ortak noktalar da bu bağlamda değerlendirilmesi gereken özelliklerdir. Ancak Aleviliğin özgün eğitim süreci ve dayandığı inançsal özellikler dikkate alındığında Maniheizm ve Budizm’den son derece farklı bir kimliğe sahip olduğu görülmektedir. Budizm’deki din adamlarının toplumdan soyutlanma ilkesi, çalışmamaları ve geçimlerini dilenerek veya başkalarının yardımları ile sağlamaları düşünüldüğünde onun Alevilikten ne derece uzak olduğu ortadadır. Alevilikte toplumdan soyutlanma diye bir şey asla olmadığı gibi dinsel önderlerin ( dede / baba ) çalıştığı, iş sahibi olduğu ve toplumla iç içe olduğu gerçeği herkesçe malumdur. Budizm’in bir kolunda et yenmemesi olayı da dikkati çekmektedir. Oysa Alevi / Bektaşi inancında böylesi bir durum yoktur. Tam tersine kurban kesme ve etlerini pişirip kutsal yemek olarak ( lokma ) tüketme olayı vardır. Aelevilikte çalışmak, üretmek, toplumdan kopmamak, kazandıklarını / ürettiklerini toplumla paylaşmak esasdır. Budizm temel felsefe olarak uysallığı, durgunluğu, abartılı bir sakinliği ve her koşulda savaşa karşı olmayı önerirken Alevilik, mensuplarından mücadeleci, devingen / muharrik / dinamik insanlar olmayı, zulme karşı savaşmayı, adaleti egemen kılmak için gerektiğinde baş kaldırmayı öğütlemektedir. Budizm’deki “ Sekiz dilimli Yol “ adı verilen eğitim süreci ile Alevi / Bektaşi öğretisindeki dört kapı kırk makam adıyla anılan eğitim süreci arasında da bir benzerlik yoktur. Maniheizm ise, temel düşünce ve felsefe olarak Alevi / Bektaşi inancını ve yolunu etkileyecek kadar büyük bir inanır kitlesine ve etkinliğine sahip olamamıştır. Ne Budizm ne de Maniheizm, hiçbir biçimde Alevi / Bektaşi inancını etkilemiş değildir. Çünkü böylesi bir güce ve tarihsel role sahip değildirler. Alevi / Bektaşi yolu Türk kültürünün ürettiği özgün bir inanç yoludur. İslam’ın özüdür. Binlerce yıllık Türk inancının yüce İslam dini ile bütünleşerek ve temeline ehlibeyt sevgisini koyup, Tanrı elçisi Hazreti Muhammed’in kutsal iletisinin / mesajının Türk ulusu nezdinde ( Her ne kadar köken itibariyle az sayıda da olsa gayri Türk Alevi / Bektaşiler de bulunsa da, ki bu toplulukların Türk kökenli büyük Alevi / Bektaşi kitle ile hiçbir sorunu yoktur. Bütün Alevi / Bektaşiler hangi etnik kökenden olurlarsa olsunlar inanç kardeşidirler. ) aldığı görkemli bir tinselliktir / maneviyattır. Aleviliğin Hristiyanlıkla İlişkisi Nedir? Alevilik ile Hristiyanlık arasında bağ kurmaya çalışan çevrelerin hedefleri Hristiyan misyonerliği çerçevesinde Alevi / Bektaşileri Hristiyanlaştırmaya çalışmaktır. Sözüm ona Alevi / Bektaşiler, Anadolu’da Türkler gelmeden önce bulunan Hristiyan halkın devamı imişler. Yine bunlar, İslam’a direnmişler, bu direnişin sonucunda Hristiyanlık ile İslam’ın karışımından Alevilik / Bektaşilik doğmuş. Alevi / Bektaşilere yapılan bu yoğun propagandanın Türkiye’nin Avrupa Birliği macerasıyla ivme kazandığı bilinmektedir. Hristiyan misyonerler, 2020 yılına değin Türkiye nüfusunun yüzde onunu Hristiyanlaştırmayı hedeflemektedirler. Hedef kitle olarak da Alevi / Bektaşileri seçmektedirler. Ancak Alevi / Bektaşilerin inançlarına olan o efsanevi bağlılıkları dikkate alındığında bu çabaların hiçbir sonuç doğurmayacağı ortadadır. Alevi / Bektaşiler yüzyıllar boyunca sayısız katliama, sürgüne ve türlü - çeşitli asimilasyon politikalarına karşı yılmadan ve hiçbir zaman boyun eğmeden direnmişler, yollarından dönmemişlerdir. Elbette ki istisnai olmak üzere kimi düşkünler çıkacaktır. Nitekim geçmişte de çıkmıştır. Ancak Alevi / Bektaşiler hiçbir zaman yollarından dönmeyecektir. Alevi / Bektaşilerin yolu “ Allah, Muhammed, Ali yolu” dur. Bu yolu Hristiyanlaştırmaya çalışanların çabası beyhudedir. Alevi / Bektaşiler bu art niyetli kimselerin ileri sürdüğü gerçek dışı savları çok iyi bilmelidirler. Kötü amaçlar karşısında inancı ve yolu koruyabilmenin tek yolu budur. Bu bağlamda Hristiyanlık ile Alevi / Bektaşi yolu arasında bağ kurmaya çalışanların kullandığı unsurlar şunlardır. 1. Hristiyanlıktaki “ Baba, Oğul, Kutasal Ruh “ biçimindeki üçleme ile Alevi / Bektaşi inancındaki “ Allah, Muhammed, Ali “ üçlemesi arasında benzeşim olduğu savı. 2. Hristiyanlıktaki “ On iki Havari “ ile Alevi / Bektaşilerdeki On iki İmam inancının birbirinin benzeri olduğu yönündeki sav. 3. Alevi / Bektaşilerdeki dede / babalık kurumu ile Hristiyanlıktaki ruhbanlık arasında benzeşim olduğu savı. 4. Alevi / Bektaşilikteki “ Baş Okutma “ ile Hristiyanlıktaki “ günah çıkarma “ nın birbirine benzediği savı. 5. Alevi / Bektaşi cem / muhabbet ayinlerinde dem / dolu içilmesi ile Hristiyanlıkta Hazreti İsa’nın kanını simgelemek üzere şarap içilmesi ve şarabın kutsanması. Şimdi bunları sırasıyla ele alalım: Hristiyanlıktaki üçlemenin üç unsuru da birbiri içine geçmiş bir bütünü temsil eder. Hristiyan öğretisine göre Tanrı üç biçimde tecelli eder. Hazreti İsa Tanrı’nın oğludur. Ama aynı zamanda İsa, Tanrı’nın insan suretinde görünmesidir. Hristiyan öğretisine göre bu üç unsur, birbirinden bağımsız, farklı ve özgün varlıklar değildir. Üçü de birin içinde olan öğelerdir. Alevi / Bektaşi öğretisinde Muhammed, Allah’ın oğlu falan değildir. Muhammed, vahiy kapısını, risalet ve nübüvveti temsil eder. Hazreti Ali ise, velayet kapısını temsil eder. Allah, Muhammed ve Ali, her biri ontolojik olarak, birbirinden ayrı ve bağımsızdır. Bir’in üç ayrı görünümü ve temsili değildir. Görüldüğü gibi bu konuda Hristiyanlık ile Alevi / Bektaşi inancı arasında var olduğu ileri sürülen benzerlik şekilsel benzerlikten öte hiçbir anlama sahip değildir. Bu biçimsel benzerlikten anlamlar çıkarmaya çalışmak kötü niyetli ve kasıtlı çabalardır. Hristiyanlıktaki, On iki Havari, Hazreti İsa’nın öğrencisidir. Hepsi aynı zamanda yaşamıştır. Hepsinin tek ortak noktası Hazreti İsa’ya olan bağlılıkları ve imanlarıdır. Aralarında soy bağı yoktur. Oysa On iki İmam’ın hepsi birbirinin devamı olan ve aralarında soy ilişkisi bulunan kişilerdir. Çoğu Hazreti Ali ile zamandaş değildir. On iki imamlar birbirinin ardından gelmişlerdir. On iki imamlık, manevi bir velayet kavramının ifadesidir. Kaynağını Kur’an’daki pek çok ayetten ve İslam tarihinde yaşanan olaylardan almaktadır. Görüldüğü gibi bu konuda da iki inanç arasında bir bağ yoktur. Benzerlik tümüyle biçimseldir. Hristiyanlıktaki Ruhban sınıfı ile Alevi / Bektaşi yolundaki Dede / Babalık kurumu arasında da bağ aranması maksatlı ve saçmadır. Dedeler / Babalar, görevlerini yaptıktan sonra kendi işlerini yaparlar ve yaşamdan / toplumdan kopmazlar ve halkın içinde yaşarlar. Kendi geçimlerini kendileri sağlarlar. Halkın kendilerine getirdiği “ Hakkullah “ adı verilen bedeller ise bir yerde toplanarak beşe bölünür. Bu beş kısımdan birini yoksullar, birini yetimler, birini yolcular, birini de kimsesizler alır. Beşte biri ise ocağa gelen konukların ağırlanması için ve ocağın giderlerinin karşılanması için ayrılır. Bütün Alevi / Bektaşi erenlerinin yaptığı bir iş vardır. Sözgelimi, Hünkar Hacı Bektaş Veli, buğday yetiştiricisidir. Tahıl üretiminin piri kabul edilir. Hasan Dede karpuz yetiştiricisidir. Çoban Baba, ünvanından da anlaşılacağı üzere çobandır. Gül Baba ise en güzel gülleri yetiştirmekle ünlüdür. Bütün Alevi / Bektaşi dede / babaları halkın içindedir. Alevi / Bektaşilikte halktan koparak sürekli tecrit ve sürekli halvet yoktur. Oysa Hristiyanlıktaki ruhani önderler, halktan kopukturlar. Manastırlarına çekilmişlerdir. Sadece dinsel işlerle ve ibadetle meşgul olurlar. Geçimlerini ise halkın bağışlarıyla sağlarlar. Alevi / Bektaşilikteki “ Baş Okutma “ / Birbirleriyle küsmüş, incinmiş kimselerin barıştırılması töreni ile H |
|
| 2005--0-2- 11: 1:3: | www.turkcutoplumcu.com |
|
ALEVİLİK VE TÜRK KÜLTÜRÜ Alevi / Bektaşi yolunun mensupları ezici çoğunluk itibariyle Türk kökenlidir. Dolayısıyla, içinde gayri Türk unsurlar da bulunmakla birlikte Alevilik, Türk kültürünün baskın olduğu bir dinsel / kültürel / toplumsal yapılanmadır. Toplumların inançları, onların binlerce yıllık geçmişlerinden derin izler taşır. Bir toplum, tarihi boyunca pek çok kez din değiştirmiş olsa bile gerçekte inanç bağlamında asli karakterini büyük oranda korur ve sürdürür. Yeni seçilen din, kadim inançlarla ve kadim kültürel kimlikle yoğrularak ulusal bünyeye zerkedilir ve uyarlanır. Bunun böyle olduğu toplumbilimsel bir gerçektir. Hatta din ve inanç değiştirmeler, kimi zaman yüzeysel değişikliklerden öteye gitmez. Toplum, yeni dini seçerken kimi nedenlerle hareket eder. Bunlar daha ziyade siyasal ve ticaridir. Yani hiçbir toplum aslında “ hidayete ermek için” inanç değiştirmez. Ayrıca yüzyıllardır sürdürülen inançlar bir çırpıda, tam bir içtenlikle ve üstelik tüm öğeleriyle birlikte asla terk edilemez. Çünkü bu, sosyolojinin ilkelerine taban tabana zıttır. Ve tarih böyle bir şeye hiçbir zaman tanık olmamıştır. Dünyanın en eski halklarından olan Türkler de pek çok kez din değiştirmişler ve bu değişimlerin tümünde de girdikleri yeni dini kendi kültürel özellikleriyle yoğurmuşlardır; böylece kabul ettikleri her yeni din Türklere özgü bir hal almıştır. Bilindiği gibi Türkler, tarihleri boyunca, ulusal inançları olan Gök Tanrı İnancı’ ( Şamanizm olarak da adlandırılmaktadır.) ndan sonra Budizm, Maniheizm, Hristiyanlık, Musevilik gibi dinleri benimsemişlerdir. Halen bu dinlere mensup küçük Türk toplulukları bulunmaktadır. Tüm bu dinler Türklerde ulusal bir kimliğe bürünmüş ve sonuçta Türk tarzı bir Budizm ( Sözgelimi, Türk tarzı Budizme Burkancılık denmektedir.), Türk tarzı bir Maniheizm vb.meydana gelmiştir. Yine bilindiği gibi günümüzde dünya Türklerinin ezici bir çoğunluğu İslam dinine mensuptur. Türklerin yüzde doksandan fazlası Müslümandır. Türkler İslamlığı seçerken de kimi siyasal ve ticari / ekonomik nedenlerle hareket etmişler, bireysel ve lokal “ihtida / hidayete erme” örnekleri bulunmakla birlikte daha ziyade ve baskın bir biçimde hakanların, beğlerin vb. siyasal ve ticari / ekonomik kaygıları sonucu İslamlaşma başlamış, sürmüş ve tamamlanmıştır. Türklerin İslamlaşma sürecinin yaklaşık dört yüzyılık bir zamana tekabül ettiği gerçeği göz önüne alındığında İslamlaşmanın ihtidadan çok çıkarlara dayandığı savı kesinlikle güç kazanmaktadır. Ayrıca kimi Türk topluluklarının İslamlaşmaya karşı büyük bir direniş gösterdikleri, bu uğurda büyük katliamlara uğramak pahasına da olsa bu direnişi uzun bir zaman sürdürdükleri tarihsel olarak bilinen bir gerçektir. ( 1 ) İslamlaşma sırasında Türklere yönelik büyük katliamlara girişen Arap – İslam komutanı Kuteybe b. Müslim’in Horasan ve Türkistan’da ( Baykent, Buhara, Talkan vd. şehirlerde ) yaptıkları Türklerin İslam’a karşı göstermiş olduğu direnişin en çarpıcı ve ürkütücü kanıtlarındandır.( 2 ) On binlerce Türk’ün İslamlaşmayı reddettiği için katledildiğini bilmekteyiz. Türklerin büyük bir arzu ile, hiçbir zorlamaya maruz kalmadan Müslümanlaştıkları savı tam anlamıyla bir komediden ibarettir. Bu sav daha ziyade “ Türk – İslam Sentezcisi “ çevrelerce dillendirilmektedir. Ancak son yıllarda kaleme alınan eserler ve yapılan tarihsel / sosyolojik araştırmalar artık bu savı iyice geçersizleştirmiş ve gülünçleştirmiştir. Hemen ifade edelim ki, ihtida dışı İslamlaşma, ilk kuşaklar için geçerlidir. Bir zaman sonra ilk kuşakların torunları olan yeni nesiller İslam’ı gerçekten bir ihtida olayı biçiminde kabullenmişlerdir. Türkler İslamlaşırken eski inançlarını tümüyle bırakmış değillerdir. Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi bu, zaten olanak dışıdır. İslamlaşma sonucu Türkler arasında yine İslam orjinli iki temel dinsel yapılanma oluşmuştur. Türk Sünniliği ve Türk Aleviliği. Bu iki temel yapılanmanın dışında aslında kimi bakımlardan Türk Sünniliğine, kimi bakımlardan da Türk Aleviliğine ait özellikler taşıyan Türk Şiiliği de vardır ki, bu yapılanma Azerbaycan Türkmenleri / Türkleri arasında yaygındır. Günümüzde Türk Şiiliği ( ki buna Caferilik de denmektedir.) özellikle Güney Azerbaycan’da Fars Şiiliği ile iyice benzeşir bir durum almıştır. Gerçi Güneyi ve Kuzeyi ile tüm Azerbaycan’da Şiilik dışında Türk Aleviliğine benzeyen Ehli hak inancına mensup topluluklarla, Sünni inanca bağlı Türk kökenli gruplar da bulunmaktadır. Ayrıca günümüzde gerek Kuzey Azerbaycan’da gerekse Güney Azerbaycan’da Şeriatçı Şii İran rejimine karşı gelişen bir tepki sonucu laiklik yanlısı ve Türk ulusçuluğu koşutunda yükselen bir akım vardır. Bu akımın taraftarları arasında Anadolu Aleviliğine yönelik Şah İsmail figürü etrafında bir sempati hareketi de gelişmektedir. 1. ALEVİLİĞİN ESKİ TÜRK İNANÇLARI İLE İLİŞKİSİ Aleviliğin eski Türk inançları ile ilişkisine geçmeden önce Aleviliği İslam dışı diğer inançlarla bağlantılandırmaya çalışan savları ele almak istiyorum. Bilindiği gibi yeryüzündeki bütün inançlar az veya çok birbirlerinden etkilenmişlerdir ve bu etkileniş halen sürmektedir. İnançlar her ne kadar dogmatik / nassa dayalı olsa da değişimin ve etkileşimin sirayet etmediği hiçbir alan yoktur. Dogmatik dahi olsa inançlar da birbirlerinden etkilenmekte ve bu etkileşim zamanla değişimi de beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda Alevilik de yüzde yüz özgün ve statik bir inançsal yapılanma değildir. Elbette ki başka inançların izlerini taşımaktadır ve elbette ki zamanla yeni unsurlarla gelişerek inancın el verdiği ölçüde değişime uğramaktadır. Aleviliğin Zerdüştlükle İlişkisi Nedir? Zerdüştlük, eski İran dinidir. Binlerce yıllık bir geçmişi vardır. Özünde ateşin kutsallığı yer almaktadır. Bu din İranlıların eski, tarihsel ve etnik bir inancı olmakla birlikte Zerdüşt adlı bir düşünürün görüşleri doğrultusunda yeniden düzenlenerek bu ismi ( Zerdüştlük ) almıştır. Zerdüştlük; Musevilik, Brahmanizm ve diğer kimi Ortadoğu din ve inançlarının bileşiminden oluşmuştur. Zerdüşt’ün babasız dünyaya gelmesi ve yaşamı ile ilgili öbür söylenceler dikkate alındığında anlaşılmaktadır ki, bu din daha ziyade Hristiyanlığa benzemektedir. Yedi kademeli eğitim anlayışı da Hint orjinli dinlere ( Brahmanizm ve Budizm ) benzemektedir. Oysa Anadolu Alevi / Bektaşi inancında dört kapı kırk makam biçiminde bir eğitim süreci vardır. Zerdüştlük ile Alevi / Bektaşi inancındaki bu eğitim süreci arasında hiçbir bağ yoktur. Zerdüştlük dinindeki ateşin kutsallığı olgusu ile Alevi / Bektaşi inancı arasında da bir bağ bulunmamaktadır. Çünkü Alevi / Bektaşi inancında kutsal olan ateş değil, ocaktır. Yani çevresinde toplanılarak insanların kutsal yemek olan “ lokma “ pişirdikleri ve üzerinde bereketin simgesi olan “ kara kazanın “ bulunduğu bir bütünün yalnızca bir parçası olan ateş değildir kutsal olan. O bütünün tümüdür. Yine Cem ayinlerinde uyandırılan çerağı temel alarak bağ kurmaya çalışmak da tümüyle zorlama bir yorumdur. Çünkü çerağ uyandırmada esas olan ateş değil, ışıktır. Işığın aydınlatma özelliğidir. Başka bir deyişle çerağ uyandırma toplumsal aydınlığın ve aydınlanmanın bir simgesidir. Zerdüşt ateşi tapınaklarda sürekli yakılan, hiç söndürülmeyen ve kendisine tapınılan bir ateştir. Oysa Alevi / Bektaşi inancındaki çerağı, ayinin sonunda söndürmek dinsel ritüelin ayrılmaz bir parçasıdır. Ayrıca Alevi / Bektaşi inancında ışığa ve ateşe tapınılmaz. Ateşi temel olarak iki inanç arasında bir bağ kurmaya çalışmak olanaksızdır. Ateş, pek çok din ve inançta doğrudan doğruya dinsel ritüellerin bir parçası olarak kullanıldığı gibi kimi din ve inançlarda ise kendisine tapınılan kutsal bir olgu hüviyetindedir. Söz gelimi, eski Yunan mitolojisinde ateş tam anlamıyla kutsaldır ve ateş Tanrısı adı verilen bir tanrı bulunmaktadır. Yine pek çok şaman ayininde ateşi dinsel ritüellerin bir parçası olarak görmekteyiz. Zerdüştlükte Tanrı’nın bir insan kimliğinde bulunması ile Alevilerin Hazreti Ali’ye uluhiyet atfetmesi arasında da bir bağ yoktur. Kaldı ki bu yaklaşım, yani insana uluhiyet atfetme hadisesi pek çok dinde vardır. Söz gelimi Hristiyanlıkta hazreti İsa’ ya atfedilen tanrısallık gibi. Ayrıca insanda ilahi bir yön bulunması, birey birey her insanda değil ama soyut insan kavramında Tanrısal bir öz olduğuna inanma olgusu İslam dışı bir inanç değildir. Çünkü Kur’an’da yüce Allah, insanı yarattıktan sonra ona yani insanın içine kendi öz ruhundan üflediğini buyurmaktadır.(3) Hallac – ı Mansur’un, “ enel hak “ deyişindeki sır da buradan kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda bakıldığında Alevi / Bektaşilerin Hazreti Ali efendimize tanrısallık atfetmelerinin kaynağı doğrudan doğruya Kur’an’ın kendisidir ve bu inanç tam anlamıyla İslami bir inançtır. Güneş, Ay gibi doğadaki kimi varlıkları kutsal kabul etmeyi de Zerdüştlüğe bağlamaya çalışan çabalar bulunmaktadır. Oysa bu gibi varlıklar hemen hemen her dinde kutsaldır. Özellikle de İslam öncesi Türk İnancında doğadaki varlıklara kutsallık atfetmek çok güçlü bir dinsel öğedir. Bugün Anadolu Aleviliğindeki Güneşe, Aya ve diğer tabii varlıklara kutsallık atfetme olgusunun temelinde Zerdüştlük değil, tamamen Gök Tanrı İnancı yatmaktadır. Anadolu Alevileri ve Bektaşileri, Güneşin doğumu sırasında, Ayı gördüklerinde vb. dua etmektedirler. Sözgelimi; Anadolu’nun bazı yörelerinde Ay ilk görüldüğünde eller göğe doğru açılarak şöyle dua edilmektedir: “ Ay’ı gördüm elhamdülillah, Ay, Mübarektir, sevdiğim Allah.” ( 4 ) Zerdüştlükteki sütkardeşliği ile Alevilikteki musahiplik de birbiriyle ilgisizdir. Musahiplik geleneğinin kaynağı Türkmenlerdeki anda olma adeti ile Hazreti Muhammed’in Medine’de ensar ile muhacirini kardeş ilan etmesi ve kendisinin de Hazreti Ali ile Musahip olmasıdır. Zerdüştlüğün kutsal kitabı olan Avesta’dan kimi lirik parçaların ezgisel olarak çalgılarla okunması geleneği ile Alevi / Bektaşilerin cemlerinde Türk’ün binlerce yıllık kutsal çalgısı olan kopuzun / bağlamanın eşliğinde nefes / deyiş okunmasını da birbiriyle ilintilendirmek de olanaksızdır. Çünkü Alevi / Bektaşilerin ayinlerindeki müzik olgusunun kaynağı da yine eski Türk inançlarıdır. Üstelik hemen hemen her dinde ibadet sırasında az veya çok müziğe yer verme uygulaması bulunmaktadır. Yani bu özellik Zerdüştlüğe özgü bir şey değildir. Yine ayinlerde dem almak da Kırklar Ceminde Hazreti Muhammed’in elinden engür suyu içilmesinin canlandırılmasından başka bir şey değildir. Yine anımsayalım ki, Gök Tanrı İnancında kam ayinlerinde kımız içilmesi geleneği vardır. Geçmişteki kımızın yerini bir anlamda bugün dem / dolu almıştır. Alevilikteki “ eline, diline, beline sahip ol” ilkesinin kaynağı olarak da Zerdüştlüğü göstermek tamamen maksatlı ve gülünçtür. Eline, diline, beline sahip olma anlayışı bütün dinlerin önemle üzerinde durduğu bir ahlak ilkesidir. Bu sözün ve anlattığı ahlak ilkesinin bir dine özgü olması olanak dışıdır. Alevilik ile Zerdüştlük arasında bağ kurmaya çalışmanın hatta Aleviliğin, Zerdüştlüğün bir devamı olduğunu ileri sürmenin amacı siyasaldır. Zerdüştlüğün, Kürtlerin sözüm ona milli dini olduğunu iddia eden ayrılıkçı Kürtçüler Alevi / Bektaşileri kendi amaçları doğrultusunda kullanabilmek için böylesi gerçek dışı bir yola başvurma gereği duymaktadırlar. Ezici çoğunluğu Türk / Türkmen olan Anadolu Alevi / Bektaşileri hiçbir zaman böyle oyunlara gelmemiştir, bundan sonra da gelmeyecektir. Aleviliğin Maniheizm ve Budizm ile ilişkisi Nedir? Daha evvel de söylediğimiz gibi dünyadaki bütün dinlerin ortak noktaları vardır. Bu ortak noktalar onların birbirlerinin devamı veya türevi olduğu anlamına gelmez. Bütün dinler ahlaki bir toplum ve örnek insan amacını gerçekleştirmeye çalışırlar. Fakat bu amaca giden yolda farklı yöntemler ve farklı eğitim süreçleri takip ederler. Şekli ve içeriği farklı olmakla birlikte bütün dinlerde kutsal kabul edilen soyut veya somut nesneler vardır. Bütün dinler doğaüstü / meta fizik bir arka zemine dayanırlar. Bütün dinlerde tapınma veya ibadet adını verdiğimiz ritüeller vardır. Bu ritüellerin biçimsel anlamda farklılıklar içermesi bütün dinlerin aynı öze dayandığı gerçeğini ortadan kaldırmaz. Alevilik ile Maniheizm ve Budizm arasında var olduğu savunulan ortak noktalar da bu bağlamda değerlendirilmesi gereken özelliklerdir. Ancak Aleviliğin özgün eğitim süreci ve dayandığı inançsal özellikler dikkate alındığı | |